De Haagse Stemming: Van der Steur koos vertrek wel/niet vrijwillig, Sylvana niet in alle kieskringen

Over 46 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke dag op de hoogte van de campagne. Inschrijven voor de nieuwsbrief kan ook.

Het was niet de week van de VVD, die na het dramatische vertrek van minister Van der Steur bevestigd zag dat staatssecretaris Wiebes geen vat krijgt op de Belastingdienst. Pechtold doet een gevaarlijke belofte. En veel nieuwe partijen halen niet genoeg handtekeningen op voor verkiezingsdeelname.

VAN DER STEUR BESLOOT: Hoe vrijwillig was het vertrek van de VVD’er Van der Steur? Afgelopen donderdag hield hij de eer aan zichzelf in het Kamerdebat over zijn rol in de bonnetjesaffaire. De uitkomst stond vooraf vast; hij had zijn afscheidsverklaring geschreven en tijdens het debat bij zich gehad. Maar was hij zelf tot die conclusie gekomen of daartoe door zijn partij gedwongen? Volgens de reconstructie van politiek verslaggever Annemarie Kas was een handvol fractieleden kritisch en wist de partij niet hoe de PvdA zou reageren op een motie van wantrouwen van de oppositie. Asschers campagneteam zag het wel zitten om het vertrouwen in de VVD’er op te zeggen, maar de vicepremier wilde zich er niet toe “verlagen” zich daarmee te bemoeien. Het was Van der Steur zelf die woensdagavond - na een Indische hap op het Torentje - besloot dat hij het niet zou redden en zijn vertrek aankondigde aan premier Rutte, fractievoorzitter Zijlstra en partijvoorzitter Henry Keizer.

Of toch met een duwtje: Het AD reconstrueert echter dat Van der Steur min of meer gedwongen werd. “Het werd de minister verteld dat een vertrek onvermijdelijk was”, dit was “nauwelijks nog een vrije keuze”. Al is niet duidelijk wie die beslissing nam en/of aan Van der Steur meedeelde. Rutte zei in zijn vrijdagse persconferentie “het kwam nul komma nul van mij”.

Principiële zwaktes: Volgens politiek columnist Tom-Jan Meeus had Van der Steur het al lang moeilijk op het veel te grote en complexe ministerie van Veiligheid en Justitie. Hij hoorde dat de minister “zijn gezag vlot verloor, mede omdat hij intern liet merken dat er te veel op hem afkwam, waardoor ambtenaren met eigen ogen zagen dat de minister, aldus een hoge ambtenaar, ‘niet in control‘ was”. Maar de “organisatorische en principiële zwaktes” van het bestuur zijn met dit persoonlijke drama niet opgelost. Zwaktes die ook juist bij andere grote uitvoeringsinstanties als Defensie, de NS en de Belastingdienst zitten.

HELWEEK VVD:  Alsof de afgelopen week nog niet hels genoeg was voor de VVD - we zouden bijna de kritiek op Ruttes ‘doe normaal’-advertentie vergeten - kwam een ‘commissie van wijzen’ gister met een vernietigend rapport over Belastingdienst. En het gebrek aan politieke controle van staatssecretaris Eric Wiebes daarop. Er is sprake van “bestuurlijke, infrastructurele en culturele gebreken in combinatie met de vorig jaar totaal uit de hand gelopen reorganisatie”, schrijft financieel redacteur Philip de Witt Wijnen. De adequate inning van belastingen loopt zelfs gevaar.

Veranderingsgezindheid: Het enige ‘goede’ nieuws lijkt dat de staatscommissie die het parlementaire stelsel moet onderzoeken eindelijk is opgericht. De commissie wordt geleid door commisssaris van de koning Johan Remkes. De oud-minister van Binnenlandse Zaken staat niet bepaald bekend om zijn veranderingsgezindheid. Volgens Rutte gaat hier “de wet van Johnson” op, zei hij gisteren. Die Amerikaanse president zou in 1971 over de lastige FBI-directeur J. Edgar Hoover hebben gezegd: “Het is waarschijnlijk beter als hij vanuit de tent naar buiten staat te pissen, dan van buiten de tent ín staat te pissen.”

WAT WIJ LEZEN:

Gevaarlijke belofte: D66 trapt vandaag de campagne af met een congres in Nieuwegein. Alexander Pechtold belooft in De Telegraaf  10 miljard aan lastenverlichting: 500 euro voor iedereen die werkt. Hij ziet ook wel dat dit klinkt als “een halve Rutte” die alle werkenden 1000 euro beloofde in 2012. Pechtold wil daarom “een verfijnder verhaal met als inzet het stimuleren van de werkgelegenheid”. Maar de vraag is of dát uiteindelijk blijft hangen.

Linkse Buma: Buma laat in het AD juist zijn linkse kant zien, door het op te nemen voor bindende cao’s om concurrentie van buitenlandse arbeidskrachten te verminderen, en voor vaste banen boven zzp’ers. Gaat hij liever met de PvdA dan de VVD regeren? “Het was vroeger misschien zo dat het CDA kon beslissen of een kabinet over links of over rechts ging. Zo zit het politieke landschap niet meer in elkaar”, aldus Buma.

Ongelijkheid: In NRC vandaag een interview met eurocommissaris Frans Timmermans over zijn optimisme over de toekomst van Europa. Hij noemt ongelijkheid als belangrijke reden waarom kiezers niet onder de indruk lijken van de mooie economische cijfers van dit kabinet. “Mensen vergelijken zich niet met andere landen, maar met andere mensen, in hun eigen land.”

 

Foto Wouter Van Vooren

Klein redt het niet: De concurrentie van nieuwe partijen lijkt toch niet zo indrukwekkend als de 81 aanmeldingen bij de Kiesraad deden vermoeden. Maandag is de deadline om 580 ondersteuningsverklaringen uit 20 kiesdistricten in te dienen en lang niet alle nieuwelingen redden dat. Dertig hebben zich al teruggetrokken door het gebrek aan steun, schrijft het AD. Haagse redacteuren Thijs Niemantsverdriet en Pim van den Dool ontdekten dat Tweede Kamerlid Norbert Klein, die zich van 50Plus afsplitste en een Vrijzinnige Partij begon, kansloos lijkt. Hij heeft pas zes kieskringen binnen. Artikel 1, de antiracismepartij van Sylvana Simons, slaagt ook niet overal en verwacht in “tussen de veertien en zeventien” kieskringen mee te doen. GeenPeil, Denk, Voor Nederland, Forum voor Democratie en Nieuwe Wegen van oud-PvdA’er Jacques Monasch meldden deze week genoeg handtekeningen te hebben. De Piratenpartij denkt ook overal mee te kunnen doen.

WAT WIJ VOLGEN: Verschillende partijen komen vandaag samen. Politiek redacteur Mark Kranenburg is bij D66 in Nieuwegein, niet voor de aftrap, maar de “eindsprint” van de campagne. Thijs Niemantsverdriet (@thijsniemant) is bij de PvdA, die in Utrecht alle lokale campagneteams verwelkomt. De SP heeft een partijraad in Venlo. SP en D66 besloten trouwens, net als de ChristenUnie, mee te tekenen voor de Klimaatwet van GroenLinks en PvdA. Die werd gisteren voor behandeling aangemeld bij de Kamer en kan een rol gaan spelen in de formatie.

QUOTE VAN DE DAG

“Hoewel er de komende tijd meer duidelijk zal worden over de aard en de prognose, lijkt het er op dat de diagnose weinig reden geeft voor optimisme.”

Burgemeester Eberhard van der Laan (PvdA) schrijft in een brief aan alle Amsterdammers dat er deze week uitgezaaide longkanker bij hem geconstateerd is. Ook in Den Haag werd met droefheid gereageerd op het nieuws van de oud-minister.