Van der Steur door de voordeur vertrokken, Hoekstra ‘nieuwe Amerikaanse ambassadeur’

Over 47 dagen zijn de Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke dag op de hoogte van de campagne. Inschrijven voor de nieuwsbrief kan ook.

Goedemorgen! Over 47 dagen zijn de Tweede Kamerverkiezingen. Ard van der Steur is in een vinnig en emotioneel geladen debat afgetreden. De oppositie is nog niet klaar met Rutte. En de in Groningen geboren Republikein Hoekstra lijkt de nieuwe Amerikaanse ambassadeur in Den Haag te worden.

EMOTIONEEL GELADEN AFSCHEID: Dat Ard van der Steur het zoveelste debat over de bonnetjesaffaire niet zou overleven, stond van tevoren vast. Bijna de gehele oppositie vond het onvergeeflijk hoe de VVD’er er als Kamerlid en als minister van Veiligheid en Justitie voor gezorgd had dat de Kamer onvolledig werd geïnformeerd over de zogeheten Teevendeal. De PvdA speelde met de mogelijkheid een motie van wantrouwen te steunen. En binnen de VVD werd gevreesd dat het vechten voor Van der Steur de verkiezingscampagne en de premier nog meer schade zou doen dan de affaire al heeft veroorzaakt. Maar alleen Van der Steur, Rutte, Zijlstra en enkele topambtenaren zouden voor het debat hebben geweten dat de minister aan het eind van de eerste termijn opnieuw het woord zou nemen om zijn aftreden bekend te maken. Nadat Van der Steur om acht uur zijn vertrek uit de politiek aankondigde, bood Halbe Zijlstra in de wandelgangen van de Kamer zijn excuses aan, aan Attje Kuiken, sinds het vertrek van Diederik Samsom de fractievoorzitter van de PvdA. Zijlstra schoot vol, zag politiek verslaggever Annemarie Kas. “Ik wist het, maar ik kon het je niet zeggen”, zei hij. Hou op, antwoordde Kuiken. “Ik doe zo met je mee.”

Verkiezingsstrijd: Het tekent hoe hoog de emoties opliepen in de Tweede Kamer. Fractievoorzitters, merendeel lijsttrekkers verwikkeld in een verkiezingsstrijd, wisten dat ze geen spaan van Van der Steur heel zouden laten. De laatste onthulling van Nieuwsuur-journalist Bas Haan, die maandag het document publiceerde waarin toenmalig Kamerlid Van der Steur antwoorden van toenmalig minister Opstelten aan de Kamer corrigeerde, bewees volgens de oppositie dat Van der Steur niet te vertrouwen was. Hij verweerde zich in misschien wel zijn sterkste debat als minister ooit. Geen deemoed dit keer, zoals hij in eerdere debatten wel getoond had, maar de tegenaanval. Zijn verweer: hij had met zijn kantlijn opmerking ‘zeer kwetsbaar’ niet bedoeld dat het ministerie informatie uit de Kamerbrief moest schrappen. Ook beschuldigde hij Alexander Pechtold van “een toneelstuk” en kon hij Jesse Klavers conclusies “echt niet begrijpen”. Van der Steur ging strijdend ten onder. “Ik verdedig me niet voor mijn baan, wel voor mijn naam”, had hij gezegd.

Rutte beschadigd: Van der Steur moest zich wel in de Kamer verdedigen, al was het maar om Rutte uit de wind te houden. De premier verloor drie bewindspersonen en een Kamervoorzitter van zijn partij aan het afdekken van een deal die Fred Teeven in 1998 als officier van Justitie maakte met crimineel Cees H. En hij komt beschadigd uit het debat, dat er voor de oppositie ook op gericht was om zijn geloofwaardigheid verder in twijfel te trekken. De vraag is wat de vinnigheid van dit debat betekent voor de verhoudingen tussen de partijleiders die na 15 maart samen een kabinet moeten formeren.

Rutte neemt afscheid van Van der Steur (Veiligheid en Justitie) na zijn aftreden tijdens het debat. Foto Jerry Lampen / ANP

EINDE SUPERMINISTERIE: Wat vaststaat is dat het superministerie van Veiligheid en Justitie, dat in plaats van een bolwerk van law and order een oncontroleerbaar probleem werd voor de VVD, die formatie niet zal overleven.

BLOK STAAT KLAAR: Staatssecretaris Klaas Dijkhoff was vanwege het debat met zijn minister niet afgereisd naar de Europese Justitietop op Malta. Maar niet hij, maar Stef Blok tot aan de verkiezingen en daarna in het demissionaire kabinet, zal de taken van Van der Steur overnemen, zo lijkt het. Blok heeft als minister van Wonen en Rijksdienst zijn belangrijkste taak volbracht. Hij nam ook al even waar op Justitie nadat Opstelten en Teeven in 2015 aftraden en verving afgelopen zomer de zieke Ronald Plasterk op Binnenlandse Zaken.

NIEUWE AMBASSADEUR: De Telegraaf denkt te weten dat oud-Congreslid Pete Hoekstra (63) de nieuwe Amerikaanse ambassadeur in Den Haag wordt. Hoekstra, als Pieter geboren in Groningen en op zijn derde geëmigreerd naar Holland, Michigan, steunde Trump in diens presidentscampagne en lijkt daar nu voor te worden beloond. De zwaar religieuze en conservatieve Republikein wil zijn aanstaande benoeming niet bevestigen, maar zegt wel dat Nederland “het voortouw” zou moeten nemen “bij hervorming van organisaties als de NAVO en de EU”. Sinds 2005 maakte geen Amerikaanse ambassadeur zijn of haar termijn in Nederland vol. De benoeming moet door de Amerikaanse Senaat worden goedgekeurd.

MEER VERLIES VVD: Tot tegenzin van de VVD en met name zorgminister Edith Schippers tekende zich gisteren een Kamermeerderheid af voor een verbod op winstuitkeringen van zorgverzekeraars. De initiatiefwet van SP, CDA en PvdA moet nog wel door de Eerste Kamer, die misschien vatbaarder is voor de kritiek die de Raad van State op het voorstel heeft.

VOLGEN: Vandaag is een belangrijke dag voor staatssecretaris Eric Wiebes. De ‘Commissie van wijzen’, onder leiding van Tjibbe Joustra, die de afgelopen maanden onderzoek deed naar zowel de bestuurscultuur als de bestuursstructuur bij de Belastingdienst komt met haar bevindingen. Wiebes stelde die commissie in nadat bleek dat een veel te riante vertrekregeling leidde tot een veel grotere uittocht dan de bedoeling was en hij daar te laat over geïnformeerd werd. De directeur van de Belastingdienst sneuvelde al op het dossier. De conclusies van een aparte commissie, onder leiding van voormalig procureur-generaal Arthur Docters van Leeuwen, die zonder dat de Kamer het wist ook onderzoek deed naar de bestuurlijke top, inclusief de rol van Wiebes, komen ook vanmiddag naar buiten. Redacteur Financiën Philip de Witt Wijnen (@PhilipDeWW) is erbij.

LEZEN: Vooral in campagnetijd moeten politici nog wel eens minder politieke vragen beantwoorden, over hun privéleven of lievelingseten bijvoorbeeld. Maar wat te denken van de vraag “wat zegt u als u de deur achter u dichttrekt en ontdekt dat de sleutels nog aan de binnenkant zitten” aan de premier? En dan van zijn reactie “dit is een gewetensvraag”? Mark Rutte liet zich deze campagne interviewen voor Holy, de jubileumglossy van de honderdjarige Bond tegen Vloeken die vandaag verschijnt. Rutte staat bekend om zijn woede uitbarstingen binnenskamers en roept publiekelijk “pleur op” en “achterlijke gladiolen”. Daar biedt hij in het religieuze blad geen excuses voor aan. Als hij “woede voelt opborrelen, dan vind ik het ook niet slecht als een premier die een keer laat klinken”. Al snapt hij dat het beledigen van God of Jezus voor veel christenen onacceptabel is. “Dat voel ik, omdat ik zelf bij die groep hoor”, aldus Rutte. Dus wat roept de premier als hij door zijn eigen stommiteit zonder huissleutels op de stoep staat? “Dat is verrekte onhandig!”

TERUGLUISTEREN: Politiek verslaggever Thijs Niemantsverdriet droeg gisteren op BNR zijn eerste campagnecolumn voor: Klavernijd. Over de angst bij SP en PvdA om GroenLinks de grootste partij op links te maken. Bij de PvdA wordt Jesse Klaver al gekscherend ‘de Jessias’ genoemd.

KIJKEN: Politiek verslaggever Emilie van Outeren (@ecvano) zit vanochtend van 7 tot 9 in de ontbijtshow van WNL.

VOLGEN: Het CDA trapt vanavond in Drachten de campagne af met de eerste van vijf avonden onder de titel ‘Sybrand in het land’. De eerste bijeenkomst gaat over economie. Politiek verslaggever Titia Ketelaar (@titia_k) is erbij.

QUOTE VAN DE DAG

“Ik merk en zie da mijn antwoorden er niet toe doen. Velen hebben hun politieke antwoord allang geveld.”

Ard van der Steur kondigt zijn aftreden aan als minister van Veiligheid en Justitie aan.

    • Emilie van Outeren