Straks wil elke toerist naar Staten Island

Heen, en per kerende pont terug. Staten Island, naast Manhattan, bestond vooral uit vervallen straten met white trash. Nu verschijnen er hippe tenten en een reuzenrad.

Illustratie Tjarko van der Pol

Project Brunch is momenteel de plek waar New Yorkers hun favoriete bezigheid in het weekend uitoefenen: in de rij staan voor een heerlijke brunch. Het hippe restaurant, met donkere houten wanden en metalen manden die aan het plafond hangen, biedt gezonde salades. Maar de bezoekers komen vooral af op het comfort food zoals de zondelijk zoete caloriebom Ooey gooey s’mores (wafels, chocolade, fudge en marshmallows) of Fried Oreos Pancakes (pannekoeken met gefrituurde oreo-koekjes). Op zaterdag en zondag is de gemiddelde wachttijd voor een tafeltje meer dan anderhalf uur, vertelt eigenaar en chefkok Jodi Guagliardo (49) tussen het bakken door.

Negen maanden geleden opende Project Brunch zijn deuren. Niet in een hippe buurt als West Village, Williamsburg of het Meatpacking District, maar op Staten Island. „The forgotton borough”, zegt Guagliardo over de plek waar ze geboren en getogen is. Het vergeten stadsdeel van New York waar ooit ’s werelds grootste vuilnisbelt te vinden was. Het eiland waar de zogeheten bridge and tunnel people wonen, de tokkies die alleen maar naar Manhattan komen om te drinken en stennis te schoppen.

Jaarlijks zetten zo’n vijfentwintig miljoen toeristen, van de in totaal zestig miljoen in New York, voet aan land op Staten Island. Om binnen vijf minuten weer op de gratis pont terug te staan. Het hoogtepunt van hun bezoek aan het eiland ter grootte van Amsterdam is dat ze twee keer dicht langs het Vrijheidsbeeld varen, daarmee meteen 25 dollar besparen aan een bezoek aan Liberty Island, en prachtig uitzicht hebben op het Financial District van Manhattan. Tijdens de 25 minuten durende overtocht hoor je – op elk moment van de dag – bierblikken opengetrokken worden. De veerdienst tussen Battery Park en St. George is een van de weinige plekken in The Big Apple waar je in het openbaar drank mag nuttigen. Daar wordt royaal gebruik van gemaakt door forenzen, feestgangers, zwervers en dronkaards.

Dicht bij de veerpont

Het slechte imago van Staten Island komt dus niet uit de lucht vallen. „Overal ter wereld zijn wel goede mensen te vinden”, grapt Saturday Night Live-komiek Pete Davidson – die er opgroeide – geregeld tijdens zijn standup-optredens. „Maar niet op Staten Island. Als een vloedgolf iedereen daar zou uitroeien, dan verlies ik er geen slaap door. Ik zou hooguit een nieuwe slaappillen-dealer moeten zoeken.” Maar het stadsdeel is de afgelopen jaren hard aan het veranderen door plekken zoals Project Brunch.

De relatief lage huren op Staten Island lokken jonge ondernemers en starters uit Brooklyn en Manhattan. In tegenstelling tot Guagliardo, die haar restaurant op het meest zuidwestelijke puntje van het eiland opende, vestigen zij zich voorlopig vooral op de noordoostelijke oever, dicht bij de veerpont en dus bij ‘het echte New York’.

Maar Staten Island zal voorlopig niet het nieuwe Williamsburg, het toeristische Disneyland voor hipsters worden. Daarvoor is de overwegend blanke, Donald Trump-stemmende, arbeidersbevolking te eigenzinnig, zegt ondernemer Annette Bruno tegenover The Wall Street Journal uit. De eigenaar van ambachtelijke koffietent Henry’s Local in Brooklyn opent dit jaar een eetmarkt op het eiland. „Maar ik ga hier geen fles olijfolie van zeventig dollar kunnen verkopen.”

Pizza met wodkasaus

Dat betekent niet dat Staten Islanders niet lekker willen eten. Het stadsdeel staat bekend om zijn voortreffelijke pizza’s met dunne korst en wodkasaus. Denino’s Pizza & Tavern, Joe & Pat’s Pizzeria & Restaurant en Nunzio’s duiken regelmatig op in lijsten van de beste pizzeria’s in de Verenigde Staten. De maag van Staten Island is de lange Forest Avenue in de wijk West Brighton, 12 minuten rijden of 45 minuten lopen vanaf de veerpont (zonder auto kun je weinig, gelukkig zijn er wel genoeg Ubers te bestellen). Hier vinden fijnproevers ook locaties van Brooklyn tacorestaurant Ho’Brah en Randazzo’s Clam Bar tussen de Staten Island haute cuisine.

Stephan van Berchum (34) raadt het Spaanse tapasrestaurant Beso aan tegenover de veerpont. „Het zit altijd vol en je moet er altijd reserveren”, vertelt de projectmanager van het Nederlandse ingenieursbedrijf Starneth terwijl hij langs de noordelijke St George-oever loopt. In het geraamte van een garage in aanbouw lopen bouwvakkers met witte helmen. Op dit terrein wordt in 2018 het New York Wheel geopend, met 192 meter het op een na hoogste reuzenrad van de wereld.

Van Berchem wijst naar twee gigantische flats naast het terrein die uitkijken op Manhattan. „Ons rad wordt twee keer zo groot als die gebouwen. Dat is nu nog moeilijk voor te stellen.” Alleen vier gigantische betonnen schijven, de basis voor de poten en de rest van de zes miljoen kilo aan staal van het rad, steken uit het met grijze stenen bedekte terrein. „Bezoekers zullen alles van de Verrazano-brug in het zuiden tot aan de staat New Jersey in het noorden zien.” De 36 capsules waarin elk 34 mensen kunnen plaatsnemen, draaien – tegen de klok in – in 38 minuten een keer rond.

Het New York Wheel zal naar schatting jaarlijks meer dan drie miljoen mensen naar Staten Island lokken. In combinatie met het aanliggende luxe winkelcentrum Empire Outlets, dat in november opengaat, moet dat aantal naar zeven miljoen bezoekers gebracht worden. Winkelketens die hun flagship stores in Manhattan moesten verlaten vanwege de astronomische huurprijzen, zoals Toys ‘R’ Us, zullen hier tegen een fractie van de prijs uitpakken op totaal meer dan veertigduizend vierkante meter. Ook ‘New York-style barbecue’-restaurant Mighty Quins zal er zijn eerste locatie op Staten Island openen. „Met het New York Wheel en Empire Outlets zo dicht bij de veerpont wordt dit stadsdeel een bestemming voor New Yorkers en toeristen”, legt mede-oprichter Micha Magid uit. „De pont is een van de laatste gratis dingen waar mensen in de stad van kunnen genieten. Staten Island wordt een unieke maar betaalbare ervaring: lekker winkelen, een rondje in het rad en hopelijk van wat BBQ genieten.”

Stadsplanners hopen dat de economische opleving aan de noordkant van Staten Island een nieuw hoofdstuk inluidt voor dit vergeten stadsdeel. Het zal nieuwsgierige bezoekers wellicht aanzetten tot verkenning van de rest van het eiland. De lange weg naar een ander project van Nederlandse bodem, Urby, ziet er nu nog uit als elke willekeurige straat in een Amerikaans dorpje dat je zo snel mogelijk achter je wilt laten. Vervallen garages, troosteloze supermarkten met kiloknallers en tweedehands autohandelaren maken de reis naar het luxe appartementencomplex met kantoorruimte, een overdekte voedselmarkt en hippe restaurants een hele opgave. Het uitzicht op Manhattan en Brooklyn vanaf de opgeknapte waterkant er vlak naast, maakt alles goed. „Als ik mensen in de stad vertel dat ik op Staten Island woon dan reageren ze allemaal hetzelfde”, lacht Van Berchum. „‘Arme jongen. Wat moet je daar?’ Maar voor dat iconische uitzicht op Manhattan moet je simpelweg niet op Manhattan wonen.”