Column

Een (ultrakorte) memo voor Donald Trump

Donald Trump is niet het enige probleem voor de NAVO, schrijft Michel Kerres.

Nederlands en Amerikaans uniform in de opslag voor Amerikaans materieel in Eygelshoven. Foto Piroschka van de Wouw / ANP

Stel, Donald John Trump is vatbaar voor argumenten. Stel. Zou hij er dan alsnog van te overtuigen zijn dat de NAVO geen overbodige organisatie is?

Trump leest het liefst ultrakorte memo’s. Dear Mr. President:

- Er is een sterke businesscase voor de NAVO. James Stavridis, eerder Supreme Allied Commander, nu rector van diplomatenschool Fletcher, zocht de cijfers bij elkaar: de VS geven jaarlijks 600 miljard dollar uit aan defensie, stelde hij in nieuwsbrief The Cipher Brief, China 140 miljard, Rusland 80 miljard. En Europa? 300 miljard: de helft van de VS, maar meer dan China en Rusland sámen. Europa draagt dus wel degelijk bij.

- Europa kan 2 miljoen mannen en vrouwen op de been brengen, telde Stavridis. Legers die de afgelopen decennia gevechtservaring hebben opgedaan op de Balkan, in Afghanistan. Niet alle Europeanen zijn watjes.

- Waarom zou je al die middelen waarover je kunt beschikken laten schieten? Dat is kapitaalvernietiging.

- Bondgenoten hebben mogelijkheden die de VS niet hebben. Militaire bases bijvoorbeeld, op vliegafstand van terroristen. En: wat bondgenoten doen, hoeven de VS niet te doen. Het hoeven niet altijd de Amerikanen te zijn die sterven.

- Ja, van de 28 NAVO-landen betalen er maar vijf wat ze moeten (2 procent van het bbp). Er is méér uit Europa te halen voor gezamenlijke defensie.

Trump zou Trump niet zijn als hij niet zou onderhandelen in Brussel over een hogere Europese bijdrage, maar hij zou ook kapitaal vernietigen als hij deze alliantie laat ontsporen.

Maar Trump is niet de enige NAVO-uitdaging, Europa is de andere.

Stel, Trump neemt geen genoegen met extra geld, maar dwingt een nieuwe taakverdeling af. Wat doet Europa als Trump zegt: die Baltische staatjes, dat is jullie zaak. De Rus in Litouwen is geen veiligheidsrisico voor de VS. Dan is het NAVO-debat geen begrotingsdebat meer.

Trump heeft vooralsnog alleen geblazen naar de NAVO, maar zijn aversie is consistent en na een week waarin hij de ene campagnebelofte na de andere inlost, zou je denken: het is voor de NAVO op zijn minst ‘code oranje’. Maar verder dan ‘het zal zo’n vaart niet lopen’ komt het debat niet. Als Trump 600 miljoen dollar schrapt voor seksuele voorlichting en abortus in het buitenland, springt minister Ploumen in de bres. Hulde. Er zijn, afgezien van professionals, weinig Nederlanders die zich zorgen maken over gaten in de NAVO-defensie. Wordt het niet tijd tegen Oost-Europa te zeggen: maak je geen zorgen, als de Amerikanen je niet meer helpen, dicht West-Europa het gat?

De rust rond de NAVO kan te maken hebben met het feit dat Trump een ongemakkelijke vraag stelt: in hoeverre zijn Europeanen bereid elkaar te verdedigen?

De NAVO scoorde altijd hoog in opiniepeilingen. Maar instemming kostte niet veel, de NAVO had een suikeroom. Wat als Nederlanders regelmatig voor de vraag staan: oma twee keer per week onder de douche of toch maar extra manschappen naar Polen? Benieuwd of de waarderingscijfers dan zo hoog blijven.

De bereidheid geld te besteden aan defensie groeit, maar blijft gering. En hoe zit het met de bereidheid te sterven voor Letland? Vraag het vanavond eens aan tafel.

Door de NAVO lopen meer breuklijnen dan Trump versus Europa. Ook binnen Europa. In het oosten is men bang voor Rusland, in het zuiden is men bezorgd over Noord-Afrika en het Midden-Oosten, in het noorden hoopt men stiekem dat het overwaait en niet te duur wordt. Die hypocrisie heeft haar langste tijd gehad.

Geopolitiek-redacteur Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets wisselen elkaar wekelijks af over de kantelende wereldorde.