Maandsalaris als bonus voor Uitvaartverzorger Nieuwe Stijl

Reorganisatie Monuta Zijn de oude en de nieuwe functies binnen Monuta nou écht verschillend, was de vraag tijdens een kort geding. Of is het een stoelendans?

De nieuwe uitvaartverzorgers (niet op de foto) van Monuta moeten heel anders werken, zegt het bedrijf. Zo krijgen ze een eigen postcodegebied. Foto Niels Wenstedt / Hollandse Hoogte

De dood is niet meer wat hij was. Uitvaartverzorgers moeten tegenwoordig manusjes van alles zijn. Nabestaanden zijn kritische klanten met duizend en één wensen, van videopresentaties tot kledingvoorschriften – en mag de hond van de overledene mee? Rouw en ruzies, bijvoorbeeld om de erfenis, vragen om troost en wat maatschappelijk werk. En het mag allemaal niet te veel kosten, want online is zó een scherpe concurrent gevonden.

Kortom, het is een vechtmarkt en Monuta moet wel reorganiseren om niet verder in de hoek gedreven te worden. Dat bepleit de advocaat van de uitvaartverzekeraar en -verzorger (800 werknemers, 275 miljoen euro omzet in 2015) donderdag in de kantonrechtbank in Apeldoorn. Alle 130 uitvaartverzorgers zijn per 1 februari boventallig verklaard. Ze konden wel solliciteren op een „nieuwe functie”: de Uitvaartverzorger Nieuwe Stijl, met een eigen postcodegebied en harde winsttargets.

Onzin, zeggen vakbonden FNV en CNV die een kort geding tegen zowel Monuta als zijn ondernemingsraad hebben aangespannen. Die nieuwe functie is hetzelfde als de oude en legt alleen het ondernemersrisico bij de uitvaartverzorgers, stellen de bonden. Ze beschuldigen Monuta van een „onrechtmatige stoelendansmethode, waarbij vaste werknemers verkapte zzp’ers worden. De OR zou meewerken aan deze „turbo-reorganisatie”, terwijl de bonden worden genegeerd.

Na lunchtijd schorst de rechter even zodat iedereen wat lucht kan happen – „en de mensen van Monuta misschien een plakje cake”?

In een eerder kort geding deze maand heeft de rechter Monuta verplicht tot het overdragen van een aantal documenten. Nu gaat het om de centrale vraag of de oude en de nieuwe functies écht verschillend zijn of niet. Rechter Ingrid van Dorp probeert met grapjes wat menselijkheid te brengen in de zitting van ruim zeven uur. Na lunchtijd schorst de rechter even zodat iedereen wat lucht kan happen – „en de mensen van Monuta misschien een plakje cake”?

Monuta is niet het enige bedrijf waarbij discussie is over ‘oude’ en ‘nieuwe’ functies. In een zaak rond Capgemini oordeelde een rechter in 2012 dat de functie van ‘mobility consultant’ hetzelfde was als ‘mobility specialist’, zegt de advocaat van de bonden. Bij KLM spande een groep van twintig overtollige teammanagers deze maand een zaak aan, omdat ze hun ‘eigen functies’ ingevuld zagen door andere mensen.

Lees ook de column van Menno Tamminga over het kort geding: Arbeidsmarkt wil evenwicht

Monuta staat in de topdrie

Bij Monuta is de reorganisatie noodzakelijk wegens „dramatische” cijfers, stelde de advocaat. Het bedrijf behoort met Dela en Yarden nog altijd tot de drie grootste uitvaartondernemingen van Nederland. Maar vooral door de opkomst van zzp-uitvaartverzorgers krimpt het bedrijf. Het marktaandeel van Monuta is gekrompen van 14,9 procent in 2002 naar 9,8 procent vorig jaar. Het aantal uitvaarten per uitvaartverzorger is gedaald van gemiddeld 113 in 2008 naar 77 vorig jaar.

De Uitvaartverzorger Nieuwe Stijl blijft in loondienst. Maar hij moet heel anders werken en zit daarom ook in een hogere salarisschaal, volgens Monuta. Het bedrijf wil een target van 110 uitvaarten per jaar, waarmee een bonus van maximaal één maandsalaris te verdienen is. Hij moet wonen in – of verhuizen naar – zijn eigen werkgebied om een netwerk op te bouwen en om minder reistijd kwijt te zijn. De Uitvaartverzorger Nieuwe Stijl werkt op hbo-niveau en niet meer op mbo-4, zegt Monuta.

Sander Groeneveld (42) is blij dat hij bij Monuta kan blijven als ‘nieuwe uitvaartverzorger’. Hij wil zijn beroep niet „heel commercieel” noemen, maar het vraagt wel ondernemerschap, zegt hij. Groeneveld werkte voor de reorganisatie in Zeist en nu thuis in Amersfoort. „Soms loop ik met mijn koffertje in vijf minuten van mijn huis naar een uitvaart.” Hij heeft meao gedaan en gewerkt als administratief medewerker.

„Misschien heb ik me de afgelopen jaren naar hbo-niveau opgewerkt of ‘gedacht’, geen idee.”

Is er werkelijk een verschil, vraagt de advocaat van de bonden retorisch.

„Je kunt in een functieomschrijving wel opschrijven dat een baan op hbo-niveau zit, maar draait het vak niet gewoon om sociale vaardigheden en handelsgeest? Vroeger draaide je een arme weduwe een poot uit, nu zijn het mondige consumenten”

Gemor vanuit de hoek waar de afvaardiging van Monuta zit – die opmerking valt slecht.

Dwangsom 50.000 euro

„Wat wilt u”, vraagt rechter Van Dorp aan de vakbonden. FNV en CNV hebben een schorsing van de reorganisatie geëist, met een maximale dwangsom van 50.000 euro per dag als Monuta in gebreke blijft.

Dat is gemakkelijker geëist dan gedaan bij een reorganisatie die in volle gang is. Inmiddels hebben 26 uitvaartverzorgers Monuta zelf verlaten omdat zij geen toekomst bij het bedrijf meer zagen. Een groep van 22 mensen is „niet geschikt” bevonden. En 56 vakgenoten die wel door zijn naar de volgende ronde staan volgens Monuta „te trappelen” om op 1 februari met een hoger salaris aan de slag te gaan. Sterker, omdat veel werknemers zijn vertrokken, heeft Monuta straks tientallen uitvaartverzorgers nodig. Hoe keer je zo’n operatie weer om?

„Ze zijn geschrokken van de nieuwe functieomschrijving”, vertelt Gerda Schouten-van Voorst (62). Ze heeft haar collega’s in Zwolle nog moed in gepraat.

„Die nieuwe functie is precies hetzelfde. We hebben hier een marktaandeel van 27,7 procent. We gaan ervoor, jullie kunnen het.”

Maar vijf van de zeven uitvaartverzorgers in Zwolle hebben besloten te vertrekken, zegt ze. Zelf gaat ze ook omdat ze geen zin heeft nieuwe collega’s op te leiden. „Misschien word ik wel uitvaartspreekster”, zegt ze.

Rechter Van Dorp geeft de partijen gelegenheid om tot een akkoord te komen. Maar na ruim een uur onderhandelen komen de bonden en Monuta er niet uit. Wat het breekpunt is, willen ze niet zeggen. De uitspraak volgt op 30 januari.

Lees ook: Ook de uitvaartverzorger krijgt nu harde targets, over het aangespannen kort geding