Loek van Vliet: ‘Je moet zelf de stilte voelen’

Het thema van de NRC Fotowedstrijd van de maand februari is ‘Stilte’.

'Eierlandse Duinen, Texel’. Uit: ‘Sacred grounds - quiet areas in the Netherlands and Flanders’ Loek van Vliet

Fotograaf Loek van Vliet maakte de serie en het fotoboek ‘Sacred Grounds’, over stiltegebieden in Nederland en Vlaanderen. “Ik zag een poster hangen: ‘Beleef de stilte’. Daar begon het eigenlijk mee. Ik wilde die stilte in beeld brengen. Iedereen is altijd maar druk. Zit constant op z’n mobiel, wil voortdurend bereikbaar zijn. Dat was ook hoe ik zelf in het leven stond. En dat irriteerde mij. Ik zocht een alternatief. Vanuit een persoonlijk verlangen ben ik toen op zoek gegaan naar de stilte, als moment van reflectie en rust.”

Maar om die stilte vast te leggen, moest hij dus wel in actie komen. “Ik wilde eigenlijk mensen fotograferen die in het landschap van de rust aan het genieten waren. Maar ik kwam er al vrij snel achter dat de mens zelf de grootste lawaaifactor is. Niet eens zozeer alleen met geluid. Maar ze dragen rode jassen die uit het groene landschap knallen. En dan heb je nog van die geschilderde bewegwijzeringspaaltjes die het beeld verstoren.”

Koptelefoon

Maar ook vogels en andere dieren die er rondlopen maken geluid. Daarom droeg Van Vliet soms een koptelefoon. “Die had ik vaak in de auto al op, om in de stemming te komen. En daarna, tijdens het lopen, om me af te sluiten en te concentreren.” Altijd klonk dezelfde, sacrale muziek, Kanon Pokajanen van Arvo Pärt. “Het is Russisch, dus ik versta er niks van. Maar de associatie met heilige plaatsen is fijn.”

Het goddelijke

Bijzaken, áls ze al in beeld kwamen, verdwenen naar de randen van de foto. Van Vliet hanteerde een centraal perspectief. “Van oudsher, vanuit de schilderkunsttraditie, was het middelpunt van het schilderij altijd gereserveerd voor het goddelijke: Jezus, of het kruis. Op mijn foto’s heb ik ook geprobeerd mensen naar het midden te trekken. Daar bevindt zich bij mij ook altijd het rustpunt.”

Even nietsdoen

Het belangrijkst bij dit thema, zegt Van Vliet, is dat je als fotograaf zelf de stilte voelt, dat je je afvraagt wat rust, verveling, even nietsdoen voor jou zelf betekent. “Met Sacred Grounds heb ik de ervaring van de stilte willen vastleggen. Zodat iemand die de foto’s ziet daarin meegenomen wordt en diezelfde stilte meekrijgt. Althans, dat zou mooi zijn.”

U kunt uw ‘Stilte’-foto’s inzenden tot vrijdag 24 februari 17.00 uur via foto.nrc.nl.