Column

In het museum

Op een bekende foto van Annelies Romein uit 1947 zie je de familie Van het Reve op een brug over de Amstel. Karel van het Reve, zijn vrouw met hun pasgeboren dochter in haar armen en Karels ouders lijken een blije en hechte groep. Iets van hen vandaan zit Karels jongere broer Gerard op de brugleuning. Hij kijkt de andere kant op en hij straalt uit: ik hoor hier niet bij.

Afgelopen woensdag verhuisde de hoofdgroep van het Tatatoernooi voor een dag naar Haarlem, waar de spelers eerst het Frans Hals Museum bezochten. Daar werd een foto genomen die me deed denken aan die oude foto van de familie Van het Reve.

Zes schakers kijken naar een schuttersstuk. Een eindje van hen vandaan staat Magnus Carlsen. Hij kijkt niet naar het schilderij, hij kijkt door het groepje van zijn collega’s heen naar onbestemde verten. Hij hoort er niet bij.

Het paste bij het beeld dat in Benjamin Ree’s documentaire Magnus werd gegeven van zijn kinderjaren, toen hij gepest werd op school omdat hij anders was dan de andere kinderen.

Ik ging naar die film uit plichtsgevoel en met lichte tegenzin, omdat ik niet veel verwachtte van een schaakfilm. Maar ik vond hem mooi en vaak zelfs ontroerend. De niet-schakers die ik sprak vonden dat ook. De film lijkt vooral bedoeld voor niet-schakers, maar dat mag schakers niet afschrikken. Alleen die ‘Mozart van het schaken’ waar je steeds over hoorde, daar krijgen we wel eens genoeg van.

Levon Aronian, die wel goed had rondgekeken in het museum, zei na zijn overwinning op Richard Rapport dat hij op een van de schilderijen een figuur had gezien die sprekend leek op zijn eerste coach, Melikset Chatsjan, een felle aanvalsspeler. Hij had zich toen voorgenomen om die dag ter ere van zijn coach ten aanval te trekken, en dat deed hij fraai.

Levon Aronian - Richard Rapport, Tata Steel Masters, Haarlem 2017

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 b6 De derde keer in dit toernooi dat de rebel Rapport het brave Dame-Indisch speelt. 4. g3 Lb7 5. Lg2 Le7 6. 0-0 0-0 7. Pc3 Pe4 8. Ld2 Lf6 9. Le1 Bijna altijd (bijvoorbeeld in So-Rapport, de partij die hier vorige week stond) wordt 9. Tc1 gespeeld. 9…Te8 Een moeilijk te begrijpen zet. 10. Dc2 d5 Dit leidt tot onoplosbare problemen. Bescheiden 10…Pxc3 was beter. 11. Pxe4 dxe4 12. Pd2 Lxd4 Ook 12…Dxd4 13. Pxe4 is goed voor wit. 13. Td1 Dc8 Na 13…f5 komt niet de dubieuze stukwinst 14. Pb3 c5 15. e3 e5, maar simpel 14. Pxe4 fxe4 15. Lxe4 en wit wint zijn stuk met voordeel terug. 14. Pxe4 Lc5 15. Pg5 Natuurlijk was rustig 15. Pxc5 goed voor wit, maar er zit meer in. 15…f5 16. Lxb7 Dxb7 17. Lc3 Lf8 Na 17…h6 wint wit met 18. Pxe6 Txe6 19. Td8+, maar volgens Aronian was 17…Dc6 een iets betere verdediging. 18. e4 h6

Zie diagram

19. exf5 Over dit stukoffer hoefde Aronian niet lang te denken. 19…hxg5 Ook na het relatief betere 19…exf5 staat wit gewonnen. 20. f6 Nu gaat wit als een mes door de boter. 20…c5 21. f4 g4 22. f5 gxf6 23. fxe6 Dh7 24. Dg2 Pa6 25. Td7 Dh5 26. Txf6 Totale invasie. 26…Tad8 27. Txf8+ Kxf8 28. Df1+ Zwart gaf op.