Recensie

Filemon zoekt de autist in zichzelf

‘Het Is Hier Autistisch’ is de meest interessante autobiografische serie van Filemon Wesselink tot nu toe. We hebben alleen nog geen diagnose van de hoofdpersoon.

Hersenonderzoek in 'Het Is Hier Autistisch' (BNN).

Programmamaker Filemon Wesselink (37) vormt nogal eens zelf het onderwerp van zijn non-fictieseries. Zo onderzocht hij aan den lijve wat bodybuilding met je doet en stelde hij zichzelf en collega’s indringende vragen over de tol van de roem.

Wie zich afvroeg hoe het mogelijk is dat hij dit zonder al te veel schaamte durft, krijgt aanzetten tot een antwoord in de meest interessante autobiografische serie tot nu toe: Het Is Hier Autistisch (BNN).

Zoals wel vaker gebeurt, bereikten Wesselink pas op relatief gevorderde leeftijd signalen dat hij wel eens aan een stoornis in het autismespectrum zou kunnen lijden. Hij liet het op allerlei manieren uitzoeken (consult bij een expert, vragenlijst, hersenonderzoek in een MRI-scanner en door een EEG), en ging ook praten met allerlei gediagnosticeeerde autisten.

De research is relatief degelijk en de gesprekken zijn nogal empathisch, en vaak niet ongeestig. Na een blinde savant die elke muziek na één keer luisteren foutloos op de piano naspeelt en een Asperger die knikkerbanen bouwt en ruim kan leven van zijn YouTube-kanaal, bezocht Wesselink nu twee vrouwen, beiden wel vaker in beeld. Christina Curry vertelt over haar obsessie met triviale popmuziek uit de jaren 80 en haar angst voor seks en aanraking. De Bredase Birsen Basar, die heel veel voorlichting over haar aandoening geeft, charmeert de tv-maker met haar botte directheid, die hij prefereert boven mensen die het achterste van hun tong nooit laten zien.

Het liefst zou Filemon willen dat er mensen in zijn huis waren die niets zeggen. We zien hem lijden tijdens het schreeuwen van een kleuter en bij de radio van zijn dochter (gelukkig beiden buiten beeld). Aan onderzoekers van de Radboud Universiteit meldt hij zijn verbazing dat de meeste mensen anderen in de ogen kijken, om hun emoties te doorschouwen. Dat zie je toch aan de mond? „Dat kan ook!”

Dan komt er een heel andere benadering aan bod: wat als autisme („een raadselachtige en complexe stoornis”) nu eens niet wordt veroorzaakt door genetische hersenafwijkingen van de norm, maar door voeding, of zoals veel Amerikanen geloven, vaccinatie?

Ook gelovigen in alternatieve feiten neemt Filemon serieus. De Amerikaanse moeder heeft haar zoon Noah „teruggewonnen” op autisme, „aantoonbaar” veroorzaakt door een inenting, met behulp van een kast vol homeopathische voedingssupplementen en een dieet zonder gluten en zuivel.

Na twee afleveringen zijn we nog niet veel dichter bij een verklaring, of zelfs een diagnose van de hoofdpersoon. Maar hij blijft wel de juiste vragen stellen.

Zou hij, als die bestond, een pil nemen die zijn autisme genas? Of is hij eigenlijk wel gehecht aan hoe hij nu in elkaar zit? Met andere woorden: moeten de andere mensen misschien accepteren dat er verschillende manieren zijn om de buitenwereld te interpreteren?

Bij een test waarin hij in driehoekjes geprojecteerde menselijke eigenschappen diende te ontdekken, zag Filemon alleen driehoekjes. Ik ook, trouwens. Maar dat betekent toch niet dat we allemaal normaal moeten gaan doen? En dat dingen letterlijk nemen tot uitsluiting leidt? Dan haal ik Birsen erbij, die roept de normalen wel hardhandig tot de orde.