Federer en Nadal zijn opgestaan uit de vergetelheid

Tennis

De klassieker die was begraven krijgt een tweede leven in de finale van de Australian Open: Roger Federer (35) vs. Rafael Nadal (30). De twee rivalen, in misschien wel hun laatste onderlinge finale in een slam. Federer is psychologisch in het nadeel. „Nadal zit in zijn hoofd.”

Rafael Nadal zijn gewonnen halve finale tegen Grigor Dimitrov. Foto’s Dita Alangkara/AP

Hun podium werd ingenomen, door fittere, hongerige artiesten. Het publiek riep nog wel om de oude helden. Maar ze waren veroordeeld tot een gevecht achter de coulissen. De leeftijd kreeg vat op ze, de lichamen sputterden, de hoogtijdagen lagen achter hun. Ze verloren de macht. Ze konden nog wel aanklampen, speldenprikjes uitdelen, maar glorieerden nauwelijks meer.

De namen van Roger Federer en Rafael Nadal verdwenen langzaam onder een laagje stof. De toekomst was aan Novak Djokovic en Andy Murray. Maar op de Australian Open 2017, een van de meest memorabele grandslams in het moderne tennis door de vele surprises, beleven ze hun wederopstanding. Ze zijn terug in hun theater, terug op het hoogste podium.

Zet uw wekker, zondagochtend. Federer (35) tegen Nadal (30), Australian Open-finale, aanvang half tien Nederlandse tijd. De twee grootste tennissers van de 21ste eeuw tot dusver, de zeventienvoudig tegen de veertienvoudig grandslamkampioen.

De klassieker die was begraven, krijgt een tweede leven. Het is misschien wel de laatste Federer-Nadal in een grandslamfinale.

Monumentale voorstelling

Alle ingrediënten zijn aanwezig voor een monumentale voorstelling. Een ode aan hun intense gevechten in het vorige decennium. Wordt het de finale van de eeuw? Christopher Clarey lacht, in een gesprek per Skype vanuit Melbourne. De journalist van The New York Times geldt als een van de meest gezaghebbende internationale tennisverslaggevers. „Ik denk het niet.”

Hij wijst op de Wimbledon-finale van 2008, door John McEnroe benoemd als ‘the greatest match ever played’. Na bijna vijf uur versloeg Nadal, toen het al donker werd in Londen, Federer met 9-7 in de vijfde set. De koning gevloerd op zijn gras, in zijn koninkrijk.

Veel verhalen zijn geschreven over hun rivaliteit – de straatvechter tegen het superieure talent. Meest treffende typering is misschien deze passage uit de biografie Rafa, vanuit het perspectief van die Wimbledon-finale negen jaar terug, opgetekend door de Britse auteur John Carlin in samenwerking met Nadal:

„Als Nadal, met geaderde biceps, het toonbeeld was van elementaire brute kracht, was Federer – slank en elegant, en met zijn zevenentwintig jaar vijf jaar ouder – een en al natuurlijke gratie. Als Nadal, net tweeëntwintig geworden, de fanatieke huurmoordenaar was, was Federer de aristocraat die over de baan slenterde en luchtigjes naar de menigte zwaaide alsof Wimbledon van hem was, alsof hij de gasten op zijn tuinfeest verwelkomde.”

Andere tijden. Maar in de kern zijn het nog altijd deze tegengestelde karakters met de strijdige speltypes – de kunstenaar tegen het krachtmens, de aanvaller tegen de verdediger.

Veel staat op het spel zondag, tennishistorisch. Nadal kan in de buurt kruipen van recordhouder Federer door zijn vijftiende grand slam bij te schrijven. Tegelijkertijd kan Federer uitlopen naar achttien slams, en zo mogelijk een beslissende slag slaan in het debat wie van de twee de beste tennisser is.

Als iemand Federer kan pijnigen, is Nadal het. De Spanjaard is bijna automatisch favoriet, met een ongekende score in onderlinge duels van 23 tegen 11. „Nadal gaat hem veel laten slaan. It’s gonna be tough for Roger”, zegt Clarey, een van de nestors in het tennisjournaille, hij volgt de sport sinds Wimbledon 1990. „Nadal zit in zijn hoofd.”

Op gravel en op de langzamere hardcourtbanen put Nadal de Zwitser doorgaans uit in lange baseline rally’s. Voordeel voor Federer is dat de hardcourtbanen in Melbourne Park dit jaar sneller zijn, waar hij als offensieve speler van kan profiteren.

En de vraag is hoe Nadal de veldslag van vrijdag verwerkt. Hij had vijf uur en vijf sets nodig om in de halve finale de Bulgaar Grigor Dimitrov te slopen: 6-3, 5-7, 7-6, 6-7 en 6-4. Pas om kwart voor één ’s nachts liep Nadal van de baan in Melbourne. „Ik hoop goed te herstellen”, was het eerste wat hij zei in een interview na het duel. Hij heeft slechts één rustdag, Federer twee.

Feest van de nostalgie

Het is een feest van de nostalgie, deze Australian Open. Met zaterdag bij de vrouwen de Williams-finale tussen zussen Venus (36) en Serena (35). Het is voor het eerst in het proftijdperk dat alle vier de finalisten bij een grand slam dertig jaar of ouder zijn. Clarey: „Het is retro.”

Dat Federer-Nadal én Venus-Serena de finales zouden worden, was zo onverwacht dat de kansenverhouding bij wedkantoor William Hill op 5.000 tegen 1 was ingeschat.

De rode draad bij drie van de vier finalisten is een revalidatieperiode. Federer was er een half jaar uit met een knieblessure, Nadal miste het slot van vorig seizoen door een polskwetsuur en Serena Williams kwam na de US Open in september niet meer in actie vanwege een schouderblessure. Ze zijn gesterkt door de break. Clarey: „Ze zijn oud, maar ogen fris, gemotiveerd, energiek.”

Het is niet nieuw dat er op oudere leeftijd nog wordt gepiekt, maar het is vooral iets van de vorige eeuw. Illustere namen als Ken Rosewall, Rod Laver, Roy Emerson, Jimmy Connors, Martina Navratilova speelden op hoog niveau tot laat in de dertig, soms zelfs begin veertig. Clarey: „Maar dat is vrij uitzonderlijk.”

Een van de redenen dat spelers het nu langer volhouden is dat de begeleidingsteams professioneler zijn. Die ontwikkeling zag Leo Taal, de Rotterdamse fysiotherapeut die 25 jaar werkzaam was bij het ABN Amro-toernooi. Rond 2000 merkte hij dat er een omslagpunt was, door het hogere prijzengeld konden spelers hun eigen fysio en fysieke trainer mee laten reizen naar toernooien.

Taal herinnert zich nog dat McEnroe naar Ahoy kwam. „Die was nog nooit in een sportschool geweest. Hij moest het puur van zijn techniek hebben. Nu zijn het bijna allemaal hardhitters.”

Hij heeft alle grote namen op zijn behandeltafel gehad, Connors, Boris Becker, Nadal, Djokovic, „en onze vriend Federer”. Taal: „Hij heeft een fantastisch lichaam, compleet uitgebalanceerd. Soepele spieren. Geen onsje vet.” En Nadal? „Meer volume, meer kracht. Dat is de reden dat hij vaker geblesseerd is dan Federer.”

Als jongeren dezelfde toegang hebben tot goede begeleiding als de oudere generatie, waarom verslaan ze de ouderen dan niet, vraagt Clarey zich af. „Misschien is er een talentkloof en hebben de jongeren niet dezelfde kwaliteit als de generatie boven hun, met Serena, Venus, Federer, Nadal, Djokovic.”

Kan tennis zonder oude sterren?

De buzz rond de finales van dit weekend toont dat het tennis eigenlijk nog niet zonder zijn oudere sterren kan. In dat licht zijn de gedaalde bezoekerscijfers bij de mannentoernooien van organisator ATP interessant: die zakten vorig jaar naar 4,3 miljoen, 190.000 minder dan het jaar ervoor. Daarmee is 2016 het slechtste jaar sinds 2008. Als een van de mogelijke oorzaken worden de blessureperiodes van Federer en Nadal gegeven.

„Roger is veel groter dan het tennis”, zegt Clarey. „Er zitten geen vlekjes op Roger.” Hij interviewde Federer uitgebreid, kort voor zijn comeback begin dit jaar. Clarey: „Hij sprak veel over de positieve kant van de blessureperiode. Dat klinkt onwerkelijk, dat je het niet gelooft. Maar hij is zo. Hij heeft een mooie carrière gehad. Alles wat hij vanaf dit punt wint of verliest, heeft geen grote invloed op hoe hij naar zijn carrière kijkt. Hij geniet nu vooral.”

De meest recente grandslamzege van Federer gaat terug tot 2012 op Wimbledon. Nadal proefde het zoet van een slam voor het laatst in 2014 op Roland Garros. Zijn bastion, waar hij negen keer won, daar waar hij zich vorig jaar moest terugtrekken met een gekwetste pols. „Ik zat huilend in de auto op weg naar het hotel.”

Federer-Nadal, onverwoestbaar als ze zijn, opgestaan uit de relatieve vergetelheid. Als museumstukken die wakker zijn gekust.

    • Steven Verseput