Recensie

Aanstekelijk ‘kijkboek’ toont rijkdom van internet

Het is geen makkelijke opgave. Leg aan jongeren uit hoe internet werkt, waar het allemaal uit bestaat en hoe het is ontstaan. In één boek.

Journalist en natuurkundige Herbert Blankesteijn doet een dappere poging. Hij deelt het web op in vijftig hoofdstukken. Van virtual reality, 3D-printen, computercriminaliteit tot open source; weinig blijft onbesproken.

Zijn doelgroep formuleert hij als ‘jongeren tot 90 jaar’, dus ook volwassenen die hun kennis willen bijspijkeren. Die laatste groep zal zich soms wat schaapachtig behandeld voelen bij Blankesteijns vaderlijke waarschuwingen over cyberpesten of de privacy-instellingen bij sociale media.

Toch is het geen gekke gedachte om aan jongeren uit te leggen waarom Facebook belang heeft bij het verzamelen van jouw persoonlijke data. Of hoe bedrijven betalen om voor te dringen in de zoekresultaten van Google.

NL Digitaal is een aantrekkelijk verhaal over ingewikkelde materie. Leer hoe de Tor-browser een identiteit kan vermommen door het internetverkeer te versleutelen en om te leiden via verschillende servers. Het digitaal-economische verschijnsel blockchain (een openbare, decentrale, online database over betalingen) kan de auteur uitleggen zonder de aandacht van de lezer te verliezen.

Blankesteijns eigen fascinatie voor online is aanstekelijk, mede door vele vervolgvragen die hij opwerpt en beantwoordt. Waarom raken snoeren uit de mode? Wat gebeurt er als de wereld ineens geen internet meer heeft? Is dat technisch überhaupt mogelijk?

Behalve uitleg over de werking van online, wil Blankesteijn ook graag vertellen over de historie ervan. Met de nadruk op knulligheid, toen je bijvoorbeeld nog een verbinding kreeg door een modem op je pc aan te sluiten en daarmee naar een speciaal nummer te bellen. De eerste transistor, dat is een elektronische schakelaar, paste net in een jampot. Inmiddels weten Intel en andere chipbedrijven miljarden transistors op een chip te krijgen.

Verkeerde verwachtingen

Ook computernerds kunnen nog leren. Wie wist er dat de dubbele-punt-met-haak :) al in de zeventiende eeuw in een gedicht werd gebruikt, namelijk door dichter Robert Herrick? Of dat domeinnaam .fm eigenlijk aan eilandengroep Micronesië in de Stille Oceaan toebehoort? Niet alleen met veel weetjes en feitjes, ook met infographics en ander beeld kleedt Blankesteijn het verhaal aan. Een netwerk van internetverbindingen visualiseert hij als een fijn geweven spinnenweb. Een ‘kijkboek’, zo omschrijft de auteur zijn werk zelf.

De revue passeren ook verwachtingen van internet die achteraf niet realistisch waren. Zoals dat fabrikanten al in de jaren 90 riepen dat je snel koelkasten op internet zou aansluiten, die hun eigen inhoud zouden bijhouden en zelf online een nieuw melkpak zouden bestellen. Technisch was dat vast wel mogelijk geweest, maar zoveel moeite vonden consumenten het niet om zelf te kijken of de melk misschien op is.

Een fysiek boek over het snel veranderende web. Voor de altijd-online Snapchattende jeugd ook nog

In zijn uitleg over wat Wikipedia is, schrijft Blankesteijn dat de papieren encyclopedie snel verouderde. Het doet onwillekeurig denken aan dat zijn boek ook van papier is. Een fysiek boek over het snel veranderende web. Voor de altijd-online Snapchattende jeugd ook nog. Lezen zij dat wel?

Het valt in ieder geval aan te raden om via dit – in hun ogen misschien hopeloos ouderwetse – medium kennis te nemen van de techniek achter, en geschiedenis van internet. Voor zover de rijkdom van het web in één boek is samen te vatten, is dit een knappe afspiegeling.