Opinie

Wees Trump dankbaar voor de realitycheck

Opinie Frans Verhagen Trumps zwartgallige beeld van Amerika is niet totaal losgezongen van de werkelijkheid, schrijft . Voor de vergeten Amerikanen is het wellicht goed dat Trump doorgaat met campagne voeren.

Sinds zijn installatie als president zijn we allemaal Trump-watchers. Bewonder hem of haat hem, er zit niets anders op dan gefascineerd te volgen wat er in Washington gebeurt en de implicaties ervan te doorgronden.

Het eerste weekend bood meteen al leugens, kleinzieligheid, dreigementen, smakeloosheid, stupiditeit en tweets. De realityshow met Trump als hoofdrolspeler zal enerverend zijn, hoge kijkcijfers halen en niemand onberoerd laten.

Mijn eigen Trump-watch begon met een realitycheck. Zoals veel mensen luisterde ik afgelopen vrijdag met intuïtieve afkeer naar Trumps dreigende verhaal. Dit is niet zoals het hoort. Dit soort toespraken behoren opbeurend en inspirerend te zijn, Lincoln of Kennedy. Ze moeten optimisme uitstralen, zoals Ronald Reagan en Barack Obama dat deden. Ik hoor het Reagan nog zeggen: de beste dagen van Amerika gaan nog komen.

Naarmate ik Trumps woorden liet bezinken, ze moeizaam probeerde los te weken van de man die ze uitsprak, moest ik bekennen dat Trumps zwartgallige beeld van Amerika dichter staat bij mijn Amerikaanse werkelijkheid dan de optimistische sprookjes van zijn voorgangers. Dat ik al heel lang heel pessimistisch ben over Amerika.

Er is geen sprake van een bloedblad. Maar wel van stille verstikking.

Nee, er is geen sprake van een bloedblad. Maar wel van stille verstikking. Er is een Amerika dat het goed voor elkaar heeft en een Amerika dat het niet redt. Niet omdat de elite en Washington dat veroorzaakt hebben – al zijn ze niet zonder blaam – maar geen van beide hebben ze de problemen onderkend, laat staan opgelost. De Trump-campagne bewees dat veel Amerikanen die het goed gaat in een zelfgemaakte werkelijkheid leven, zich nauwelijks interesseren voor wat er buiten hun beperkte blikveld gebeurt.

Autobazen kwamen in 2009 met hun bedrijfsvliegtuigen naar Washington om zich te laten redden door de belastingbetaler. Banken werden ondersteund alsof het vanzelfsprekend was, en gingen daarna vrolijk aan de slag met het vaak illegaal uit huis zetten van vijf miljoen hypotheekhouders. Hillary Clinton verkocht hun dure speeches en zag vervolgens een ‘basket of deplorables’, mensen die, en daar had ze gelijk in, voor haar onbereikbaar waren.

Het Midden-Westen, de Appalachen en in het algemeen oud, roestig of plattelands Amerika verkeren al decennia in crisis. Dichtgetimmerde Main Streets, huizen die per dag aan waarde verliezen, verslaving, werkeloosheid, slechte overheidsvoorzieningen: Trumps zwartgallige beeld van Amerika is niet totaal losgezongen van de werkelijkheid. Het is waar: liever hoor ik opbeurende en inspirerende inaugurele redes maar Trump wist wat hij deed. Er zít systeem in zijn waanzin, want Trumps rede was de volgende stap in zijn niet aflatende campagne. De gedachte bekruipt me dat het misschien wel goed is dat campagnes niet afgelopen zijn als ze voorbij zijn. Verkiezingen doen ertoe, maar de strijd gaat door. Ik vrees dat Trump dat beter heeft begrepen dan Obama in 2009. De man die bruggen hoopte te bouwen liet een grand canyon van verdeeldheid achter. En laten we onszelf niet voor de gek houden, ook als Clinton had gewonnen, was dat het geval geweest.

Trump gaat gewoon door waar hij gebleven was. Hij verwacht niet dat zijn partij zich keurig achter hem schaart. Hij wil zich niet overgeven aan het traditionele proces van verzoening en samenwerken. Hij gaat de confrontatie aan. De Republikeinen in het Congres danken hun verkiezing aan Trump, maar Trump weet dat hun dankbaarheid niets waard is. Dat ze hem zullen verraden. Hij heeft ze meteen de wacht aangezegd. De leiders in het Congres luisterden schaapachtig naar een president die hun de huid vol schold.

Het is gevaarlijk terrein. Trump de diagnosticus heeft vastgesteld dat Amerika een hopeloze, treurige puinhoop is. Trump de wonderdokter houdt de burgers voor dat hij en hij alleen dat kan veranderen. Dat betekent dat hij en hij alleen verantwoordelijk is voor alles wat er verder gebeurt. Als getraind pragmaticus denk je: is het wel verstandig om je zo kwetsbaar te maken?

Fout gedacht. De Trump-watcher zal moeten zeggen: hier staat iemand die denkt dat dit de enige manier is om wat gedaan te krijgen. Die zegt, op zijn Amerikaans: let the chips fall where they may. De boze, onbeschofte oranjekleurige president vertegenwoordigt niet het Amerika dat we kennen, dat we verwachten, dat sommigen van ons liefhebben. Maar het is sinds vrijdag wel het Amerika waar we mee om moeten gaan. Trump-watchers, wij allen, zullen onze lens moeten bijstellen, anders missen we de essentie van de show.