Verbouwing Naturalis op losse schroeven

Foto ANP / Marten van Dijl

De rechter heeft de grootschalige verbouwing en nieuwbouw van natuurhistorisch museum Naturalis woensdag een stuk ingewikkelder gemaakt. Als het aan het bestuur van Naturalis ligt, is er straks niet veel meer over van het gebouw waar sinds vorig jaar ‘Trix’ staat, het enige complete skelet van een Tyrannosaurus rex in Nederland. Maar de architect ervan ligt dwars.

De open ruimtes, het atrium, de doorkijkjes, de wanden van glas, de ‘loshangende verdiepingen’ – dat zou allemaal verdwijnen als er gewoon van gevel tot gevel vloeren worden gelegd, zoals het plan is. In het huidige populaire tentoonstellingsgebouw zouden werkruimte en opslag komen. Ernaast moet een nieuw, groot tentoonstellingsgebouw verrijzen, dat de grenzen van het stedenbouwkundig plan flink overschrijdt.

De ingreep, die 200 miljoen moet kosten, is volgens het bestuur nodig omdat Naturalis meer bezoekers trekt dan oorspronkelijk gedacht, en omdat het museum samen is gegaan met twee andere natuurhistorische instituten. Ruimtegebrek dus.

Maar door de verbouwing verandert het huidige gebouw van een kenmerkend museum in een „kolossale, met lage verdiepingen gevulde loods”, zegt de architect, Fons Verheijen. Daarmee maakt Naturalis volgens Verheijen inbreuk op zijn auteursrechten. Hij vroeg de rechter de verbouwing te verbieden.

Woensdag gaf de rechter Verheijen gelijk. De ingrijpende verbouwing zou inderdaad een schending zijn van de rechten van Verheijen. De geplande nieuwbouw náást het huidige Naturalis, en de sloop van het ook door Verheijen ontworpen Darwinhuis op die plek, is volgens de rechter geen inbreuk op de rechten van de architect.

De rechter ging niet zover dat hij de verbouwing verbood. Nog niet. Het is namelijk niet duidelijk hoe ver de verbouwing inmiddels gevorderd is, en dat wil de rechter eerst weten, op een zitting van 22 februari. Daarna krijgt Verheijen nog een kans om zijn vraag aan de rechter aan te passen: niet alleen verbieden van de (verdere) verbouwing, maar terugdraaien van al aangebrachte wijzigingen. Ook moet de rechter het argument van Naturalis beoordelen dat de maatschappelijk kosten van het terugdraaien van de verbouwing en de plannen te hoog zijn.