Wat is er leuk aan een concert waar een album integraal wordt gespeeld?

Platenshow Er is een hausse aan concerten van bands die een oud album nog eens van voor tot achter afspelen. Dat kun je artistiek armoedig vinden, voor het publiek is het een feest van nostalgie.

U2 tijdens een concert in Las Vegas, vorig jaar. Dit jaar komen ze naar de Amsterdam Arena voor een integrale uitvoering van 'The Joshua Tree' uit 1987. Foto: John Salangsang / AP

‘Ik haat het als een band alleen tourt om een oud album te spelen. Het is aanmatigend en lui. I fucking hate that!” Aldus de altijd expressieve muzikant Dave Grohl drie jaar terug, toen iemand vroeg of zijn Foo Fighters hun twintig jaar oude debuutplaat in z’n geheel zouden gaan spelen om het jubileum te vieren.

Dat feestje laat Dave dus aan zich voorbijgaan, maar hij lijkt een van de weinigen. Bands die een klassiek, jubilerend album in z’n geheel live spelen zie je steeds vaker. Stevie Wonder deed het met Songs in the Key of Life, Pixies met Doolittle, Nas speelde heel Illmatic, Metallica pakte Master of Puppets erbij. Bruce Springsteen tourde onlangs met The River en speelt bovendien soms als verrassing een oud album integraal. De Jeugd van Tegenwoordig speelde hun vier albums vier avonden achter elkaar, en Pearl Jam deed het een keertje met Ten. Binnenkort kun je live hele albums horen van UB40, Interpol en U2, die deze zomer The Joshua Tree uit 1987 in z’n geheel speelt in de Amsterdamse Arena. Twee keer.

Makkelijk verdienen. Oud werk onder het stof vandaan trekken om oudere fans te pleasen, een groep die genoeg geld heeft voor de gepeperde concertprijzen en die nostalgisch wordt van ‘die ene plaat van toen’. Vooral bands die al lang meegaan en een tijd geen verse hits meer hebben gescoord, worden er nogal eens van verdacht dat het ze alleen maar om geld te doen is.

Zo’n albumtour is vaak financieel aantrekkelijk voor bands en artiesten. De nostalgiefactor werkt als een magneet op kaartjeskopers, je kunt er speciale shirts, mokken en sokken bij drukken en de muziek weer eens op mooi dik vinyl – over nostalgie gesproken – herdrukken om voor een paar tientjes per stuk te verkopen. Het is helemaal aanlokkelijk als er geen nieuw werk is om mee te touren. Of als dat niet genoeg indruk maakt op de fans om een succesvolle tour omheen te breien.

Bruce Springsteen ging op tour met The River, een album uit 1980. Een filmpje met hoogtepunten uit die tour:

Maar hoe erg is die commerciële overweging? De voordelen zijn ook evident. Een echte fan krijgt een unieke show van z’n favoriete band én z’n favoriete album, inclusief alle ‘deep cuts’: nummers die de band normaal gesproken nooit speelt. Dat komt wel erg dicht bij het gevoel van toen het album werd uitgebracht. Je luistert naar de soundtrack van een stuk van je leven bij zo’n concert, tussen allemaal anderen die net zo goed alle teksten woordelijk kunnen meebrullen. Wie zou daar niet sentimenteel van worden?

De komende tijd in z’n geheel te horen en zien:

Kim Bloem, als boeker bij Mojo verantwoordelijk voor het naar Nederland halen van grote artiesten als Beyoncé, Drake en Rihanna, legt uit dat bands bij elke tour een concept zoeken. „Acts touren vaker, omdat ze het tegenwoordig moeten hebben van concerten voor hun inkomsten, want albums verkopen ze niet meer. Zo’n jubilerend album is gewoon een interessante kapstok voor een nieuwe show.”

Dat dit soort shows de laatste tijd steeds vaker voorkomt, is volgens Bloem te danken aan de leeftijd van grote popartiesten. „Veel van hen gaan heel lang mee – dat moet je nog maar afwachten van nieuwe goden – ze hebben dus de mogelijkheid om hun iconische albums van twintig, dertig of veertig jaar oud te spelen. Tegelijk maken ze steeds minder nieuwe muziek maken waarmee ze op tour kunnen. En het werkt. Het is herkenning voor de fan, die even helemaal wordt teruggezogen naar de tijd toen iedereen het over zo’n plaat had, en het eventueel een maatschappelijke betekenis had.”

Dat een band soms gewoon een kapstokje zoekt voor een tour, ziet ook Mark Minkman, directeur van de Amsterdamse popzaal Paradiso: „Soms is het gewoon een excuus om op te treden, meer niet. Maar als het publiek laat zien het op prijs te stellen, door er op af te komen, dan vind ik er ook weer niet zoveel mis mee. Zeker als zo’n concept iets toevoegt. Zo hadden we in 2015 Kraftwerk, die acht avonden achter elkaar telkens een ander album uitvoerde in Paradiso. Dat maakte echt veel indruk, en al helemaal omdat die muziek een belangrijke basis is geweest voor de elektronische muziek zoals we die nu kennen. Ik vind dat soort shows alleen al daarom legitiem.”

Kraftwerk tijdens een van hun acht integrale album-shows in Paradiso, Amsterdam:

Voortaan elke week een album-show in Paradiso? „Lang niet ieder album is de moeite waard van het integraal uitvoeren, en het zal nooit de boventoon van de programmering gaan voeren. We doen het eigenlijk maar sporadisch.”

Het is opvallend dat juist in deze tijd van Spotify-playlists en YouTube albums ineens weer in z’n geheel worden beluisterd. Dit soort album-shows past een beetje bij de terugkeer van vinyl, een muziekdrager die bijna verdwenen was maar nu verantwoordelijk is voor de eerste, bescheiden groei in verkoopcijfers van ‘fysiek’ (cd’s, dvd’s en vinyl) sinds jaren. Ook al bleek uit onderzoek van de BBC dat bijna de helft van de vinylkopers – vooral twintigers – hun platen niet luistert. Volgens muziekblad NME is het album terug, het succes van het album-concert is zijn ereronde.

Alleen nieuwe albums live

Toch zijn er ook genoeg artiesten die de platenkast laten verstoffen, en alleen een nieuwe plaat in z’n geheel willen spelen. Radiohead heeft wel eens een heel album gespeeld, maar altijd het nieuwste. Sufjan Stevens deed dat niet zo lang geleden in Carré (Amsterdam), Deafheaven vorig jaar in Paradiso, en Navarone vorige week nog in Doornroosje in Nijmegen. Daar spreekt meer creatieve drift uit, vindt in elk geval de invloedrijke maar zelden vrolijke Amerikaanse muziekanalist Bob Lefsetz. Een oude plaat spelen is volgens hem het bewijs van creatieve armoede. Naar aanleiding van de aangekondigde The Joshua Tree-tour van U2 schreef hij: „Ze zijn oud geworden. Ze begrijpen de tijdgeest niet meer. En in plaats van in steeds leger wordende zalen te spelen, hebben ze besloten een ‘oldies act’ te worden en geven ze het publiek maar wat ze willen. Zodra je dat doet, ben je artistiek bankroet.”

Het zou de fans wat. Het aangekondigde concert van U2 in Amsterdam was vorige week zo snel uitverkocht, dat er snel een tweede avond bij is geprikt in de Arena.

Navarone speelde Days of Yore in Doornroosje, Nijmegen:

Maar hoe lang blijft het leuk? Kim Bloem van Mojo: „Als U2 het over vier jaar nog eens doet met Achtung Baby, dan wordt het uitmelken en ben je inderdaad artistiek failliet. Tegelijkertijd heb je niet zoveel artiesten meer die nog echt iconische albums maken, die iedereen kent, omdat mensen veelal alleen nog losse tracks luisteren. Er zijn nog wel een paar bands over die het kunnen doen de komende jaren, hoor. Daft Punk misschien, of als Dr. Dre met The Chronic zou gaan touren, dat zou ook een hot ticket zijn. Zolang bands zichzelf tegelijkertijd maar opnieuw blijven uitvinden, en zolang mensen nog albums kopen, kan het nog even doorzetten.”

Ervaringsdeskundigen: