Record van Dow Jones is het resultaat van de liberale wereldorde

Globalisering

Achter het Amerikaanse beursrecord zit meer dan alleen ‘Trump’. Het zijn de pensioenbeleggingen van een nieuwe middenklasse.

Foto Reuters / Lucas Jackson

Achter de Dow Jones van 20.000 punten zit meer dan alleen economische voorspoed.

Zeker, eleggers zijn opgetogen dat de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump doet wat hij heeft beloofd: de economie aanjagen.

Maar kijk je verder terug in de geschiedenis, dan zit achter het record ook een omslag in het politieke sentiment sinds de ‘rode’ jaren zeventig van de vorige eeuw, toen nationale overheden de economie en de welvaartsstaat probeerden te sturen. Dat eindigde in massawerkloosheid, hoge inflatie en de verkiezingen van Margaret Thatcher in het Verenigd Koninkrijk en Ronald Reagan in de VS.

Vanaf de jaren tachtig kun je spreken van een ontketend Amerikaans kapitalisme, waarin ondernemersvrijheid voorop stond. President Trump is in die liberale jaren gevormd. Die liberale principes legden de basis voor de economie zoals we die nu kennen. Met vergaande financiële vrijhandel, ook al is dat na de kredietcrisis van 2008 aan banden gelegd. Met verlaging van de winstbelasting voor bedrijven. Met een liberaal fusie- en overnameklimaat dat tot grote wereldomspannende concerns heeft geleid, al verbieden de kartelwaakhonden ook weleens een fusie.

En met een liberale wereldorde, waarin internationale productieketens goederen fabriceren die in het ene land bedacht worden, in het volgende land stukje bij beetje worden gemaakt. En in een ander land in elkaar gezet worden. En in het laatste land verkocht worden. Een paar honderd miljoen burgers kwamen erbij in de internationale middenklasse.

Geld in pensioenbeleggingen

De voorspoed van de middenklasse, in het Westen én in het Oosten, heeft ook zijn weg gezocht naar de liberale financiële markten. Wat deden de middenklassers over de hele wereld met hun geld, afgezien van hun voeding, hun auto’s en hun smartphones?

Zij staken hun geld in pensioenbeleggingen. En dat zie je terug in het prijsverloop van de meest courante langetermijnbeleggingen: huizen, obligaties en aandelen. Mensen kopen huizen, sparen bij een bank, beleggen zelf, betalen premies voor een levensverzekering of sparen bij hun werkgever voor een pensioen.

Daarom is de Dow Jones van 20.000 punten ook het resultaat van de spaardrift van de vergrijzende bevolking in het westen, in Japan en ook al in China. En daarom blijven mensen sparen, ook al is de rente extreem laag.

En daarom is in het ontketende financiële kapitalisme de afgelopen decennia de relatie tussen de koersen op Wall Street en de echte, reële economie op Main Street soms ver te zoeken. De vergrijzing voedt de spaardrift, de spaardrift voedt de koersen en de koersen pieken, dalen en pieken.

Dit record heeft ook de nodige ironie. Juist president Trump voert campagne tegen onbegrensde vrijhandel. Hij schermt met nieuwe invoertarieven. Hij klaagt rechtstreeks bij topmanagers van Amerikaanse bedrijven over hun buitenlandse fabrieken. En hij pleit voor overheidsbemoeienis voor investeringen in de infrastructuur. Het is in strijd met de liberale consensus maar de Dow Jones trekt zich er niks van aan.

Volgende mijlpaal: 25.000.