Parasitair wespje zet gastheer klem en eet hem leeg

Andrew Forbes/University of Iowa

Een uitzuiger wordt zelf uitgezogen. Het vrouwtje van de Amerikaanse galwesp Bassettia pallida boort een gat in de schors van eikenbomen en legt daarin een ei. In het hout voedt de larve zich met boomsap en ontwikkelt zich. In het voorjaar knaagt hij een gaatje in de bast en komt tevoorschijn als een volwassen galwesp.

Maar soms blijft de galwesp onverklaarbaar klem zitten, terwijl zijn kop naar buiten steekt uit de boom. Dan barst zijn kop ineens open en vliegt er een kleinere galwesp uit.

De wesp die op de boom parasiteert, is zelf het slachtoffer geworden van een parasiet, ontdekten biologen van Rice University in Houston. Die kleinere galwesp (te zien op de foto) is nieuw voor de wetenschap. De Amerikanen doopten hem Euderus set, naar de Egyptische god van het kwaad Seth die zijn broer Osiris vermoordde.

Zodra Bassettia haar ei heeft gelegd, sluipt Euderus er achteraan om er stiekem een ei bij te leggen. De larve van het kleine wespje graaft zich vervolgens naar binnen in zijn veel grotere nestgenoot, en krijgt het voor elkaar om diens gedrag te manipuleren. Het wespje zorgt ervoor dat de grote wesp in het voorjaar een te kleine uitgang maakt, waarin hij klem komt te zitten. Dan eet Euderus zich letterlijk dwars door het lijf van zijn slachtoffer een weg naar buiten. Het fenomeen is op verschillende plaatsen in de VS gezien.

Het gedrag is woensdag beschreven in een artikel in Proceedings of the Royal Society B ; over de nieuwe soort verscheen eerder deze maand een publicatie in ZooKeys. (NRC)

In dit filmpje leggen de onderzoekers uit wat er gebeurt.

    • Sander Voormolen