Hollywood stevent af op eeuwige jeugd

Het stiekem digitaal verjongen van acteurs was al wijdverbreid, nu kan je een film lang een piepjonge versie van jezelf spelen. Dat heeft gevolgen.

Michael Douglas in Ant-Man (2015).

Een beetje creepy, zo’n dragende rol voor de al in 1994 overleden acteur Peter Cushing in Rogue One? Wat dan te denken van de hereniging van Robert De Niro, Al Pacino, Harvey Keitel en Joe Pesci in The Irishman van Martin Scorsese, gepland voor 2018? Een gangsterfilm over Frank Sheeran, die op zijn sterfbed 25 moorden bekende, onder meer op zijn oude baas, vakbondsleider Jimmy Hoffa, in 1975. The Irishman zal grotendeels uit flashbacks bestaan waarin de digitaal verjongde De Niro (Sheeran) en Pacino (Hoffa) er zo jong uitzien als in The Godfather II, belooft producer Gaston Pavlovich.

De 74-jarige Scorsese, die met 3D experimenteerde in Hugo, vindt kennelijk dat de technologie daar nu rijp voor is. Michael Douglas in Ant-Man (2015), Robert Downey jr. in Captain America: Civil War (2016), Anthony Hopkins in HBO-serie Westworld (2016-) speelden al hun jongere zelf, Netflix verjongde vorig jaar de 63-jarige Paul Reubens een hele film lang met 25 jaar in Pee-wee’s Big Holiday. Kosten 2 miljoen dollar: een facelift was goedkoper geweest, vond Reubens. Maar minder overtuigend.

Eeuwige jeugd

Was 2016 de doorbraak van digitale verjonging? Hebben acteurs vanaf nu het eeuwige leven? Eerder is het zo dat wij al zeker tien jaar voor het lapje worden gehouden. Hollywood laat zich al veel langer digitaal verjongen, opbulken en vermageren. En doet dat inmiddels minder zichtbaar dan in 2010, toen de huid van Angelia Jolie en Johnny Depp in glamourthriller The Tourist wel heel zepig oogde.

Om jong en fabelachtig te blijven zijn filmsterren niet langer aangewezen op make-up, belichting, lenzen, filters, body doubles, muscle suits, spray-on abs, training, horrordieet, botox en plastische chirurgie. Waarom al die moeite als software je van sixpack en pulserende aders voorziet? Jezelf uithongeren voor een rol, onder acteurs een tijdrovend statussymbool, is niet echt meer nodig: acteur Jack O’Connell werd in Unbroken (2014) digitaal uitgemergeld.

Anthony Hopkins in Westworld (2016)
Anthony Hopkins in 2012.
Foto Facundo Arrizabalaga / EPA
Een verjongde Anthony Hopkins in Westworld (2016) en in het echt in 2012.
Foto EPA

Veel filmsterren hebben inmiddels eigen digitale schoonheidsspecialisten, schrijven Vanity Fair en New York Magazine. Men laat zich standaard retoucheren, de keus is slechts tussen licht, zwaar of ‘volledige taxidermie’. Met name voor Hollywoods A-lijst van – vaak wat oudere – acteurs is het ‘touch-up budget’ de laatste post waarop een filmstudio bezuinigt. Bedrijven gespecialiseerd in ‘beauty work’ doen dit vaak onder ‘non-disclosure agreements’. Het is niet iets om trots op te zijn.

Ook op televisie verwijdert men al digitaal pukkels, cellulitis en kraaienpootjes, worden kruimels uit snorren gezogen en door botox verstijfde wenkbrauwen digitaal gemobiliseerd. In Nederland is ‘beauty work’ in films geen routine, zegt Dennis Kleyn, directeur van visual effects-bedrijf Planet X FX. Het beperkt zich nog tot retoucheren van overgangen tussen huid en huidprothese of verwijdering van pukkels: volledige verjonging is nog te tijdrovend en duur.

In Los Angeles geldt Lola Visual Effects als marktleider in ‘beauty work’. Directeur Edson Williams vertelde in het boek Masters of FX dat hij zich tot 2003 toelegde op retoucheren van modellen en popsterren in reclames en videoclips: zo gaf hij de wat pokdalige Britney Spears haar porseleinen huid. Toen hij besefte dat wat in clips van 100.000 dollar gebeurde, moest overslaan naar films met budgetten 100 miljoen dollar, richtte hij Lola Visual Effects op.

Lola’s eerste triomf was X-Men: The Last Stand in 2006, waar Patrick Stewart en Ian McKellen als superhelden Xavier en Magneto digitaal een kwart eeuw werden verjongd. Oneffenheden gewoon weg gummen oogde plastic, ontdekte Williams, die leerde werken als een plastisch chirurg; hij nam er één als consulent in dienst. Eerst ‘dermabrasion’: weghalen van levervlekken, pukkels en wratjes. Daarna de reductie van wallen, het strak trekken van vetrollen en lubberhuid.

Dorian Gray-effect

The Curious Case of Benjamin Button was in 2008 een doorbraak voor Lola: Brad Pitt werd grijsaard én baby, al oogde dat nogal unheimisch. In Captain America: The First Avenger transplanteerde Lola twee jaar later voor het eerst het gezicht van Chris Evans digitaal op het schriele lijf van een collega, in 2014 maakt hij in Captain America: Winter Soldier actrice Hayley Atwell een halve eeuw ouder door digitaal de rimpelhuid van vier verschillende bejaarde dames op haar gezicht te transplanteren.

De transformatie van Chris Evans in Captain America: The First Avenger

Digitale verjonging wordt gestimuleerd door steeds scherpere projectie en Ultra hd-televisie, die elk gesprongen adertje obsceen uitvergroot. Maar het versterkt een onrealistisch schoonheidsideaal, terwijl voor acteurs een Dorian Gray-effect dreigt: een steeds diepere kloof tussen hun slanke, rimpelloze filmgestalte en hun optredens in talkshows en op rode lopers.

Bovendien kan inmiddels ook de performance digitaal worden aangepast. Een acteur die goed speelt in shot 5 kan in de montage desgewenst in shot 3 worden geplakt waarin zijn collega’s excelleren. Moet een glimlach guller? Gewoon de mondhoeken oprekken.

Waar dan de grens tussen acteren en trucage ligt? Andy Serkis kwam begin deze eeuw niet in aanmerking voor een Oscar toen hij via motion capture-technologie animatiepersonage Gollem bezielde in The Lord of the Rings. Nu digitale verjonging in kwaliteitsfilms doordringt, wordt het de vraag of een drastisch verjongde Al Pacino als Jimmy Hoffa in The Irishman wel een Oscar krijgt.

En wat doet de techniek voor de doorstroming in Hollywood, verzot op alles wat bekend en veilig is? Spielberg werkt aan een deel in de Indiana Jones-reeks, met de 77-jarige Harrison Ford een kwart eeuw verjongd. Straks kan Fords digitale zombie ook na zijn dood uit schatgraven. Voor jong talent breken zware tijden aan.