Het regent decreten in Washington

Trump

Met beeldbepalende besluiten probeert Trump zijn presidentschap te laten verschillen van dat van Obama.

Donald Trump met de executive order om zich terug te trekken uit handelsverdrag TPP. Foto Evan Vucci/AP

Maandag handelsdag, dinsdag oliedag, woensdag immigratiedag. In de eerste week van zijn presidentschap laat Donald Trump telkens een ander segment van de Amerikaanse samenleving kennis maken met de nieuwe wind die uit Washington waait. Woensdag waren de 11 miljoen illegale immigranten in de VS aan de beurt.

„Een staat zonder grenzen is geen staat. (…) Vandaag krijgen de VS de controle over hun grenzen terug,” zei Trump in een korte toespraak op het ministerie van Nationale Veiligheid. Hij vertelde dat hij twee executive orders had getekend met daarin een aantal maatregelen die de grens met Mexico moeten dichten.

Trump verordonneerde geld vrij te maken voor wat misschien wel zijn voornaamste campagnebelofte is: „onmiddellijke bouw” van de muur langs de grens met Mexico. „Zo ontzettend nodig, zo ontzettend nodig,” zei hij.

Trump blijft erbij, zo zei hij in een interview met ABC News, dat Mexico voor de muur zal betalen. „100 procent.” Alleen zou het gaan om een terugbetaling op een later tijdstip, en schiet de Amerikaanse belastingbetaler de bouw dus via de overheid voor. Mexico heeft steeds geweigerd voor de bouw te betalen. Dinsdag bezoekt president Enrique Peña Nieto van Mexico Washington. Trump zei in zijn toespraak „samen te willen werken met onze Mexicaanse vrienden” om de stroom Mexicaans drugs naar de VS en de stroom Amerikaanse wapens naar de kartels in Mexico te beëindigen. „We gaan levens redden aan beide kanten van de grens”, aldus Trump. „Onze relatie gaat verbeteren.”

Trump wil ook uitbreiding van de grenswacht en immigratiedienst en van detentiecentra voor illegalen. Aangehouden illegale migranten moeten verplicht worden vastgezet. De praktijk dat agenten migranten na aanhouding soms laten gaan wordt verboden.

De maatregelen „gaan duizenden levens redden, miljoenen banen scheppen en miljarden dollars uitsparen”, zei Trump, maar het blijft onduidelijk hoe Trumps order de bouw van de muur mogelijk zou maken – het uittrekken van fondsen zou via het Congres moeten. Hetzelfde geldt voor het uitbreiden van detentiecentra en immigratiedienst. Waar het geld vandaan moet komen onder een regering die tegelijkertijd de belastingen wil verlagen, zei Trump niet.

Trump was woensdag in het gezelschap van enige ouders wier kinderen zijn vermoord door illegale migranten – hij noemde ze een voor een bij hun naam en vroeg ze op te staan. Trump zei dat er bij „commentatoren” te veel aandacht isvoor migrantengezinnen die door deportatie uiteen worden gerukt, en te weinig voor het verdriet van slachtoffers en nabestaanden van criminele migranten.

Vrijplaats-steden

Trump stopt de geldstroom vanuit Washington naar de zogenaamde ‘vrijplaats-steden’, die niet meewerken aan het uitzettingsbeleid van de landelijke overheid. 69 districten waar veel van de 11 miljoen illegale migranten in het land wonen, waaronder steden als New York, Las Vegas, Los Angeles, San Francisco en Chicago weigeren deze medewerking. Binnen de Amerikaanse wet kunnen ze hiertoe niet gedwongen worden, maar het inhouden van geld moet ze hiertoe aansporen. „De federale overheid gaat uitvoering van de wet afdwingen: geen alsen, ennen en maren,” zei Trumps woordvoerder Sean Spicer woensdag.

Later deze week wordt volgens de Amerikaanse pers nog een decreet over immigratie verwacht, dit keer gericht tegen vluchtelingen en migranten in het Midden Oosten – tijdens zijn campagne beloofde Trump strenge restricties op migratie uit islamitische landen.

Alternatieve feiten

Onder president Trump mag elke dag een ander thema hebben, er zijn ook constanten. Zo was woensdag opnieuw een dag van ‘alternatieve feiten’. President Trump begon de dag met een tweet over kiezersfraude: „Ik ga vragen om een groot onderzoek naar STEMFRAUDE, naar mensen die in twee staten geregistreerd zijn, en zelfs naar mensen die geregistreerd staan om te stemmen, maar dood zijn, en sommigen al heel lang.”

Al een paar dagen heeft Trump weer last van het feit dat hij de verkiezingen won, maar niet het hoogste aantal stemmen haalde. Maandag beweerde Trump net als in november dat hij de ‘popular vote’ wel gewonnen zou hebben als er geen sprake zou zijn geweest van stemfraude. In werkelijkheid kreeg Hillary Clinton bijna drie miljoen stemmen meer dan Trump en zijn er voor significante stemfraude bij de Amerikaanse verkiezingen nooit bewijzen gevonden.

Wel is vermeende stemfraude in veel Republikeinse staten gebruikt als opmaat naar het aanscherpen van wetten die de stembusgang bemoeilijken, bijvoorbeeld door het aanscherpen van de vereisten voor identificatie bij de stembus. Dit benadeelt jongeren en armen, groepen die overwegend Democatisch stemmen.

Trump leek op dergelijke maatregelen te doelen aan het slot van zijn tweet: ‘Afhankelijk van het resultaat zullen we stemprocedures versterken!’

Geheime gevangenissen

Woensdag publiceerden The New York Times en The Washington Post, twee kranten die Trump niet welgezind zijn – en vice versa – een document dat volgens hen een kladversie was van nog een executive order. Hiermee zou Trump de geheime overzeese gevangenissen van de CIA uit het tijdperk Bush weer mogelijk willen maken. Maar die order kwam er niet, en Trumps woordvoerder Sean Spicer bleef op een persbriefing herhalen dat het papier „geen document van het Witte Huis” is.

Zo zijn het tweets en decreten die Trumps optreden kenmerken in zijn eerste week als president. Dat eerste is opmerkelijk, het tweede minder. Ook Obama vaardigde veel executive orders uit in zijn eerste week, gericht tegen de erfenis van zijn voorganger Bush. Het tekent de vergaande polarisatie in de Verenigde Staten: een nieuwe president treedt niet in het voetspoor van zijn voorganger, maar probeert diens voetafdruk uit te wissen.