Geen flauw benul van de plot. En toch goed

In Amsterdam worden deze week toneelstukken opgevoerd, waarvan niemand weet hoe ze aflopen. Niet erg, want de improvisatieacteurs zijn van topkwaliteit.

Het ensemble van Impro Amsterdam (hier op een foto van vorig jaar) bestaat altijd uit een gemengde cast, met acteurs uit verschillende landen. Foto Robin Straaijer

‘Is het... grappig?”, vragen mensen soms over improvisatietheater. Ze kijken er wat argwanend bij, alsof ze denken: volwassen mensen die op een podium ter plekke een toneelstuk in elkaar flansen, dat kan niet veel soeps zijn. De acteurs zelf hebben geen flauw benul van de plot; geen enkele dialoog of rol staat van tevoren vast. Verhaallijnen ontstaan spontaan.

Ja, een improvoorstelling kan grappig zijn – zoals een alledaags gesprek je soms opeens hard kan laten lachen, doordat je gesprekspartner een geslaagde woordgrap maakt, of omdat jullie allebei op precies hetzelfde moment hetzelfde zeggen. Maar net zo goed kan improvisatietheater ontroeren, romantisch zijn of je op het puntje van je stoel laten zitten van de spanning. Op het Impro Amsterdam-festival, dat deze week zijn 22ste editie beleeft, voeren internationale topacteurs elke avond twee toneelstukken van een uur op. De Ryan Goslings en Emma Stones van de improwereld dansen zonder choreografie, zingen zonder bladmuziek, praten zonder script, gebruiken de schaarse decorstukken hoe het ze uitkomt – en na afloop loop je minstens even vrolijk als na La La Land de zaal uit.

Geen grap is tenenkrommend

Juist het feit dat alles compleet geïmproviseerd is, maakt dat je als toeschouwer extra meeleeft. Geen scène is gekunsteld, geen grap is tenenkrommend, omdat alles natuurlijk uit elkaar voortvloeit. Acteurs doen en zeggen wat er in ze opkomt, soms aangevuld met suggesties uit het publiek.

Soms verloopt een stuk daardoor absurd, en kan een scène over een stel dat geen kinderen kan krijgen overgaan in een monoloog van een zaadcel met een minderwaardigheidscomplex, die ervan droomt een bloemenzaak te openen. Op papier zou een dergelijke twist het nog niet eens schoppen tot B-film, maar bij een improvoorstelling ben je tot tranen toe geroerd door de ontwapenend eerlijke zaadcel. En net zo goed leef je mee met een Zweedse dichter die strijdt voor het behoud van de Amsterdamse straatstenen, of met de lakei die heimelijk verliefd is op de koningin, maar moet toezien hoe ze het aanlegt met zijn broer.

Het ensemble van Impro Amsterdam bestaat altijd uit een gemengde cast; dit jaar doen er Nederlandse, Colombiaanse, Portugese, Amerikaanse, Australische, Canadese, Britse en Zweedse spelers mee. Voorstellingen zijn in het Engels. Na afloop van de twee hoofdvoorstellingen zijn er nog diverse latenightshows en overdag geven de acteurs workshops. Op zaterdag sluit het festival af met een geïmproviseerde musical. Hopelijk besluit iemand er ter plekke een film van te maken. Het zou geheid een kanshebber zijn voor de Oscars.

IMPRO Amsterdam 2017. T/m zaterdag 28 januari 2017, Compagnietheater Amsterdam. Gezien: 24 januari. Tickets en info: impro-amsterdam.nl
    • Gemma Venhuizen