EU-geld voor Libië om migranten op te vangen

Vorig jaar kwamen via de ‘Libië-route’ 181.000 migranten en vluchtelingen aan in Europa. Met 200 miljoen euro voor Libië denkt ‘Brussel’ dat aantal te kunnen terugbrengen.

AP Photo / Olmo Calvo

De EU denkt dat met extra investeringen in onder meer de Libische kustwacht het aantal vluchtelingen op de Middellandse Zee „substantieel” kan worden teruggebracht. De Europese Commissie maakte woensdag bekend dat Libië dit jaar 200 miljoen euro extra krijgt voor de opvang van vluchtelingen en de bestrijding van mensensmokkelaars.

Vorig jaar kwamen 181.000 migranten en vluchtelingen aan via de ‘Libië-route’. Met een reeks verkiezingen op komst, onder meer in Duitsland, Nederland en Frankrijk, neemt de druk om de migratiecrisis onder controle te krijgen toe. Maar Federica Mogherini, chef van de EU-diplomatie, temperde woensdag de verwachtingen. Volgens haar zijn er „geen gemakkelijke oplossingen”, temeer ook omdat op dit moment onduidelijk is wie de macht in handen heeft in Libië. Ze zei ook dat het een „menselijke en morele plicht” van de EU is om verder leed op zee te voorkomen: vorig jaar verdronken 5000 migranten, een recordaantal.

Extra geld voor repatriëring

Het extra geld is ook bedoeld voor repatriëring van migranten, die vastzitten in Libië en vrijwillig terugwillen naar hun land van oorsprong, alsmede voor het verbeteren van opvang. „De toestand van migranten die op dit moment in het land verblijven is zeer ernstig”, aldus Mogherini. Volgens haar is het niet de bedoeling om Libië af te grendelen, maar wordt gezocht naar „samenwerking op basis van respect”. De EU wil ook veel meer samenwerken met vluchtelingenorganisaties UNHCR en IOM. Die laatste begeleidt migranten vanuit Libië nu al terug naar huis.

Lees meer over de Libië-route: Helse poort naar Europa

In EU-lidstaten bestaat de zorg dat de grootschalige reddingsoperaties op de Middellandse Zee migranten zouden aanmoedigen om de gevaarlijke oversteek te wagen. Sinds 2015 zijn de EU-middelen hiervoor verdrievoudigd en zijn meer dan 400.000 migranten gered. Maar volgens Mogherini kan „het redden van levens moeilijk gezien worden als een pull-factor”. „Ik ben trots op wat Europa heeft bereikt”, aldus de Italiaanse.

Migratievraagstuk

Volgende week is, onder meer over het migratievraagstuk, een EU-top op Malta, op dit moment roulerend EU-voorzitter. De Maltese premier Joseph Muscat opperde eerder deze maand dat de EU met Libië een soortgelijke deal moet sluiten als het vorig jaar sloot met Turkije, over het terugsturen van vluchtelingen in ruil voor meer (financiële) hulp bij de opvang van vluchtelingen. Met dat akkoord kwam destijds een eind aan de vele doden in de Egeïsche Zee, en herwon de EU enigszins de regie over de migratiecrisis.

Maar Mogherini sloot zo’n deal woensdag uit, omdat de situatie in de twee landen heel verschillend is. Bij de Turkije-deal ging het om Syrische oorlogsvluchtelingen, en in Libië gaat het veelal om economische migranten, die naar alle waarschijnlijkheid geen recht hebben op asiel in de EU. Bovendien is er in Libië geen centrale regering, wat afspraken maken ernstig bemoeilijkt en smokkelaars vrij spel geeft. Eerder maakte de EU al 100 miljoen euro vrij voor het helpen heropbouwen van de Libische staatsstructuur.

    • Stéphane Alonso