Recensie

Een Griekse Winter: eerst betalen, als je niet wilt bevriezen

Een uitstekende documentaire over de crisis in Griekenland maakt voelbaar hoe het is om de verwarming niet meer te kunnen betalen.

'Een Griekse Winter' (2DOC/EO).

Over de crisis in Griekenland horen we de laatste tijd niet veel meer. Toch is die nog niet opgelost, nu de laatste restjes spaargeld bijna op zijn en de leningen nog lang niet terugbetaald.

In de uitstekende observerende documentaire (geen interviews, geen uitleggende teksten) Een Griekse Winter (2DOC/EO) maakt regisseur en cameravrouw Ingeborg Jansen heel goed voelbaar hoe het is om de verwarming niet meer te kunnen betalen. Veel Grieken zijn niet boos, maar chagrijnig. Ze noemen hun kat („dat geniepige rotbeest!”) Tsipras en schelden soms, maar de overwegende stemming is gelaten en treurig.

Jansen volgt tussen oktober en april broer en zus Pafralidis, die een bedrijfje in stookolie runnen. Tasos bezorgt met een kleine tankauto en twee helpers aan huis. Evdokia neemt in een klein kantoortje in een woonwijk van Thessaloniki telefonisch de bestellingen aan en begint meestal met te roepen dat het vandaag echt niet meer kan. Na weinig aandringen blijkt er vaak toch nog een gaatje in de agenda te zijn: „Hoe laat zou u het willen?”

Dat stoken op olie herinner ik me uit mijn jeugd, toen we nog niet wisten dat er in Groningen aardgas te vinden was. Als de olieboer de petroleum kwam afleveren (wanneer je een sigaret in stookolie stopt, dan gaat die uit), dan stonk het de hele dag nog in en rond het huis.

Tasos en zijn mannen zeulen de slang het hele trappenhuis door, vaak staat de olietank op het dak. Het kost 68,5 cent per liter en er dient contant betaald te worden. Voor veel mensen is dat inmiddels een probleem. De documentaire onthult dat broer en zus voor elkaar geheim houden dat ze soms de hand over het hart strijken. Tasos laat bekende klanten, die hij vertrouwt, toch poffen. Evdokia geeft wel eens stiekem een paar liter weg en is in tranen nadat een oude, stramme vrouw haar jerrycan voor 7 euro heeft gevuld en die nauwelijks kan tillen, maar er toch thuis mee moet zien te komen.

We zien ook hoe mensen van wie de uitkering weer verder verlaagd is, gewikkeld in een deken zitten voor de kachel, die af en toe even aan kan. Helaas voor de middenstanders loopt het seizoen dat jaar al vroeg af, als het plotseling 16 graden wordt. Dan buigt Tasos zich over zijn kasboekje en bedenkt wat hij het beste kan doen om de debiteuren alsnog te laten betalen.

Bij ons is het niet zo erg, nog niet. Maar ook de publieke omroep gaat ons strenger aanpakken. Een Griekse Winter is niet, zoals gebruikelijk bij documentaires van eigen bodem in de rubriek 2DOC, gedurende minimaal enkele weken gratis terug te kijken op Uitzending Gemist. Wie dat toch wil, wordt verwezen naar NPO Plus, en de dure betaalsite NL Ziet. De kost gaat voor de baat uit, en al die Netflix-kijkers krijgen het toch ook niet cadeau?

Wel vreemd om dat nieuwe beleid in gang te zetten met een bij uitstek publieke documentaire voor een klein publiek. Kille politiek.