NRC checkt: ‘Apparatuur journalist MH17 werd verzegeld’

Dat schreef het OM in een persbericht over apparatuur van journalist Michel Spekkers.

Foto Dominique Faget/AFP

De aanleiding

Onlangs keerden twee freelance-journalisten terug uit het oosten van Oekraïne met resten van vlucht MH17. Een van hen, Michel Spekkers, zei op de rampplek te zijn geweest en daar opnamen te hebben gemaakt. Onder andere van een stukje bot dat hij daar zei te hebben gevonden en dat later van een MH17-slachtoffer bleek te zijn. Op Schiphol weigerde Spekkers volgens het Openbaar Ministerie zijn medewerking bij het overdragen van foto- en filmmateriaal. Het OM wilde onderzoeken of het bot van een MH17-slachtoffer was en of het overige materiaal relevant was voor het strafrechtelijk onderzoek naar de toedracht van de ramp. De vindplaatsen waren mogelijk op de beelden te zien en moesten daarom volgens het OM worden onderzocht.

Spekkers ontkent dat hij niet wilde meewerken. Wel zegt hij niet al zijn opnamen en apparatuur, zoals een mobiele telefoon, te hebben willen afstaan om bronnen in het oorlogsgebied te beschermen. Uiteindelijk nam de politie al zijn apparatuur in beslag. Een disproportionele maatregel zo oordeelde de Nederlandse Vereniging van Journalisten.

„De gegevensdragers zijn niet onderzocht, maar verzegeld, in afwachting van de beslissing van de rechter-commissaris”, zo schreef het Landelijk Parket in een persbericht. De verzegeling in genummerde zakken moest Spekkers ervan verzekeren dat politie of inlichtingendiensten niet zonder toestemming van de rechter opnamen zouden bekijken, of data zouden uitlezen. We onderzoeken of de apparatuur inderdaad werd verzegeld, zoals het OM stelt.

Lees ook dit interview met journalist Michel Spekkers: ‘Niet alles was opgeruimd, dus nam ik die MH17-resten mee’

En, klopt het?

Uiteindelijk besloot de rechter-commissaris dat Spekkers bij het MH17-onderzoeksteam in Driebergen langs mocht gaan om daar samen met de onderzoekers de relevante beelden te bekijken. Zo zou hij zich ervan kunnen vergewissen dat zijn bronnen in het rebellengebied, van wie sommigen volgens hem door Oekraïne als terroristen worden beschouwd, buiten beeld zouden blijven. En dat de rest van zijn data niet zou zijn onderzocht.

Spekkers liet zich in het door rebellen bezette Oost-Oekraïne rondleiden door de pro-Russische journalist Graham Phillips, die Oekraïne niet meer in mag. Op de rampplaats werd hij naar eigen zeggen vergezeld door Patrick Lancaster, die er door Oekraïne, net als Phillips, van wordt beticht propaganda voor de rebellen te bedrijven. Phillips en Lancaster kunnen Spekkers zeer wel met door Oekraïne gezochte personen in contact hebben gebracht. Spekkers en medereiziger Stefan Beck vreesden dat informatie over dergelijke personen via Nederland bij de geheime dienst van Oekraïne zou belanden.

Na zijn bezoek aan Driebergen meldde Spekkers op Twitter dat drie geheugenkaarten, een fotocamera en een videocamera niet verzegeld bleken te zijn. Bij navraag laat het OM uiteindelijk weten dat voor deze apparatuur op Schiphol geen grote verzegelingszakken meer beschikbaar waren en dat ze daarom niet werden verzegeld. Volgens een woordvoerder is de apparatuur bij aankomst in Driebergen direct in een kluis gegaan en tussendoor niet bekeken.

Conclusie

In een persbericht verklaarde het Openbaar Ministerie dat de apparatuur van journalist Michel Spekkers verzegeld zou zijn. Dat zou hem ervan moeten verzekeren dat politie en inlichtingendiensten niet zonder toestemming van de rechter-commissaris beelden zouden bekijken of data zouden uitlezen. Uiteindelijk blijken een fotocamera, een videocamera en enkele geheugenkaarten onverzegeld te zijn gebleven. Daarom beoordelen we de bewering van het Openbaar Ministerie dat de gegevensdragers werden verzegeld als grotendeels onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt.