Opinie

Roep Servië om Kosovo tot de orde

Met Rusland als partner mengt Servië zich in Kosovo, waarschuwt

In wat vroeger Joegoslavië was, zijn oorlogen altijd voorafgegaan door agressieve gebruikmaking van symbolen die de bevolking ophitsten. Sinds de Joegoslavische oorlogen is het nationalisme voor alle partijen de kern van hun propaganda. Het is in Belgrado niet ongewoon de slachting van Srebrenica te prijzen en de autonomie van Kosovo te verketteren. Alle partijen rakelen de herinnering aan de intense wreedheid steeds weer op. Er is geen vrede in de gevoelens van mensen.

Kortgeleden zonden de Servische spoorwegen een trein naar het noorden van Kosovo. De trein was versierd met de kleuren van de Servische vlag. Er stond op geschreven ‘Kosovo is Servisch’. Dat was een provocatie die is gestopt door de trein tegen te houden. Het gaat weer om symboolpolitiek in een gevaarlijke situatie.

De oorlog in Kosovo is destijds beëindigd door NAVO-bombardementen op Servië. Maar bombardementen kunnen nooit nationalisme en haat beëindigen. Terwijl er geen vrede is, bestaat er wel schrijnende armoede met de daarbij horende uitzichtloosheid. Omdat de meeste Serviërs christelijk zijn en de Kosovaren buiten de Servische enclaves moslims, dreigt wederom – net als in de jaren negentig van de vorige eeuw – een oorlog tussen de religies.

Servië hoopt in 2020 deel van de Europese Unie te worden. Sinds september 2012 is de zogeheten Stabilisatie- en Associatieovereenkomst van kracht tussen de Europese Unie en Servië, waardoor het land een officiële kandidaat-lidstaat werd.

En er is alle reden om toetreding te steunen, want het bevordert rust in de Balkan. Tegelijkertijd moet de EU Servië op het matje roepen over oplaaiende agressie en het gebruiken van symbolen. Daarachter gaat schuil dat gespeeld wordt met de nieuwe wereldorde.

In het ‘Trump-tijdperk’ zullen de Amerikanen niet snel een bombardement door de NAVO steunen en geen geweld gebruiken. En dus hoeft Belgrado niet langer bang te zijn.

Op dit moment bouwt Rusland hard aan een machtspositie in Servië, inspelend op het Servisch revanchisme van allen die betreuren dat de grote staat Joegoslavië uit elkaar is gevallen en Kosovo autonoom is. Alle ogen zijn gericht op wat Rusland doet in de Baltische staten en in Polen, waar men de dreiging het meest reëel vindt. Maar op de Balkan wordt niet gelet.

Ik acht het niet onwaarschijnlijk dat de volgende stap van Poetin richting Servië en Kosovo gaat. In Servië kan hij zijn invloed uitbreiden door een mogelijke annexatie van Kosovo te steunen. Dat kan leiden tot een nieuwe oorlog. We kennen de gevolgen van zo’n oorlog: honderdduizenden vluchtelingen en vreselijk lijden.

Ik roep dan ook minister Koenders (Buitenlandse Zaken) op – die als haast geen ander in Nederland het dossier- Servië/Joegoslavië kent – om met hulp van de EU-partners Servië tot de orde te roepen. En eventueel te dreigen met een blokkering van toelating tot de EU.

Zo kan zowel de ellende van oorlog als een nieuwe grote vluchtelingenstroom voorkomen worden.