‘Spiritualiteit en zelfreflectie is van deze tijd, ook op de werkvloer’

Welzijn

Wie bang is een presentatie te geven, kan ervoor kiezen op een cursus te gaan. Maar je kunt óók kijken naar waar die angst vandaan komt, om de oorzaak ervan aan te pakken. Met behulp van een energetisch bedrijfscoach, bijvoorbeeld.

Bij reclamebureau XXS komt twee keer in de week een energetisch bedrijfscoach langs. Nu sinds drie jaar. Door middel van spiertesten onderzoekt zij het geheugen van werknemers, om er zo achter te komen waar de oorzaak van hun lichamelijke en emotionele klachten ligt. Foto Olivier Middendorp

‘Kan ik je testen? Is je onderbewuste het daarmee eens?” ‘Energetisch coach’ Caroline Konink (49) heeft haar blik afgewend. Ook Laura (36, accountmanager, wil niet met haar achternaam in de krant) naast haar op de bank, kijkt weg. Op die manier kan er vrij gesproken worden. Konink beantwoordt haar eigen vragen met twee korte ‘ja’s’. Laura is het ermee eens. Ze heeft haar rechterhand op het tafeltje tussen hen in gelegd, de palm omhoog, het topje van haar middelvinger rustend op dat van haar duim. Konink houdt haar hand vast tijdens het stellen van de vragen. Zit ze ergens mee? Laura zegt niks. Dat hoeft ook niet. Konink vóelt het antwoord. Blijven Laura’s vingers op elkaar, betekent dat ‘nee’. Schieten ze los, is dat een ‘ja’. Konink knikt – dat dacht ze al.

Map van Arem (45) heeft de deur zojuist achter zich dichtgetrokken, en laat de twee achter in de vergaderruimte op de benedenverdieping. De mede-eigenaar van reclamebureau XXS in Amsterdam houdt zich als operationeel directeur onder meer bezig met het personeel. En daar hoort hun algehele welzijn bij, vindt ze. „Onze werknemers zijn creatief bezig. Het is daarom van belang dat ze goed in hun vel zitten”, zegt Van Arem. Drie jaar geleden haalde ze Konink binnen bij XXS. „De oorzaak van sommige dingen waar werknemers tegenaan lopen ligt dieper. Daar ben ik van overtuigd. Iemand die het eng vindt een presentatie te geven, kun je bijvoorbeeld een presentatietraining laten volgen. Maar ik denk dat je beter kunt kijken naar wáár die angst vandaan komt, om de oorzaak ervan aan te pakken.” Dat doet Konink met behulp van toegepaste kinesiologie, legt van Arem uit. „Het idee: elke spier is verbonden aan het centrale zenuwstelsel, waarin zich het geheugen bevindt. Door middel van spiertesten bereik je dit geheugen, en kun je snel achter de oorzaak van lichamelijke en emotionele klachten komen.”

Terug naar Konink. Die zegt: „Buikpijn.” Laura knikt. En ze slaapt slecht. Konink: „Privé-omstandigheden. Familie.” Stilte. „Familieomstandigheden!” Weer een stilte. „Ja. Dat is waar jij slecht van slaapt.” Laura vertelt dat er veel aan haar getrokken wordt de laatste tijd, en dat ze daar benauwd van wordt.

Volgens Konink zijn zij en Laura behoorlijk op elkaar ingespeeld. „Daarom hebben we het probleem nu al kunnen vaststellen. Dat is stap één.” Laura heeft haar het afgelopen jaar wekelijks bezocht. En met resultaat, zegt Laura, die bij Konink terecht kwam omdat ze wel wat hulp kon gebruiken bij het zichzelf presenteren. Ze moest leren haar ruimte op te eisen, vertelt Konink. „Dat was het eigenlijke, onderliggende probleem. En er zat veel onrust in Laura. Dat voelde ik meteen. Ze zweefde. Alsof ze niet op één plek kon blijven staan, zeg maar.” Laura lacht, en legt uit dat ze ook écht het gevoel had te zweven. „Ik had op dat moment geen huis, en zat middenin een scheiding. Ik wás ook gewoon heel onrustig.”

Stap twee. Konink houdt beide handen voor Laura’s borst. Ze zijn het er inmiddels over eens dat dáár de verkramping zit: bij Laura’s hart. „Mag het?”, vraagt Konink voor de zekerheid. Laura zegt dat het meteen heel warm wordt. Konink zegt dat ook te voelen. Konink: „Dit lijkt nu allemaal heel healing-achtig, maar dat is het niet, hoor. Op deze manier haal ik de energie die een blokkade veroorzaakt weg, waardoor ze zich minder benauwd voelt.” Ze blaast uit: „Pffffffff.” Laura doet mee.

Is dit een verplichte behandeling bij XXS? Hebben alle werknemers behoefte aan een uurtje energetische coaching per week? „Nee, sommigen willen niet”, zegt Van Arem. En dat mag ook. „We dwingen uiteraard niemand. De behandelingen zijn vrijblijvend én vertrouwelijk.”

Wel raadt ze het haar personeelsleden zo nu en dan aan. ‘Zeg, moet jij volgende week niet eens even langs bij Caroline?’, vraagt ze dan. „Dat vind ik soms lastig omdat ik niet te sturend wil zijn. Maar intussen is toch al 70 procent van onze 65 werknemers bij haar in behandeling geweest. Daar ben ik blij mee. Ik merk echt dat ze er beter door zijn gaan presteren.” Onderling wordt er overigens gewoon over gesproken, vertelt Van Arem. „Iedereen is er hier heel open over. Soms merken ze zelfs van elkaar dat ze bij Caroline zijn geweest: dan gedraagt iemand zich ineens heel ontspannen, bijvoorbeeld.”

Het ‘grijze gebied’

Rob van Eijbergen, hoogleraar organisatiepsychologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, heeft de spiritualiteit en zelfhulp het bedrijfsleven zien binnensluipen de afgelopen tien jaar, zegt hij. Daar is niets mis mee: „Zelfreflectie is erg van deze tijd, iedereen is tegenwoordig bezig met bewustwording. De werkvloer vormt daarop geen uitzondering.” Maar Van Eijbergen waarschuwt wél voor het ‘grijze gebied’. „Het is prima je werknemers lessen zelfontplooiing te geven in de vorm van dit soort sessies. Maar de werkvloer moet geen praktijk worden. Een therapeut bezoek je buiten kantoortijden.”

Ook moeten werkgevers er goed op letten dat hulpverleners voldoende gecertificeerd zijn, zegt Van Eijbergen. Volgens de Nederlandse Orde van Beroepscoaches (NOBCO) telt Nederland in totaal 1.800 loopbaancoaches met een diploma. „Maar er zijn ook een boel mensen die zich hebben gespecialiseerd in neuro-linguïstisch programmeren bijvoorbeeld, of in eye movement desensitization and reprocessing: behandelwijzen waarbij het onderbewuste wordt aangesproken.” Behandelwijzen bovendien, waarvoor je goed opgeleid moet zijn wanneer je ze toepast, stelt Van Eijbergen. „Anders maak je iets bij mensen los wat je vervolgens niet kunt opvangen.” Aan de vrijwilligheid tot deelname twijfelt Van Eijbergen daarnaast. „De directie kan wel zeggen dat je niet mee hoeft te doen, maar als de rest van de collega’s dat wel doet, dan voel je je toch verplicht.”

Ondertussen is Konink naar Laura’s voeten gedoken. Ze heeft haar handen op haar sneakers gelegd en blaast opnieuw hard uit. Bijna klaar. Konink is twee dagen per week op kantoor bij XXS. Tussen half elf en drie uur kunnen de werknemers bij haar aankloppen. Soms is er een sessie van een uur nodig, soms een van tien minuten. Die van Laura is kort vandaag, ze was vorige week nog geweest. Ze lacht naar Konink, die weer naast haar op de bank is gaan zitten. Hun sessie is afgelopen. „Ik voel meer ruimte in mijn borst”, zegt Laura.

Van Konink heeft ze geleerd er meer te stáán, zegt ze. „Ik was gewend me aan te passen, om in te schikken, eigenlijk. Dat was onhandig in mijn functie als leidinggevende. Nu gaat het veel beter. Caroline merkte eerst de blokkade op, en gaf vervolgens advies. Daarna zei ze: ‘Probeer ook eens níet te doen wat anderen van je verwachten. Doe waar je zelf zin in hebt.’”

Ze voelt zich veel lichter nu, zegt Laura. „Alsof ik een dikke jas heb uitgetrokken.” Ze kijkt naar Konink: „Wist je dat?” Konink knikt. Natuurlijk. Dat voelde ze allang.