Column

De Haagse Stemming: Nieuws over Van der Steur gooit campagne VVD in de war

Over 50 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke dag op de hoogte van de campagne. Inschrijven voor de nieuwsbrief kan ook.

De VVD dacht de campagnestrategie zo mooi uitgedacht te hebben met Ruttes ‘doe normaal’-brief. Maar toen dook de Teevendeal weer op en werd onzeker of Ard van der Steur het eind van dit kabinet haalt. Of zelfs het eind van de week. De betrouwbaarheid van de partij staat weer ter discussie.

‘HET BONNETJE’ IS TERUG: De discussie over of Mark Rutte in zijn verkiezingsadvertentie (“doe normaal of ga weg”) nu iets vreselijks had gezegd, werd gisteravond door Nieuwsuur-journalist Bas Haan naar de achtergrond verdrongen. In zijn nieuwe boek over de Teevendeal onthult hij hoe Ard van der Steur er als VVD-Kamerlid voor zorgde dat cruciale informatie geheim bleef. En later als minister in de Kamer loog over zijn rol daarin. De conclusie van de commissie Oosting, dat het ministerie van Justitie niet slim genoeg was voor een doofpot, lijkt hiermee net zo wankel als de positie van Van der Steur. De Volkskrant heeft vanochtend de meest volledige reconstructie van wat er gebeurde. Politiek columnist Tom-Jan Meeus schreef afgelopen voorjaar al over de ‘tekstcorrecties’ van Van der Steur.

Zeer kwetsbaar: Dat argument gebruikte Van der Steur in 2015 om de Kamer de herinneringen van Fred Teeven aan diens deal met crimineel Cees H. in 1998 te onthouden. Nu is hij het zelf. Want wat doet de PvdA? Is die partij bereid vijftig dagen voor de verkiezingen een stuntelende VVD-minister in het zadel te houden, of steunt ze de roep om aftreden. De oppositie zal dat gegarandeerd eisen tijdens een Kamerdebat dat nog deze week moet plaatsvinden. Tegen de NOS zegt PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt dat Van der Steur in “staatsrechtelijk zwaar weer” verkeert.

De rekening: De regel in deze coalitie is altijd geweest dat de eigen partij het lot van bewindslieden (Verdaas, Weekers, Opstelten, Teeven, Mansveld) uiteindelijk bepaalt. Houdt die afspraak stand midden in de campagne? Of offert de VVD Van der Steur juist op om Rutte uit de wind te houden? En wat zijn de electorale gevolgen? De affaire lijkt alle vooroordelen te bevestigen. VVD’ers, zelfbenoemde hoeders van law and order, hebben van het samengevoegde Veiligheid en Justitie een bende gemaakt. En ze zijn - tot nu toe hét thema van deze campagne - onbetrouwbaar. De titel van Haans boek is De Rekening voor Rutte.

DOE NORMAAL: En dat terwijl het VVD-campagneteam zo goed had nagedacht over de strategie voor deze week, schrijft politiek verslaggever Annemarie Kas. Met paginagrote advertenties, een interview in het AD, een livesessie op Facebook en optredens op televisie zou Rutte gisteren zijn ‘doe normaal’-leus in de markt zetten. Geen nieuwe stellingname (‘doe zelf normaal’, ‘pleur op’, ‘dikke ik’), maar wel een doorzichtige poging potentiële PVV-stemmers voor zich te winnen nadat hij die partij heeft uitgesloten.

Asschers aanval: De oproep leverde hem kritiek van zowat alle oppositiepartijen op. Ook Lodewijk Asscher koos gisteren de rechtstreekse aanval en noemde Rutte “een slappe imitatie van een populist”. Asscher sprak in het Paard van Troje in Den Haag over ‘de maatschappelijke kloof’. Na tien minuten vroeg hij schertsend aan de zaal: “Vindt u het wel leuk hier? Als het u niet bevalt … dan weet u hoe deze regering erover denkt.” De regering waar hij zelf nog altijd vice-premier van is.

Foto ANP / Bart Maat

GOKJE WAGEN: Denk je dat deze ontwikkelingen de verkiezingsuitslag kunnen beïnvloeden? Dan kun je daarop gokken bij een nieuwe - door het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek gefinancieerde - voorspellingssite. Een wedkantoor beginnen mag in Nederland niet zomaar, dus er is alleen een prijzenpot van 1.250 euro te winnen. Het idee is dat mensen een beter antwoord geven op de vraag ‘wie denk je dat de verkiezingen gaat winnen’ dan op ‘wie wil je dat de verkiezingen gaat winnen’. Bij voldoende, serieuze, deelname ontstaat zo de wijsheid van de massa. Ervaringen met de Brexit en de verkiezing van Trump zijn echter nog weinig hoopgevend.

GELOOFWAARDIGHEID: Nog onduidelijk is hoe de doorrekening van het Centraal Planbureau deze campagne gaat beïnvloeden, nu die over betrouwbaarheid en verhuftering gaat in plaats van koopkrachtplaatjes. Over drie weken publiceert het CPB de economische gevolgen van de verkiezingsprogramma’s, maar de partijen weten al hoe zij scoren. Tenminste, die partijen die hun programma’s nog laten doorrekenen. Er is steeds meer kritiek op de modellen van het CPB, bijvoorbeeld van SP en CDA. PVV en 50Plus laten hun plannen al niet meer analyseren. PvdA-econoom Wimar Bolhuis, die er vandaag een boek over publiceert, denkt dat het directe impact meevalt. “Kiezers kijken er niet naar”, vertelt hij aan politiek verslaggever Philip de Witt Wijnen. Maar de doorrekeningen bepalen wel de geloofwaardigheid van partijen. “Verkiezingen kun je niet winnen met een doorrekening maar je kunt ze er wel mee verliezen.”

WAT WIJ VOLGEN: Oppositie en coalitie willen nog deze week een debat met minister Van der Steur en premier Rutte over de Teevendeal, dat wordt vanmiddag ingeroosterd. Ook zal de Kamer meer willen weten over de problemen met inburgering waar de Algemene Rekenkamer vandaag over publiceert. Rutte is bij het lustrum van het adviesbureau van oud-Kamerlid Jan Schinkelshoek (CDA). De premier spreekt in Nieuwspoort een column uit over formeren.

QUOTE VAN DE DAG:

“Die coffeeshops zijn dus van mij! (…) Ik ben met het decriminaliseren zover gegaan als in de politieke situatie van toen haalbaar was. Ik had de softdrugs helemaal uit het strafrecht willen halen.”

Oud-premier Dries van Agt in het AD over zijn rol in de decriminalisering van softdrugs in 1976, wat hij ‘hartstikke links’ noemt.