Briljante koopman Ecclestone heerste als een autocraat

Formule 1

Bernie Ecclestone (86) is aan de kant gezet als baas van de Formule 1. De Brit was veertig jaar het gezicht van de koningsklasse van de autosport. De nieuwe eigenaar wil vernieuwen.

Foto Reuters

Hij heeft de afgelopen maanden zijn ogen goed de kost gegeven. Met zijn gekrulde snor en beminnelijke glimlach was Chase Carey tijdens grands prix steeds nadrukkelijker in de paddock aanwezig. De 62-jarige Amerikaan sprak met teams, sponsors, circuitdirecteuren en raceautoriteiten om zijn visie op de koningsklasse aan te scherpen. Het was de prelude van de machtsovername die maandag zijn voltooiing kreeg.

Carey staat namens de nieuwe eigenaar van Formule 1, de Amerikaanse gigant Liberty Media, voor de opdracht om het theater van Bernie Ecclestone een nieuw zakelijk fundament te geven. Want onder het veertigjarige autocratisch leiderschap van Ecclestone is de Formule 1 weliswaar uitgegroeid tot een amusementsindustrie waarin honderden miljoenen omgaan, maar ook tot een sport die kampt met structurele problemen: teruglopende belangstelling op televisie, vaak matig gevulde tribunes tijdens de races, onevenwichtige verdeling van prijzengeld over de teams. Spanning was er afgelopen seizoen genoeg, met de beslissing over het wereldkampioenschap pas in de laatste grand prix, en sportief vertier dankzij Max Verstappen. En in het nieuwe seizoen, dat eind maart in Melbourne begint, worden nieuwe, snellere auto’s geïntroduceerd.

Instinct voor snel geld

Met zijn instinct voor snel geld heeft Ecclestone van zijn sport onmiskenbaar een zakelijke succes gemaakt. Een mondiale sport ook, die zich dankzij hem heeft opgericht uit het zakelijke en organisatorische amateurisme in de ‘rauwe jaren’. Na de Olympische Spelen en het WK-voetbal is Formule 1 het best bekeken tv-evenement in de wereld.

De Formula One Group, die tot maandag door Ecclestone werd geleid, heeft een omzet van meer dan anderhalf miljard euro. De inkomsten komen vooral uit tv-rechten, sponsoring, reclame en de (torenhoge) fees die de circuits moeten betalen.

Ecclestone is er zelf ook niet slechter van geworden. Hij verkocht het grootste deel van zijn bedrijf en werd er miljardair door. Maar onder zijn leiding is Formule 1 een soort duale economie op microniveau geworden, met royale inkomsten voor aandeelhouders en grote renstallen, maar met verliezen voor de circuits en de kleine teams. In Europa kan geen enkel circuit zich zonder staatssteun een grand prix permitteren. De fee loopt al snel in de richting van twintig miljoen euro, wat gedekt moeten worden met kaartverkoop. De koningsklasse waaiert om die reden uit naar landen waar veel (olie)geld is en die lak hebben aan maatschappelijk draagvlak. Ecclestone heeft alle belangen – vaak meedogenloos – meesterlijk tegen elkaar uitgespeeld, zich bewust van de aantrekkingskracht van zijn mondiale shop op ambitieuze politici.

Silverstone, de thuisbasis van Ecclestone, dreigde recentelijk vanwege de kosten met de Britse grand prix op te houden. Duitsland, met Nico Rosberg als wereldkampioen, Sebastian Vettel als viervoudig wereldkampioen en Mercedes als sterkste raceteam op de grid, is dit jaar van de kalender verdwenen.

Liberty Media heeft aangekondigd dat het de sport nog groter wil maken maken. Het bedrijf wil nieuwe grands prix in de Verenigde Staten en Latijns-Amerika, maar tegelijkertiid ook de historische races in Europa beschermen: Spa Francorchamps, Monza, Monaco.

De grands prix, zo is de ambitie van de Amerikanen, moeten uitgroeien tot een festival met de allure van de Super Bowl, de jaarlijkse finale van het American football. Volgens de nieuwe eigenaar heeft het briljante koopmanschap van Ecclestone veel gebracht, maar blijven commerciële kansen nu onbenut.

Belangrijker voor de toekomst van de Formule 1 is de kennis die de nieuwe eigenaar heeft op het gebied van marketing, digitale media en vooral sociale media. Want van Twitter en Facebook moet Bernie Ecclestone weinig hebben. „Ze zeggen dat ik naar de sociale media moet kijken en dat heb ik gedaan. En ik heb daar helemaal niets gezien waardoor je denkt: ik moet naar een race gaan, of er naar kijken op tv”, zei hij in 2015 in deze krant.

Liberty heeft plannen om de governance van Formule 1 uit de verdeel- en heerssfeer van Ecclestone te halen. Door bijvoorbeeld meer evenwicht in het prijzengeldsysteem aan te brengen. Ferrari moet vrezen voor de jaarlijkse bonus van bijna honderd miljoen euro die de renstal krijgt als cultuurdrager van de koningsklasse. Alleen al die bonus – bovenop vergelijkbare bedragen aan ‘normaal’ prijzengeld – is het dubbele van wat achterhoedeteams als Manor en Sauber in totaal krijgen uitgekeerd.

Na vier decennia is het tijdperk Ecclestone voorbij. Zijn positie wankelde al in 2014 toen hij in Duitsland voor de rechter werd gedaagd in verband met vermeende corruptie. De Brit, die het van straatjochie tot miljardair schopte, kocht met honderd miljoen dollar vervolging af.

De Godfather van de Formule 1 wordt erevoorzitter en krijgt een adviserende rol. „Ik weet zelf niet eens wat het betekent”, zei hij maandag. „Misschien bezoek ik af en toe nog een grand prix, ik heb nog veel vrienden in de Formule 1. En ik heb nog wel genoeg geld om een ticket voor een race te kunnen betalen.”