Recensie

Assayas weet hoe je geesten tot leven moet wekken

Het lukt Assayas om afgekloven horrormomenten, met krakende traptreden en zich verplaatsend licht, weer echt unheimisch te maken. ●●●●

Afwezigheid en (on)zichtbaarheid, daar draait het om in Personal Shopper. Zo pikt persoonlijk assistent Maureen (Kristen Stewart) met haar scooter de hele dag haute couture en luxe-accessoires op voor Kyra, het verwende supermodel voor wie zij zich uit de naad werkt. Kyra zelf komt nauwelijks in beeld, als we haar al zien, is ze aan het bellen.

In haar privéleven lijdt de paranormaal begaafde Maureen onder de afwezigheid van haar onlangs overleden tweelingbroer Lewis die stierf aan een zeldzame hartkwaal die zij zelf ook heeft. Als medium dwaalt zij ’s nachts rond in het landhuis waar Lewis met zijn vrouw woonde, op zoek naar een levensteken van gene zijde.

Het lukt Assayas om dit soort afgekloven horrormomenten, met krakende traptreden en zich verplaatsend licht, weer echt unheimisch te maken. De scènes werken ook in psychologisch opzicht. Het onpeilbare verdriet van Maureen is voelbaar, evenals haar opluchting als er inderdaad ectoplasma zichtbaar wordt.

Personal Shopper mixt deze spookscènes moeiteloos met de schets van Maureen en Kyra’s – ook een soort tweeling – jachtige bestaan. Assayas, die eerder met Kristen Stewart werkte in Clouds of Sils Maria, voegt er bovendien nog een thrillerelement aan toe: van wie komen de mysterieuze sms’jes die Maureen ontvangt? Is het schermpje van haar smartphone wellicht een portal naar een onzichtbare werkelijkheid?

Assayas neemt het spiritisme serieus, getuige het filmfragment over de esoterische Zweedse schilderes Hilma af Klint dat hij incorporeert en de overtuigende enscenering van een seance onder leiding van schrijver Victor Hugo. Maureen gelooft echt in het bestaan van parallelle werelden. Tegelijkertijd suggereert Assayas dat het verlangen om contact te leggen met haar gestorven broer een projectie is van een rouwende, labiele geest. Ook een ander soort wensdroom maaktMaureens leven draaglijk(er). Ze heeft erotische fantasieën waarin zij de plaats inneemt van haar bazin Kyra. Hoewel Kyra haar verbiedt de voor haar bestemde kleding aan te trekken, probeert Maureen deze stiekem uit. Heel af en toe wordt zij zo de bewonderde Kyra. Net zoals er meisjes zijn die, al is het maar voor eventjes, Kristen Stewart willen zijn.