Einde aan daling van overheidsuitgaven onderzoek, maar doel wordt niet gehaald

De komende jaren zal de overheid jaarlijks gemiddeld zo’n 200 miljoen euro meer gaan uitgeven aan onderzoek en ontwikkeling (r&d). Maar het doel om 2,5 procent van het bbp uit te geven aan r&d wordt niet gehaald.

Nederlandse research in actie: de golfbak van het waterinstituut Deltares in Delft. Er kunnen golven met een recordhoogte van 4,5 meter in worden opgewekt. Foto John Verbruggen

De overheid repareert de bezuinigingen op wetenschap en innovatie die voor de komende jaren waren gepland. Tussen 2017 en 2021 zullen de ministeries jaarlijks gemiddeld zo’n 200 miljoen euro meer uitgeven aan onderzoek en ontwikkeling (r&d). Het grootste deel daarvan is bestemd voor universitair onderzoek.

Dat blijkt uit een vrijdag verschenen rapport van het Rathenau-instituut, dat jaarlijks de begrotingen van alle ministeries inventariseert.

Compensatie bezuinigingen

Vooral het ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap geeft de komende jaren meer uit aan r&d. De extra uitgaven compenseren deels de bezuinigingen die in 2011 werden aangekondigd door het kabinet Rutte-I. Die schrapte de aardgasbaten voor r&d, een bedrag van in totaal 500 miljoen euro. Dat zette veel kwaad bloed bij de wetenschap.

Volgens het Rathenau-instituut zullen de overheidsuitgaven voor r&d de komende jaren niet meer dalen, maar min of meer gelijk blijven op 6,4 miljard euro. Het grootste deel van dat bedrag gaat naar onderzoek aan universiteiten en instituten zoals TNO, ECN en Deltares.

Minder dan economische groei

Ondanks deze extra investeringen zullen de r&d-uitgaven „uit de pas gaan lopen” met de verwachte economische groei, zo meldt het rapport. Terwijl de r&d-uitgaven gelijk blijven zal het bruto binnenlands product (bbp) naar verwachting groeien. Nu bedragen de publieke r&d-uitgaven 0,94 procent van het bbp. Nederland, dat zich als topkennisland etaleert, ligt hiermee net boven het EU-gemiddelde. Dat percentage zal in 2021 zijn gedaald naar 0,82 procent.

Nederland heeft voor 2020 als doel om in totaal 2,5 procent van het bbp uit te geven aan r&d. Het gaat dan om zowel publieke als private investeringen. Nu ligt dat percentage net boven de 2 procent. Wil Nederland die 2,5 procent in 2020 halen dan moeten de publieke en private investeringen in r&d structureel met 5,5 miljard euro per jaar stijgen.