Trump begint voortvarend aan sloop Obama’s erfenis

Eerste werkdag Een radicale breuk met decennia van Amerikaans handelsbeleid kenmerkte de eerste werkdag van de nieuwe president van de VS.

President Trump zet een streep door TPP. Foto Saul Loeb/AFP PHOTO

De sloop van Barack Obama’s erfenis is begonnen. In de ochtenduren van zijn eerste reguliere werkdag trok Donald Trump met een executive order de Verenigde Staten terug uit het transpacifisch handelsakkoord TPP, waarover Obama acht jaar onderhandelde.

Trumps handtekening vormde een radicale breuk met decennia waarin zowel Democratische als Republikeinse presidenten zich inspanden voor meer vrijhandel. Daarnaast betekende zij een afrekening met de pro-vrijhandelsorthodoxie van traditionele Republikeinen in het Congres. Vooral Tea Party-Republikeinen en linkse Democraten keerden zich onder Obama tegen het pact met elf landen rondom de Stille Oceaan dat zonder de VS niet in werking kan treden.

Zondag zette Trump zijn protectionistische agenda ook al kracht bij door de heronderhandeling aan te kondigen van NAFTA, het handelsakkoord van de VS met Mexico en Canada. Een ontmoeting met de Canadese premier Justin Trudeau en president Enrique Peña Nieto van Mexico staat op stapel voor volgende week. Vrijdag ontvangt Trump als eerste buitenlandse regeringsleider de Britse premier Theresa May, onder meer om te praten over een handelsovereenkomst tussen de VS en het Verenigd Koninkrijk.

Zakelijke indruk

Trumps eerste maandagochtend als president was zakelijk en gefocust, zeker vergeleken met het tumultueus en chaotisch verlopen weekend. Tijdens zijn eerste dagen in het Witte Huis zag Trump kans tegenstrijdigheden en aantoonbare onwaarheden te debiteren, schoffeerde zijn woordvoerder de pers en concentreerde de kersverse regering zich voornamelijk op de omvang van mensenmassa’s.

Op maandag lag de nadruk op economie en handel. Trump begon zijn dag met een werkontbijt met toplieden van Amerikaanse bedrijven op het Witte Huis. Trump verzekerde hen dat hij de belastingen zal verlagen en de regeldruk zal verminderen, maar op één voorwaarde: „Ga niet weg. Ontsla je mensen in de VS niet.” Hij dreigde opnieuw met een hoge belasting op buiten de VS gemaakte producten van Amerikaanse bedrijven. Trump: „Sommige mensen zeggen dat dit geen vrijhandel is, maar we hebben nu geen vrijhandel meer.”

Wat in de eerste maanden van zijn presidentschap de verdere prioriteiten zijn, werd vrijdag meteen na Trumps inauguratie al duidelijk. Minuten na zijn inauguratie veranderde de website van het Witte Huis. Korte overzichten van plannen van de regering Trump op het gebied van gezondheidszorg, de ontwikkeling van het leger en het stimuleren van fossiele energie verschenen erop. De secties van de regering Obama over klimaatverandering, LHBT-rechten en handelsverdragen waren verdwenen.

Vrijdag tekende Trump ook al een executive order over Obamacare, die overheidsinstellingen opdroeg de kosten van de zorgwet zo laag mogelijk te houden als die wet toeliet.

Hoewel deels symbolisch vergrootte de maatregel de zorgen bij verzekeraars over de toekomst van het Amerikaanse zorgstelsel. Voor het daadwerkelijk intrekken van de zeven jaar oude zorgwet is een nieuwe wet nodig, en dus de medewerking van het Congres. Republikeinse Congresleden verschillen evenwel van mening over de manier waarop het stelsel vervangen zou moeten worden. Trump zou maandag een receptie houden voor het Congres en nog een aparte ontmoeting hebben met de leider van de Republikeinen in het Huis, Paul Ryan. Ryan was een van de Congresleden die Obama juist tegemoetkwamen als het ging om vrijhandel.

Benoeming Tillerson

Voor Trumps armslag is verder belangrijk dat zijn ministers snel worden goedgekeurd door het Congres. Maandag verdween de horde die de benoeming van Trumps controversieelste beoogde minister, voormalig ExxonMobil-topman Rex Tillerson, in de weg stond. De Republikeinse Senator Marco Rubio maakte bekend Tillerson alsnog te zullen steunen. Rubio had eerder met veel misbaar laten weten dat hij Tillerson zijn doorslaggevende stem in de commissie Buitenlandse Zaken van de Senaat wellicht zou onthouden. Ook weerstand tegen andere controversiële beoogd ministers in het Congres lijkt weg te smelten.

Een tegenslag kreeg Trump zondag door het nieuws dat telefoontjes uit december van zijn nationale veiligheidsadviseur Michael Flynn naar de Russische ambassadeur in de VS onderzocht worden.

Tenslotte werd maandag de eerste rechtszaak tegen de nieuwe president aangespannen. Volgens de organisatie Citizens for Responsibility and Ethics schendt Trump een clausule in de Grondwet doordat bedrijven als zijn hotels betalingen van buitenlandse overheidsfunctionarissen aannemen. „Totaal zonder grond”, noemde Trump de rechtszaak maandag.