Campagneblog

Pechtold: ’500 euro voor elke werknemer’

D66 wil belastingverlaging van 100 euro per maand

D66 kiest voluit voor het midden. Dit maakte lijsttrekker Alexander Pechtold vanmiddag duidelijk aan het slot van het verkiezingscongres van zijn partij in Nieuwegein. Pechtold: "Wij leveren ons niet uit. Niet aan links, niet aan rechts. Wij vragen de kiezer: maak ons, maak het midden machtig. Het progressieve midden."

Pechtolds toespraak straalde van het begin tot het eind een toon van samenwerken uit. Direct al aan het begin zei hij dat hij niet ging uithalen naar andere partijen. Volgens hem worden de kiezers "moe" telkens te horen wat mensen niet willen. Hij zette uitvoerig uiteen wat D66 wél wil: belastingverlaging van 100 euro per maand, duizenden extra verpleegkundigen, investering in nieuwe energiebronnen, sluiting van kolencentrales en extra geld voor onderwijs waardoor er klassen komen met nog maar maximaal 24 kinderen en een overtuigd maar kritisch lidmaatschap van de Europese Unie.

Eerder op de dag had Pechtold al via De Telegraaf kenbaar gemaakt ook te streven naar een werkbonus van 500 euro per jaar voor werkenden.

Verkiezingscongres en -aftrap in beeld

2017-01-28 15:11:53 UTRECHT - Lijsttrekker Lodewijk Asscher (Pvda) voert campagne in de Kanaalstraat in de Utrechtse wijk Lombok, voor de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart 2017. ANP BART MAAT
2017-01-28 14:09:36 UTRECHT - Lijsttrekker Lodewijk Asscher (Pvda) voert campagne in de Kanaalstraat in de Utrechtse wijk Lombok, voor de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart 2017. ANP BART MAAT
2017-01-28 13:53:48 NIEUWEGEIN - Lijsttrekker Alexander Pechtold (2e l) tijdens het D66 congres in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart 2017. ANP REMKO DE WAAL
2017-01-28 13:52:08 NIEUWEGEIN - Partijvoorzitter Letty Demmers aan het woord tijdens het D66 congres in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart 2017. ANP REMKO DE WAAL

Verkiezingsslogan D66: D66 krijgt het voor elkaar

"D66 krijgt het voor elkaar". Dat is de slogan waarmee de partij de verkiezingen in gaat. Campagneleider Sjoerd Sjoerdsma maakte dit zojuist bekend op het verkiezingscongres van D66 in Nieuwegein. "We gaan voor het beste resultaat ooit", zei Sjoerdsma.

Asscher: links moet samenwerken

PvdA- lijsttrekker Lodewijk Asscher roept de andere linkse partijen op tot samenwerking in de campagne. ,,Als we dat niet doen”, zei Asscher zaterdag, ,,hebben we straks de keuze tussen twee smaken rechts. De vieze smaak van de PVV of de smaak van het neoliberale sprookje van de VVD.” Asscher deed zijn oproep bij de campagneaftrap van de PvdA.

Asscher probeerde zich in zijn toespraak te op te werpen als de leider van links. Hij verwees naar het ‘stembusakkoord’ over de arbeidsmarkt met GroenLinks en SP dat hij vorige week presenteerde. Hij zei verheugd te zijn dat nu ook D66, SP en de ChristenUnie de ‘klimaatwet’ van PvdA en GroenLinks ondertekenen. En hij lanceerde een ‘pact voor goede zorg’, waarvoor hij ook de steun van andere linkse partijen hoopt te verwerven. De PvdA-lijsttrekker ziet ,,de contouren van een progressief kabinet.”

Asscher deed ook een oproep aan kiezers om te gaan stemmen bij de Tweede Kamerverkiezingen. Uit peilingen blijkt dat veel PvdA-kiezers ernaar neigen thuis te blijven op 15 maart. Na zijn toespraak ging Asscher de straat op in de Utrechtse wijk Lombok.

D66 wil vrouwenquotum voor maatschappelijke functies

De leden van D66 willen dat er een quotum komt voor het aanstellen van vrouwen op belangrijke maatschappelijke functies. Het congres van de Democraten heeft hierover een motie aangenomen. Het gaat om een tijdelijke maatregel om te bereiken dat in 2021 minstens 30 procent van dit soort banen door vrouwen wordt verricht.

Het congres van D66 nam ook een motie aan waarin wordt voorgesteld dat een staatscommissie onderzoek gaat doen naar "een beter werkend zorgstelsel zonder perverse marktprikkels".

Partijvoorzitter Letty Demmers van D66 vroeg in haar toespraak voor het congres aandacht voor vertrouwen. Demmers: "Vertrouwen verbindt ons. Het is het cement dat samenwerken mogelijk maakt. Dit geldt ook voor het vertrouwen tussen D66 en de kiezers. Dat mogen we niet beschamen."

Pechtold: '500 euro voor elke werknemer'

Alexander Pechtold zorgde vanmorgen via de Telegraaf alvast voor een "conversation piece" op het congres. Hij belooft een belastingverlaging van 500 euro voor iedere werkende. Dat lijkt een beetje op de belofte van Mark Rutte in de vorige verkiezingscampagne waarmee hij toen tot vervelens toe werd achtervolgd.

Pechtold in de Telegraaf:

"Dat klinkt als een halve Rutte, daar heb ik geen zin in. Hij beloofde plat 1000 euro, ik kom met een verfijnder verhaal met als inzet het stimuleren van de werkgelegenheid. Onderdeel daarvan is inderdaad 500 euro werkbonus voor mensen met een baan. Maar ook willen we de tweede belastingschijf verlagen, omdat we weten dat je daarmee echt de economie aanzwengelt."

Alles bij elkaar kosten de belastingplannen van D66 tien miljard euro. Hoe het betaald gaat worden? Tweede Kamerlid Wouter Koolmees van D66, de wandelende rekenmachine van de partij, komt later vandaag nog apart aan het woord op het congres. Dan gaat hij het vast allemaal uitleggen.

D66 zet in op de eindsprint

De leden van D66 verzamelen zich vandaag in het NBC-congrescentrum ("the place to business") in Nieuwegein. Niet voor de aftrap van de verkiezingscampagne maar, zoals de partij zegt, voor de eindsprint. Eerste doel van de Democraten is zodanig scoren in de peilingen dat D66-lijsttrekker Alexander Pechtold wordt uitgenodigd voor het RTL premiersdebat van 26 februari. De commerciële zender wil de leiders van de vier best scorende partijen met elkaar laten debatteren. Beslissend daarvoor is de stand van zaken in de peilingwijzer van 13 februari.

Dit is nog maar een opstapje naar de hoofdprijs. Alexander Pechtold wil premier worden, zei hij afgelopen oktober op het laatste D66-congres. Is dat niet erg ambitieus? Tegen NRC zegt Pechtold: "Tien jaar geleden was het onzinnig om dit over je zelf te roepen. Maar nu voel ik dat ik de ervaring heb."

Er hadden zich tot vrijdag 1000 mensen voor het congres aangemeld. Maar er wordt gehoopt op 1500 deelnemers.

Buma trapt CDA-campagne af in Drachten

NRC-redacteur Titia Ketelaar was vrijdagavond in Drachten, waar CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma op campagne was. Een kleine reportage:

Vrijdagavond, Drachten. Zeven uur en alle stoelen in theater De Lawei zijn gevuld. Naarstig zoekt het CDA naar extra stoelen. Er moet nog een hele bus uit Groningen aankomen.

Het is een goed teken voor de christendemocraten. Vanavond is de aftrap van Sybrand in het land, vijf avonden waarop partijleider Sybrand van Haersma Buma verschillende thema's uit het verkiezingsprogramma nader toelicht. Met na afloop een borrel.

De toeloop komt vooral uit eigen gelederen. Gemeenteraadsleden, wethouders, bestuurders en gewone leden. Ze zwaaien met bordjes als Buma op de klanken van de Wall Street Shuffle binnenkomt. Het thema van deze avond is 'eerlijke economie'.

En die is er volgens Buma nu niet. "De cijfers gaan omhoog, maar kan je nog leven van je werk. Een vaste baan is een uitzondering aan het worden", zegt hij bijvoorbeeld. "Mensen voelen zich minder beschermd, overgelaten aan de markt." Dat, signaleert hij, is "de sociale kwestie van deze tijd".

Het is een serieus verhaal, waar in stilte naar wordt geluisterd. Het hardste applaus klinkt bij de belofte het leenstelsel te schrappen en de basisbeurs weer in te voeren.

Er zijn wat steken naar de VVD en Mark Rutte, maar deze avond gaat vooral over de eigen boodschap, de eigen (noordelijke) kandidaat-Kamerleden, en de slogan: ,,Een land dat je aan elkaar wilt doorgeven."

Twitter avatar KlaasNeutel Klaas Neutel Sybrand Buma in Drachten. Start van de campagne van het @CDA https://t.co/M8pNMYxBPm

De achterban is enthousiast. Jelte Haakma uit Drachten, die generaties CDA-raadsleden opleidde, zegt:

"Sybrand is meer zichzelf en enthousiaster dan als je hem op tv hoort. Hij benoemt de heikele punten en het is fijn dat we inzetten op een samenleving waarin mensen omzien naar elkaar."

En de niet-CDA'ers? Vader en zoon Van Balen hebben gaandeweg de avond besloten dat ze eigenlijk naar veel meer politieke avonden zouden moeten om op 15 maart tot een keuze te komen. Vader Klaas, die vorige keer D66 stemde en vaker VVD, zegt: ,,Hij zei wel dingen waar ik het mee eens was." Hij kan ze alleen niet meer voor de geest halen.

Jeanine Hennis: zo'n vertrek hakt erin

Nog één update over de VVD dan. 'Er is veel gebeurd deze week. Tijd om bij te praten', schreef het campagneteam van de VVD vanmorgen in de uitnodiging voor een Facebook-livesessie. De liberalen hadden zich de afgelopen week wel iets anders voorgesteld. Het begon maandagmorgen met hun eigen initiatief.

Rutte opende in een paginagrote advertentie in de kranten de aanval op de hufterigheid in Nederland. “We maken ons grote zorgen over hoe we met elkaar omgaan. Soms lijkt het wel of niemand meer normaal doet”, schreef hij. Maar rond zessen die maandagavond zwiepten de camera's naar VVD-minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie. Dat hield niet meer op, tot hij donderdagavond opstapte.

Zulke dingen zijn een "persoonlijk drama", zei minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert in de Facebooksessie. "We werken 24/7 met elkaar samen. Het hakt er behoorlijk in, bij hem persoonlijk, maar ook wij voelen dat." Rutte herhaalde dat het opstappen van Van der Steur een 'samenspel' was. "Er doken naar onze mening geen nieuwe feiten op, maar al met al, ook door moeilijke debatten in het verleden, voelde hij te weinig steun om door te gaan."

Rutte: opstappen Van der Steur was zíjn besluit

Het besluit van Ard van der Steur om donderdag tijdens het debat over de Teevendeal af te treden als minister van Veiligheid en Justitie was zijn eigen besluit. Dat bezwoer premier Rutte zojuist op zijn wekelijkse persconferentie na de ministerraad. Op het Binnenhof wordt de vraag gesteld welke rol de VVD-top - met de verkiezingen in aantocht - heeft gespeeld bij het aftreden van Van der Steur, die zijn besluit naar eigen zeggen al voor aanvang van het debat van donderdag had genomen. Dinsdag en woensdag voerde hij met Rutte overleg over het debat, maar daarin heeft de premier Van der Steur niet onder druk gezet om af te treden, zegt hij. "Het kwam 0,0 van mij", aldus Rutte.

Rutte sprak van "een debat met bittere afloop", maar zegt het besluit van Van der Steur "te begrijpen en te respecteren".

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Rutte noemt al die moeilijke debatten die Van der Steur afgelopen jaren moest voeren "redelijk onvermijdelijk bij dit departement"

PvdA-leider Lodewijk Asscher zei na de ministerraad dat de steun van de PvdA voor Van der Steur voorafgaand aan het debat niet vanzelfsprekend was en dat de PvdA dat ook aan de VVD had gemeld. Asscher wilde de fractie vrij laten in het geven van een oordeel.

Twitter avatar christiaanpe Christiaan Pelgrim Asscher zou PvdA-fractie "geen oordeel opgelegd" hebben bij evt motie v wantrouwen. "Zou eerst vragen naar oordeel Recourt & Kuiken"

Minister weg, VVD in defensief in campagne

Een onvermijdelijk aftreden, dankzij een mix van eigen fouten en een flinke dosis electorale motieven. De indruk die blijft hangen na het aftreden van minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) donderdagavond, schrijft onze politiek redacteur Annemarie Kas in een analyse. Van der Steur had geen keuze. De oppositie wílde Van der Steur niet meer geloven, het moest afgelopen zijn met hem. De verkiezingen komen eraan.

De oppositie liet donderdag de kans lopen om Rutte nog preciezer naar zíjn rol in de Teevendeal te vragen. Vrijdagochtend leek het nog onzeker of de Tweede Kamer het debat nog wil afmaken, maar in de loop van de ochtend lieten in elk geval de ChristenUnie, D66 en de SGP aan persbureau ANP weten dat zij niet voor een vervolg voelen. Hier speelt mee dat de oppositie snapt dat nóg een debat over dit dossier navelstaarderig kan overkomen. Er is een minister weg, het momentum voorbij.

Voor de campagne geldt dat zeker niet. De schade treft vooral de VVD en dat weten ze. Tegenstanders hebben weer een nieuwe kans Rutte hun favoriete verwijt van onbetrouwbaarheid te maken. De liberalen moeten naar een manier zoeken om zich niet steeds te hoeven verdedigen, maar hun eigen verhaal te kunnen vertellen. Dat doen ze om te beginnen met een Facebook Live-sessie vrijdagmiddag met Rutte en nummer twee Jeanine Hennis:

Rutte reageert op commotie open brief met... brief

De open brief van premier Rutte aan Nederland, die maandag als paginagrote advertentie in een aantal landelijke dagbladen, maakte veel reacties los. Er klonk steun voor de 'doe normaal of ga weg'-brief van de premier, maar ook kritiek. Rutte zou zich tegen met een populistische boodschap afzetten tegen buitenlanders. The New York Times vergeleek Rutte zelfs met kersvers Amerikaans president Donald Trump.

Rutte reageert vanochtend in een ingezonden brief in de Volkskrant op de ontstane ophef, of meer specifiek: op de ingezonden brieven van twee Volkskrant-lezers. "De brief heeft veel losgemaakt", erkent Rutte. Maar de premier legt zijn boodschap graag nog één keer uit. Het klopt dat hij onderscheid maakt tussen groepen, maar het onderscheid ddat hij maakt en de invulling van we 'normaal' is, draait maar om één ding, zegt Rutte: je gedrag.

"Het gaat mij niet om blank of zwart, islamitisch of christelijk, homo of hetero, migrant of al generaties lang hier. Het enige wat mij interesseert is hoe we in ons land gedragen. In mijn brief heb ik uitvoerig beschreven wat ik en velen met mij van dat gedrag niet willen. We willen niet dat een kleine groep die zich steeds hufteriger gedraagt of onze waarden afwijst, de overhand krijgt."

Wat Rutte doet als hij zonder huissleutels op de stoep staat

In campagnetijd moeten politici nog wel eens minder politieke vragen beantwoorden, over hun privéleven of lievelingseten bijvoorbeeld. Maar wat te denken van de vraag "wat zegt u als u de deur achter u dichttrekt en ontdekt dat de sleutels nog aan de binnenkant zitten" aan de premier? En dan van zijn reactie "dit is een gewetensvraag"?

Mark Rutte liet zich deze campagne interviewen voor Holy, de jubileumglossy van de honderdjarige Bond tegen Vloeken die morgen verschijnt. Rutte staat bekend om zijn woede uitbarstingen binnenskamers en roept publiekelijk "pleur op" en "achterlijke gladiolen". Daar biedt hij in het religieuze blad geen excuses voor aan. Als hij "woede voelt opborrelen, dan vind ik het ook niet slecht als een premier die een keer laat klinken". Al snapt hij dat het beledigen van God of Jezus voor veel christenen onacceptabel is. "Dat voel ik, omdat ik zelf bij die groep hoor", aldus Rutte. Dus wat roept de premier als hij door zijn eigen stommiteit zonder huissleutels op de stoep staat? "Dat is verrekte onhandig!"

Holland's hurricane

Het Britse conservatieve tijdschrift The Spectator is het eerste buitenlandse medium dat op de cover de aandacht verlegt van Trump naar Nederland. 'What is the deal met Geert Wilders?', vraagt de redactie zich af.

De Brits-Nederlandse publicist en hoogleraar Ian Buruma legt uit hoe het kan dat 'a vulgar rabble-rouser with dyed blond hair' in maart bij de Tweede Kamerverkiezingen wellicht de grootste wordt.

Dat heeft volgens Buruma enerzijds te maken met dezelfde redenen die elders ook populisten aan de macht brengen: de negatieve effecten van globalisering en technologische veranderingen. Maar ook met het Nederlandse liberalisme ('about which some Dutch people have tended to feel a bit smug'):

Even though the bulk of Wilders’s supporters are both provincial and conservative, he uses Dutch social tolerance as a stick to beat up Muslims.

Hetzelfde betoogt journalist en islamcriticus Douglas Murray:

Questions about when the Dutch became illiberal miss the point that this is a revolt in defence of liberalism rather than against it. The misinterpretation does Dutch voters a serious disservice and fails to acknowledge that the Dutch status quo of recent years — like that in the UK and US — has gone badly wrong.

Murray ziet kansen voor Forum voor Democratie, voor wie hij zes zetels voorziet en een rol als potentiële 'kingmaker' bij de formatie.

Though the new party is only a few months old, its policies and potential reach are already wider than those of Wilders.

NRC-correspondent Melle Garschagen ging in gesprek met Murray voor de podcast van The Spectator:

'Kleintjes' jagen door het hele land op handtekeningen

Nieuwe partijen die op 15 maart aan de verkiezingen willen meedoen waren de afgelopen tijd razend druk (of zijn dat nog steeds) met het verzamelen van voldoende handtekeningen in de verschillende kieskringen, de zogeheten 'ondersteuningsverklaringen'. Dat werkt als volgt: partijen moeten aanstaande maandag 30 januari, officieel de dag van de kandidaatstelling geheten, in ten minste één kieskring 30 ondersteuningsverklaringen hebben verzameld en een borgsom van 11.250 euro hebben betaald om aan de verkiezingen te mogen meedoen. In hoe meer kieskringen een partij meedoet (er zijn er 19 in Nederland en één in het Caraïbische deel van Nederland), hoe groter de kans op veel stemmen en dus een zetel. In totaal gaat het om 19×30 handtekeningen, plus 10 voor de Caraïben.

VoorNederland (VNL) van lijsttrekker Jan Roos meldde dinsdag dat zijn partij overal meedoet op 15 maart:

Twitter avatar LavieJanRoos Jan Roos NIEUWS: @VoorNederland doet overal in Nederland mee aan de verkiezingen. Ondersteuningsverklaringen zijn binnen. #stemVNL

Forum voor Democratie van Thierry Baudet meldde woensdag dat de partij het qua handtekeningen ook overal heeft gered:

Twitter avatar fvdemocratie ForumvoorDemocratie Ondersteuningsverklaringen #FVD blijven binnenstromen. Al minimaal 60 in ALLE kieskringen (+Bonaire). Heel veel dan… https://t.co/WlVF5yCvzt

Voor andere kleine partijen is het nog spannend. Piratenpartij-lijsttrekker Ancilla van de Leest twitterde woensdagochtend dat de partij "nog wat handtekeningen" nodig heeft:

Twitter avatar ncilla Ancilla van de Leest De tussenstand! Groningen en Utrecht lopen voorop. 💪We hebben nog wat handtekeningen nodig! https://t.co/gHNvg6xUzI https://t.co/uNP5NXknB1

Nieuwe Wegen, de partij die is opgericht door oud-PvdA-Kamerlid Jacques Monasch, zegt tegen RTL-journalist Roel Geeraedts "op schema te liggen" voor deelname:

Twitter avatar NieuwewegenNu NIEUWE WEGEN @RGjournalist We liggen goed op schema, bijna rond. Nog drie te gaan, en die verwachten we morgen binnen te hebben.

De nieuwe partij van Sylvana Simons, Artikel 1, zegt tegen Geeraedts dat in verschillende kieskringen nog "extra inzet" nodig is:

Twitter avatar RGjournalist Roel Geeraedts Sylvana's Art.1 zegt in "Den Helder, Alkmaar,
Dordrecht, Delft
Den Haag, Brabant, Limburg" nog wat "extra inzet" nodig heeft. #spannend

GeenPeil houdt live op de website bij hoe ze er qua handtekeningen in de verschillende kieskringen voorstaan. In een aantal kieskringen zit GeenPeil al boven de dertig, maar in een aantal - waaronder Amsterdam - zijn "nog veel OSV's (ondersteuningsverklaringen - red.) nodig".

Asscher: ik had Rutte geen slappe populist moeten noemen

PvdA-lijsttrekker Asscher noemde zijn coalitiepartner Mark Rutte naar aanleiding van de 'doe normaal of ga weg'-advertentie maandag "een slappe imitatie van een populist". Dat had hij niet moeten doen, meldde hij zojuist op zijn Facebookpagina. "Dat is onaardig en voor je het weet blijft dat hangen", aldus Asscher.

Asscher blijft wel achter zijn kritiek op de advertentie staan. Hij noemt Rutte, met wie hij de afgelopen jaren nauw en goed samenwerkte in het kabinet, in de Facebookpost "een aardige en bekwame politicus met een groot gevoel voor humor en een grote flair". Maar in campagnetijd heerst bij de VVD opportunisme en dat doet afbreuk aan de geloofwaardigheid van Rutte, vindt Asscher. Hij hekelt verder "de bewuste suggestie dat degenen die het voor ons versjteren vooral de buitenlanders zijn" en verwijt Rutte "ingestudeerde trucjes in campagnetijd":
"Op vrijdagavond wel en dan op zondag weer niet met de PVV willen samenwerken kan niet als je vanuit principes handelt. Je kan Wilders niet bestrijden door hem na te bootsen."

SP: toch linkse lijstverbinding, maar op onze voorwaarden

De linkse partijen zeggen steeds graag te willen samenwerken, maar ze worden het over niet veel eens. Vanochtend nog meldden wij dat GroenLinks en de SP weerspreken dat ze een zogenaamd stembusakkoord hebben gesloten met de PvdA over werk. Terwijl PvdA-lijsttrekker Asscher dat maandag nog vol trots meldde op een bijeenkomst in Den Haag.


Foto ANP / Remko de Waal

Over een lijstverbinding bij de verkiezingen, zoals ze die in 2012 hadden, werden de drie linkse partijen het eerder al niet eens. Partijen met een lijstverbinding maken meer kans op restzetels, omdat overgebleven stemmen onderling verdeeld worden. Het SP-partijbestuur zag er dit keer niets in, want "linkse samenwerking moet je niet voortdurend discussiëren, maar links samenwerken moet je vooral doen". De SP-leden schaarde zich onlangs op het congres achter het partijbestuur.

Datzelfde partijbestuur zegt nu alsnog open te staan voor een lijstverbinding. Maar partijvoorzitter Ron Meyer stelt woensdag wel een voorwaarde, dezelfde voorwaarde als voor het sluiten van een stembusakkoord trouwens: GroenLinks en de PvdA moeten, net als de SP, de VVD als coalitiepartner uitsluiten. Meyer schrijft dat Asscher en Klaver zich eerder hard over de politiek van de VVD hebben uitgelaten en nu moeten leveren:

"Wij steken vandaag onze hand uit. Als wij nu afspreken niet met de VVD te gaan regeren dan krijgt een lijstverbinding ook echt waarde. Dan is het geen gezamenlijke ambitie maar een gezamenlijke garantie voor de linkse kiezer."

De kans dat een linkse lijstverbinding er nog komt lijkt niet groot. GroenLinks en de PvdA waren eerder niet bereid om, op de PVV na, partijen uit te sluiten. De tijd voor de linkse partijen begint sowieso te dringen: uiterlijk maandag (30 januari) moeten ze het de Kiesraad laten weten als ze een lijstverbinding (willen) aangaan.

The New York Times vergelijkt Rutte met Trump

Wat VVD-premier Mark Rutte ook had willen bereiken met zijn paginagrote advertentie over ‘normaal doen’, vast en zeker niet dit: dat de The New York Times hem vergelijkt met Donald Trump. De Amerikaanse krant noemt de oproep van Rutte een ,,populistische boodschap”, bedoeld om kiezers zover te krijgen dat ze in maart op hem gaan stemmen en niet op de PVV, en schrijft dat die strategie ook zomaar bedacht had kunnen worden door de nieuwe president van de VS.

Nu is Trump juist de held van Wilders. Híj zou zonder twijfel trots zijn geweest op zo’n commentaar. Maar Rutte? Hij schreef ‘doe normaal of ga weg’ en The New York Times stelt vast dat de islam dan wel niet expliciet genoemd wordt in de campagne-advertentie, maar dat alle Nederlanders meteen hadden begrepen wat de premier had bedoeld – ,,of ze meneer Rutte nu steunen of niet”.

De krant noemt de opiniepeilingen, met de PVV van Wilders op kop. ,,Kiezers lijken zich niet te laten afschrikken door zijn veroordelingen van wat hij islamitisch extremisme noemt.” En al krijgt Rutte volgens The New York Times lof voor de economische hervormingen van zijn kabinet, de VVD loopt ver achter op de PVV. De brief ,,lijkt een poging” om daar wat tegen te doen ,,door sommige van Wilders’ populistische boodschappen te omarmen”.

Verwarring op links: wel of geen progressief pact?

Verwarring op links: PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher kondigde afgelopen weekend een links 'stembusakkoord' aan. PvdA, SP en GroenLinks zouden zich gezamenlijk hebben geschaard achter zeven beloftes over de arbeidsmarkt. Asscher sprak vol trots over een 'progressief pact': de linkse partijen zouden in de campagne gezamenlijk gaan optrekken tegen de VVD van Rutte en de PVV van Wilders.

Maar wat blijkt nu? GroenLinks en SP vinden dat er helemaal geen sprake is van een pact, zeggen ze tegen onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet. SP-leider Emile Roemer zegt dat Asschers aankondiging getuigt van ,,overenthousiasme”. ,,Wij hebben niet aan het plan meegeschreven, en zijn het ook niet met alle punten eens.” GroenLinks-voorman Jesse Klaver: ,,Iedereen mag het noemen zoals hij zelf wil.” Hij wil zelf niet de woorden ‘pact’ en ‘stembusakkoord’ gebruiken.

Donderdag debat

De VVD had het liever anders gezien, maar het debat met Van der Steur en Rutte over de nieuwe bonnetjesaffaire-onthulling vindt donderdag plaats. De PvdA steunde een verzoek van de oppositie daartoe. Halbe Zijlstra, fractievoorzitter van de VVD, in een reactie:

“Als vier partijen al zonder weerwoord van de minister zich aansluiten bij zulke serieuze beschuldigingen in de media, moeten ze ook de ballen hebben om er snel over te debatteren en niemand te laten bungelen.”

Zijlstra had dinsdag nog willen debatteren.

Van der Steur 'vol vertrouwen' richting debat

Minister Van der Steur gaat deze week "vol vertrouwen" het debat met de Tweede Kamer aan over de nieuwste onthullingen van Nieuwsuur over de Teevendeal. Hij wilde zojuist in de Kamer niet speculeren over aftreden ("Ik ga niet vooruitlopen op het debat"). Van der Steur ervaart nog altijd steun van de VVD-top, zei hij. Verder stelt hij zich op het standpunt dat de zaken die Nieuwsuur maandag aan het licht bracht al uitgebreid met de Kamer zijn gedeeld en besproken. "Maar de Kamer heeft nog vragen en die zal ik graag beantwoorden."

D66-leider Alexander Pechtold vindt de 'verdedigingslinie' van Van der Steur tot nu toe "allesbehalve overtuigend":

"Laat Rutte en Van der Steur maar vertellen dat dit géén doofpot is. Van der Steur deed 23 correcties in zijn brief, met de bedoeling de Kamer goed te informeren terwijl door die correcties alle informatie uit de brief verdween. Dat vind ik geen sterke verdedigingslinie."

SP-Kamerlid Michiel van Nispen ziet het niet meer goed komen voor Van der Steur. "Ik denk dat het heel erg moeilijk gaat worden. Ik zou niet weten hoe hij zich hieruit gaat redden."

De opstelling van coalitiepartij PvdA wordt in het debat belangrijk. Fractievoorzitter Attje Kuiken vindt dat Van der Steur "met een goed verhaal moet komen":

"Er liggen stevige conclusies. Kloppen die conclusies of heeft hij er een goed weerwoord op? Het is aan hem om zich te verdedigen en de Tweede Kamer te overtuigen."

Foto ANP / Bart Maat

Positie Van der Steur wankelt na nieuwe onthulling

De politieke toekomst van Van der Steur staat op het spel, schrijft Christiaan Pelgrim dinsdag in een analyse over de nieuwste onthulling van Nieuwsuur over de Teevendeal. De oppositie wil nog deze week een debat en hint al op een motie van wantrouwen. Premier Rutte verdedigde zijn minister maandagavond in RTL Late Night nog. "Ministers zijn geen wegwerpartikelen", aldus de premier.

Als de VVD volhardt in die steun kan dat een risico zijn: Rutte zal zijn opnieuw beschadigde minister herhaaldelijk moeten verdedigen in campagnetijd. Maar de minister laten vallen, betekent dat de partij haar tweede minister op Justitie kwijtraakt. Een makkelijke uitweg is er niet in dit pijnlijke dossier.

Belangrijk voor Van der Steurs toekomst is ook coalitiepartner PvdA. Tot nu toe was de afspraak dat de eigen partij beslist of een bewindspersoon moet vallen. Maar houdt PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher zich hier ook nog aan in campagnetijd – zeker nu zijn partij er in de peilingen zo slecht voorstaat? De PvdA reageerde maandag alvast scherp. Als dit klopt, zei Kamerlid Jeroen Recourt, "dan is er iets serieus aan de hand". De minister komt dan in "staatsrechtelijk zwaar weer".

ChristenUnie-leider Segers vraagt dinsdagmiddag een debat aan met Rutte en Van der Steur. Later dinsdag wordt dan duidelijk of en wanneer dit debat deze week zal worden gehouden.

Wilders en Baudet scoren meeste reacties op de sociale media

Als emotie op sociale media een graadmeter is voor de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart, gaan Geert Wilders (PVV) en Thierry Baudet van Forum voor Democratie flink scoren. Zij roepen gemiddeld het meeste blije en boze reacties op Facebook op, blijkt uit onderzoek van de Erasmus Universiteit, in samenwerking met NRC. Met blije of boze gezichtjes kunnen gebruikers hun waardering of afkeuring over een berichtje laten blijken.

Ook de pagina’s op Facebook van de SP en partijleider Emile Roemer roepen veel emoties op, alleen hebben die twee pagina’s minder volgers en is het gemiddelde aantal berichten per dag iets lager. Tunahan Kuzu, lijsttrekker van Denk, heeft de meeste ‘interacties’ van iedereen, dus zijn berichtjes worden het vaakst gedeeld, leuk gevonden of van commentaar voorzien. Vlak na hem komen Geert Wilders en Forum voor Democratie.

Uit de aantallen volgers blijkt hoe belangrijk de persoonlijkheid van lijsttrekkers is geworden. De meeste partijleiders hebben bijna net zo veel of meer volgers dan de pagina van hun partij. Bij Wilders is dit het duidelijkst, de PVV-pagina heeft nog geen duizend volgers op Facebook, Wilders zelf heeft er ruim 160.000. Het geldt bijvoorbeeld ook voor Jesse Klaver van GroenLinks: hij heeft er bijna 60.000, de partij ruim 35.000.

Politieke partijen betalen Facebook om hun berichten een ‘zetje’ te geven zodat ze bij meer gebruikers in hun tijdlijn langs komen. De partijen kunnen precies bepalen welke doelgroep hun bericht ziet langskomen. Microtargeting heet dat. Ze kunnen bijvoorbeeld selecteren op politieke interesse, regio en leeftijd.

Voor Nederland (VNL) selecteert mensen die interesse hebben in ‘Mark Rutte’ en de ChristenUnie target op vind-ik-leuks voor meerdere politieke partijen, bijvoorbeeld de SGP, maar ook het CDA en de VVD. En de PvdA ‘target’ op GroenLinks. Gebruikers waarderen deze microtargeting niet. Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat 83 procent van de ondervraagden het „onacceptabel” vindt als politieke partijen persoonlijke gegevens gebruiken om online advertenties te laten zien.

Tegenslag voor VVD-campagne

De VVD dacht de campagnestrategie zo mooi uitgedacht te hebben met Ruttes ‘doe normaal’-brief. De hele campagne-maandag had in het teken moeten staan van De Brief, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. Alleen aan het begin van de avond kwam, zoals vaker afgelopen jaren, de Teevendeal het feestje voor de VVD verpesten. De Teevendeal was van begin af aan vooral ellendig voor de VVD’ers uit het kabinet en dat is nu niet anders. De nieuwe publiciteit rond ‘het bonnetje’ en wat Van der Steur ervan wist, past precies in het verloop van de campagne, schrijft Annemarie Kas in een analyse. De meeste lijsttrekkers richten zich toch al vooral op Rutte en de VVD. Dit nieuws komt de geloofwaardigheid van de liberalen niet ten goede.

Het optreden van Rutte bij RTL Late Night maandagavond laat liep ten slotte ook niet zoals gewenst, concludeert onze televisierecensent Hans Beerekamp:

Het campagneteam had ervoor gekozen om de VVD-lijsttrekker de brief te laten toelichten in een programma dat de meeste „normale” mensen zou kunnen trekken. Hij trof forse tegenstand en moest bovendien permanent vechten tegen het odium van de onbetrouwbaarheid, zijn grote probleem inmiddels.

Asscher: "Rutte slappe imitatie van een populist”

Ook PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher heeft maandagavond gereageerd op premier Rutte’s ‘doe normaal of ga weg’-advertentie. Hij noemde zijn coalitiegenoot "een slappe imitatie van een populist”. Asscher gaf een college over ‘De Kloof’ in het Paard van Troje in Den Haag. Na tien minuten vroeg hij schertsend aan de zaal: "Vindt u het wel leuk hier? Als het u niet bevalt… dan weet u hoe deze regering erover denkt." Asscher kreeg een bescheiden applausje voor dit komische intermezzo.

Twitter avatar LodewijkA Lodewijk Asscher Over populisme, dure krantenadvertenties en wat Nederland écht nodig heeft: daarover vanavond in @HaagschCollege - https://t.co/pH3ThxNIY0

In zijn college viel Asscher net als in de afgelopen weken vooral de PVV en VVD aan. Zo noemde hij de VVD-plannen voor de arbeidsmarkt "een gifpil voor de middenklasse”. En, waarschuwde hij, wat VVD’er Halbe Zijlstra "eerder met de sloophamer in de cultuursector deed, wil hij nu doen met de sociale zekerheid.”

Asscher had overigens geen gemakkelijke avond. De eerste vraag uit het publiek kwam van iemand die overwoog haar lidmaatschap van de PvdA op te zeggen. "Ik vond uw verhaal niet sterk, het was vooral reageren op de VVD”. Een andere bezoeker: "U hebt vanavond de kans gemist om het publiek te inspireren.” De spreekstalmeesters hadden ook nog een aantal gemene keuzevragen voor Asscher in petto. Zo vroegen ze hem: "Rutte III of Klaver I?” Na lang aarzelen antwoordde Asscher: "Dan maar Klaver.”

Gelukkig voor Asscher had de laatste vragensteller wél aardige woorden voor hem: "Sinds u lijsttrekker bent, voel ik me weer helemaal thuis bij de PvdA.”

Jesse Klaver en Sybrand Buma noemen de oproep van Rutte 'ongeloofwaardig'

Ook Jesse Klaver en Sybrand Buma van oppositiepartijen GroenLinks en het CDA hebben kritiek op de advertentie van Mark Rutte die maandag in verschillende dagbladen verscheen. Jesse Klaver noemt de oproep van de premier om 'normaal te doen of anders weg te gaan' "ongeloofwaardig". "400.000 kinderen in armoede is niet normaal. Mensen die de kosten van zorg niet kunnen betalen is niet normaal. Racisme is niet normaal", schrijft Klaver op Facebook.

Twitter avatar jesseklaver Jesse Klaver Ongeloofwaardig van Rutte om na 6 jaar stimuleren van egoïsme zich nu op te werpen als hoeder v normen en waarden -J https://t.co/eRamsFLyPx

Ook Buma noemt de oproep "ongeloofwaardig" en een "plotselinge ommezwaai". In een bericht op Facebook schrijft hij blij te zijn dat de premier zich zorgen maakt over de waarden en normen in de samenleving maar dat het kabinet juist dit onderwerp heeft laten liggen. "Er zijn zoveel signalen van een dieperliggend probleem, waar juist deze premier en dit kabinet een blinde vlek voor lijken te hebben." Hij noemt het een "erfenis van dit kabinet" dat de publieke moraal verloren is gegaan.

Twitter avatar sybrandbuma Sybrand Buma Op facebook reageer ik op de advertentie van Mark Rutte van vanochtend: volstrekt ongeloofwaardig. https://t.co/KE3Y4b7JPo

Oproep: geef uw mening over de brief van Rutte

Wat vindt u van de open brief van Mark Rutte aan Nederland? NRC is benieuwd naar uw reactie op de advertentie van de premier en doet een oproep aan lezers om hun mening in te sturen.

De oproep van Rutte heeft al geleid tot reacties van een aantal van zijn politieke concurrenten. Zo plaatste 50Plus-leider Henk Krol zijn eigen versie van Rutte's brief aan Nederland:

Twitter avatar HenkKrol Henk Krol Beste Mark @MinPres,
Zoek de verschillen! Groet, Henk https://t.co/wkXOcnjghD

PVV-leider Wilders reageert in een filmpje dat 'Stop met bedriegen' heet. "Het verlies van onze vrijheid, onze veiligheid en onze cultuur heeft ú veroorzaakt", zegt Wilders:

Plasterk: zeer alert zijn op hackpogingen

Lopen de Nederlandse verkiezingen het gevaar gehackt te worden? Die vraag speelt na de onthullingen over het hacken van de Amerikaanse verkiezingen door Russische hackers ook in Den Haag. Het kabinet "kan niet uitsluiten" dat andere landen zullen proberen het verloop van de Nederlandse verkiezingen te beïnvloeden, schrijft minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) maandag in in antwoord op Kamervragen. Zulke beïnvloeding is "volstrekt ongewenst", vindt Plasterk, en daarom moeten we "zeer alert" en "niet naïef" zijn door te denken dat dit in Nederland niet mogelijk is.

Plasterk bevestigt in de brief dat de belangrijkste politieke partijen onlangs door de NCTV (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding) zijn bijgepraat over hoe ze zich beter tegen hackers kunnen beschermen. Er zijn volgens het kabinet "geen aanwijzingen" dat er in het recente verleden pogingen zijn gedaan om Nederlandse verkiezingen te hacken. Of er aanwijzingen zijn dat Nederlandse politici afgeluisterd of gehacked worden "worden in het openbaar geen mededelingen gedaan", aldus Plasterk.

NRC meldde eerder deze maand dat Russische hackers in 2015 geprobeerd hebben om vlak voor de publicatie van het MH17-rapport bij de Onderzoeksraad voor de Veiligheid in te breken.

Rutte: doe normaal of ga weg

Premier Mark Rutte opent maandag in een paginagrote advertentie in landelijke kranten (waaronder NRC) de aanval op hufterigheid, die hij verder uitlegt in een interview in het AD. “Verreweg de meesten van ons zijn van goede wil”, schrijft hij. “Maar we maken ons wel grote zorgen over hoe we met elkaar omgaan. Soms lijkt het wel of niemand meer normaal doet.”

Rutte refereert in zijn verhaal aan asociaal gedrag in het verkeer en het openbaar vervoer, aan het op straat dumpen van afval en bedreigen en mishandelen van anderen. Maar ook aan “mensen die naar ons land zijn gekomen” en “zich niet willen aanpassen, afgeven op onze gewoontes en onze waarden afwijzen”. Daarover zegt de premier:

“Ik begrijp heel goed dat mensen denken: als je ons land zo fundamenteel afwijst, heb ik liever dat je weggaat. Dat gevoel heb ik namelijk ook. Doe normaal of ga weg.”

Claim tegen Simons en Wilders over de grens

De tweede campagneweek begon met een schadeclaim die de partij Denk heeft ingediend tegen voormalig partijlid Sylvana Simons. Na haar vertrek bij de partij liet Simons weten dat ze zich onvoldoende gesteund voelde door lijsttrekker Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk. Denk voelde zich daarmee in diskrediet gebracht, wat in strijd zou zijn met Simons’ (voormalige) arbeidscontract. De claim moet voorkomen dat ze zich nog negatief kunnen uitspreken over Denk.

Lees dit en meer in onze dagelijkse nieuwsbrief De Haagse Stemming.
De eerste week van de campagne is achter de rug, nog 52 dagen te gaan tot de Tweede Kamerverkiezingen. Vorige week stond onder meer in het teken van de partijbijeenkomsten, een mislukte verkiezingsstuntje van scholierencomité LAKS en premier Rutte die een regering met de PVV uitsloot. Lees alles over de eerste campagneweek terug in ons vorige campagneblog.