Recensie

Haitinks Schubert klinkt ontroerend helder en elegant

Dirigent Bernard Haitink speelde twee concerten met het Chamber Orchestra of Europe. Onopgesmukte elegantie katapulteert je naar een andere wereld.

Bernard Haitink Foto Sigi Tischler

Je kunt er niet omheen: dit is het voorjaar van dirigent Bernard Haitink (87). Na recente strubbelingen is zijn relatie met het Koninklijk Concertgebouworkest, waarvan hij bijna 30 jaar chef-dirigent was, hersteld. Volgende maand leidt Haitink zijn oude orkest in drie concerten met onder meer Bruckners Zevende symfonie. En deze week was hij óók in het Concertgebouw te gast, nu voor twee concerten met het Chamber Orchestra of Europe (COE).

Met het COE – in 1981 voortgekomen uit het European Union Youth Orchestra en nu dus juist gerijpt van samenstelling – onderhoudt Haitink al sinds 2008 een hechte relatie. Na eerdere samenwerkingen in Beethoven, Brahms en Schumann stonden nu Schubert en Mozart centraal.

Het geheim van Bernard Haitink schuilt in de intuïtieve, natuurlijke manier waarop hij schoonheid optimaliseert en tegelijkertijd structuren blootlegt.

Snorrend motortje

Juist voor die gave bleek Schuberts Negende ‘Grote’ symfonie met zijn complexe verwikkelingen een ideaal werk. Neem het Andante con moto: de manier waarop het hoofdthema daarin als een snorrend motortje werd aangezwengeld, fraai uitgewerkt door de opvallend sterke houtblaassectie. Onopgesmukte elegantie katapulteerde je zo naar een andere wereld, en voor het zwierige Scherzo gold hetzelfde. Weinig dirigenten evenaren Haitink in de monumentale, coherente en toch soeverein van het materiaal losgezongen manier waarop hij Bruckners symfonieën uitvoert. Deze grote Schubert deed aan zijn Bruckners denken.

De twee programma’s op woensdag en vrijdag kenden een intelligente samenhang. Zoals Schuberts Negende zijn tijd vooruit was, zo ook bezit Mozarts Symfonie nr. 41 (óók in C-groot) visionaire trekjes en schokkende modulaties in het slotdeel. Ze werden door Haitink en het orkest in ragfijn contrapunt welluidend en urgent blootgelegd. Imposant klonk voorafgaand ook de Unvollendete van Schubert, waarin Haitink de muzikale spankracht oprekte tot uitersten van trage zachtheid (Allegro), maar antiritmische bewegingen in de violen juist rauw uitspeelde tegen de blazers.

Tweemaal werden de symfonieën van Schubert en Mozart gekoppeld aan een solo-concert. Fortepianist Kristian Bezuidenhout maakte ook op de moderne Steinway indruk door de retorische spanning van zijn spel in Mozarts 23ste Pianoconcert.

Violiste Alina Ibragimova bezit een prachtige, volle toon, maar de vertelkracht van Haitink, orkest en Bezuidenhout evenaarde zij in Mozarts Derde vioolconcert niet voortdurend.

    • Mischa Spel