Trump in het Witte Huis: leugens, conflicten en protest

De eerste dagen van Trump In zijn eerste weekend als president maakte Donald Trump ruzie over de opkomst bij zijn inauguratie.

Foto Jonathan Ernst/Reuters

In zijn eerste twee dagen als president loog Donald Trump over de opkomst bij zijn inauguratie. Hij brak met het protocol dat de pers vragen mag stellen op persconferenties in het Witte Huis. En hij kwam terug van een belofte zijn belastingaangifte openbaar te maken. Amerika is de wereld van de ‘alternatieve feiten’ betreden, zoals Trumps strateeg Kellyanne Conway het zondag noemde.

Terwijl miljoenen Amerikanen zaterdag demonstreerden voor vrouwenrechten, groef het Witte Huis zich in. Trump was op bezoek bij de CIA, de dienst die hij een paar weken geleden nog nazipraktijken verweet, omdat informatie over vermeende banden met Rusland was gelekt. Nu was Trump naar de dienst gegaan om de beschadigde relatie te herstellen. Tegenover de CIA-medewerkers zweeg Trump over de Vrouwenmars, die op dat moment ongeveer een half miljoen bezoekers trok.

Hij zei wel dat de media hadden gelogen over de opkomst tijdens de inauguratie, een dag eerder. De meeste media schatten dat er 200.000 tot 300.000 bezoekers waren, maar volgens Trump leken het er „anderhalf miljoen. Het is een leugen, we hebben ze betrapt, op heterdaad.”

Kort hierop hield Trumps woordvoerder Sean Spicer een persconferentie, waarbij alleen hij het woord nam. Het ging uitsluitend over het publiek tijdens de inauguratie. Spicer zei dat „niemand de cijfers heeft”, maar ook: „Dit was het grootste publiek dat ooit een inauguratie heeft bijgewoond. Punt.” Het Witte Huis gaat vanaf nu „de pers ter verantwoording roepen, zoals ze dat bij ons ook doen”, aldus Spicer.

Bekijk de volledige persconferentie:

Onbeduidende kwestie

Het was een raadselachtig optreden. Ten eerste omdat het om een onbeduidende kwestie gaat. Maar ook omdat Spicers woorden eenvoudig te ontkrachten zijn door iedereen die luchtfoto’s van de inauguratie zag. De National Park Service, de dienst die nationale parken en de Mall in Washington beheert, zette een foto op Twitter, waarop de opkomst tijdens Trumps inauguratie ongunstig afstak tegen die in 2009, toen Barack Obama werd ingehuldigd. Het Twitteraccount verdween hierop korte tijd. Daarna was de retweet verdwenen, en bood de dienst excuses aan.

Kellyanne Conway, strateeg van Trump, zei op NBC dat de kwestie „symbolisch” gekozen was, het was een voorbeeld van de manier waarop de pers Trump behandelt. Een journalist had ten onrechte gemeld - en later gerectificeerd - dat Trump een buste van Martin Luther King had verwijderd, en volgens Conway zit daar een patroon van vijandigheid achter. „We gaan onze relatie met de pers heroverwegen.” Tegenover de feiten van de media zet het Witte Huis „alternatieve feiten”.

De boodschap van Trumps eerste dagen is dat hij als president zal blijven doen wat hij als presidentskandidaat deed. Hij spreekt alleen tot zijn achterban. En hij verstevigt de band met zijn kiezers door het conflict op te zoeken met de pers en politieke tegenstanders. Trump gokt erop dat zijn kiezers zijn woorden geloven, en die van de media verwerpen.

Trump zei zelf bij de CIA dat hij „in een doorlopende staat van oorlog” is met de pers. „Het zijn de oneerlijkste mensen op aarde, nietwaar?” Het was een tactiek die Trump ver bracht als kandidaat. De architect is zijn adviseur Steve Bannon, de oud-hoofdredacteur van de site Breitbart, die ook mee heeft geschreven aan Trumps toespraak na zijn inauguratie. Door een sfeer van achterdocht te creëren, is zijn aanhang minder geneigd onthullingen over Trump te geloven. Trump zei dat Amerika tijdens de bezetting van Irak olie in beslag had moeten nemen.

„Als we de olie hadden gehouden, had je nu waarschijnlijk geen Islamitische Staat gehad, daar verdienen ze hun geld mee. Oké, misschien hebben we nog een kans.”

Angstaanjagend verhaal

Overigens is het nog maar de vraag of Trump de relatie met de CIA hersteld heeft. Voormalig CIA-directeur John Brennan reageerde woedend op Trumps aanval op de pers, omdat hij dat deed met een monument van omgekomen medewerkers achter zich. „Trump moet zich schamen.”

Opmerkelijk is het effect van Trumps ‘alternatieve feiten’ op de journalistiek. Hij werd op alle grote nieuwszenders behalve Fox hard aangevallen om zijn onwaarheden. Ervaren journalisten spraken zich uit. Zo schreef David Maraniss, een veteraan in politieke verslaggeving: „Spencer houdt het meest onverantwoordelijke, boze en angstaanjagende verhaal dat ik ooit in het Witte Huis heb gehoord. Ze zijn in oorlog met de pers. Dat kan niet goed blijven gaan.” Dan Rather, de voormalige anchor van CBS:

„We leven nu in een volstrekt ander Amerika. Een nieuwe politieke kosmos. Een die onvoorspelbaar en in veel opzichten gevaarlijk is.”