Column

Binnenkort is Erdogans eigen coup voltooid

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

De zuiveringen in Turkije gaan nog steeds door. Bij een rechtbank in Istanbul stonden eind december haast dertig agenten terecht voor betrokkenheid bij de couppoging. Foto Ozan Köse/AFP

De mislukte Turkse militaire staatsgreep is alweer een half jaar geleden dus oud nieuws en de zuiveringen halen de krant niet meer, zo werkt dat nu eenmaal. Maar ze gaan nog gewoon door. President Erdogan laat bijna dagelijks zien waarom hij de staatsgreep „een geschenk van God” vond. Niet alleen vermeende samenzweerders – dat wil zeggen aanhangers van geestelijke Gülen – zijn doelwit, iedereen die kritiek heeft, namens PKK, links, rechts of waar dan ook, wordt ontslagen en vaak ook gevangen gezet.

Eerst wat cijfers voor ik aankom waar ik wil zijn. Vorige week werden weer 631 academici ontslagen op verdenking van contacten met de coupplegers. Ze raakten hun werk kwijt, maar dat is lang niet alles. Net als de bijna 7.000 wetenschappers die eerder al werden ontslagen, kunnen ze hun leven lang niet meer in overheidsdienst terecht, zijn ze hun pensioen en door de staat betaalde woning kwijt en worden hun paspoorten ingetrokken. Bewijs wordt er niet bij geleverd; het is zoals het is, en iedereen ziet maar hoe hij verder zijn kostje bij elkaar gescharreld krijgt.

In totaal zijn sinds 15 juli volgens turkeypurge.com (een groepje jonge journalisten uit Turkije dat de zuivering bijhoudt) 123.567 mensen uit overheidsdienst ontslagen, dat wil zeggen leger, politie, justitie, scholen en universiteiten enzovoorts. 42.552 mensen zitten gevangen. Verder zijn er kranten verboden, journalisten opgepakt, scholen gesloten en honderden bedrijven genaast of overgenomen door vrienden van het bewind.

Het is lastig voor het onderwijs dat zo veel docenten gedwongen thuiszitten of achter de tralies. Er is een tekort aan gevechtspiloten. De antiterreurpolitie is verzwakt door ontslagen. Maar dat blijven cijfers. En nu kwam ik in theglobepost.com een verhaal tegen over wat dit voor de mensen zelf betekent. Theglobepost.com is een initiatief van de Turkse journalist Mahir Zeynalov, die zelf twee jaar geleden Turkije werd uitgegooid en nu vanuit Washington de zuiveringen in Turkije volgt.

Dat verhaal is van Merve Kayikci, onderzoeker in Leuven, en gaat over haar vader, een hoogleraar die een van die ontslagen en gevangen „verraders-academici” is. Het dateert alweer van november, maar dat maakt niet uit, er is in de tussentijd niets veranderd. Haar vader is tien dagen aaneen elke dag urenlang verhoord; zijn familie en zijn advocaat kregen wekenlang geen toegang tot hem. Hij kreeg geen inzage in de beschuldigingen want het onderzoek is geheim. Zijn cel is bedoeld voor zeven personen maar herbergt er nu twintig – ja, je moet ze toch ergens kwijt.

Zijn vrouw en kinderen moesten hun woning uit en hun paspoorten inleveren. Maar het ergste is, aldus Kayikci, dat familieleden, collega’s en de buren niet meer met hen durven te praten uit angst dat ze óók als coupplegers worden beschouwd. Laat staan protesteren. Intimidatie werkt. „Er is geen toekomst meer voor mijn familie. Het is een totale nachtmerrie.”

Binnenkort mag het Turkse volk instemmen met vergaande nieuwe bevoegdheden voor de president die zaterdag door het parlement zijn goedgekeurd. Dan is Erdogans eigen coup voltooid.

Lees ook het interview met de echtgenote van een opgepakte rechter. De hoeders van de rechtsstaat staan nu in de beklaagdenbank