Opinie

Wij CEO’s moeten meer moreel leiderschap tonen

Bestuurders moeten ook de schaduwkant van de globalisering zien, vinden Peter van Mierlo en Jan Willem Velthuijsen.

Driekwart van de CEO’s in Nederland vindt dat globalisering positieve effecten heeft voor onze economie, zo blijkt uit een onderzoek van PwC ter gelegenheid van het World Economic Forum in Davos. Nederlandse CEO’s zijn duidelijk positiever over de effecten van globalisering dan hun buitenlandse collega’s. Nederland is daar als open economie afhankelijk van. We danken er een groot deel van onze groei aan.

Hoewel ‘het kleiner worden van de wereld’ heeft geleid tot economische groei en welvaart in Nederland, en technologie ons nieuwe mogelijkheden geeft, profiteert niet iedereen in gelijke mate. Zo is het inkomen van bezitters van kapitaal veel harder gestegen dan de beloning van arbeid. En we zien steeds weer voorbeelden waarbij arbeid wordt vervangen door nieuwe technologieën. De daaruit volgende reorganisaties leiden tot publieke verontwaardiging. Deze keerzijde is te lang niet onderkend, waardoor frustratie, verwijdering, ontkoppeling en vrees voor de toekomst zijn ontstaan. Er is een grote groep mensen die het gevoel heeft aan de kant te staan en die geen erkenning en vertegenwoordiging voelt. Veel economen en sociologen zien dit als een verklaring voor oprukkend populisme, euroscepticisme en protectionisme.

Het valt niet te ontkennen dat er allerlei ethische, morele en maatschappelijke dilemma’s en sociale gevolgen aan globalisering en doorbraaktechnologieën kleven. Hoe gaan we om met mensen met een diploma in middelbaar administratief onderwijs die door robotisering langs de zijlijn komen te staan? Moet je als internationale onderneming alles wat fiscaal mag ook willen? Moet alles wat technisch kan, ook daadwerkelijk kunnen? In de haast om te profiteren van de voordelen van mondialisering en de voortschrijdende technologie, zijn deze dilemma’s ondergesneeuwd geraakt. Dat onderkennen Nederlandse CEO’s. Ze maken zich meer dan hun buitenlandse collega’s zorgen over sociale instabiliteit, cybersecurity, privacy en terrorisme, zo blijkt uit onze peiling.

Maar onderkennen alleen is niet meer genoeg. Getuige ons onderzoek begrijpen CEO’s best dat ondernemen niet stopt bij de deur en de winst- en verliesrekening.

We zullen als CEO’s gezamenlijk, oprecht en zichtbaar verantwoordelijkheid moeten nemen. In termen van moreel leiderschap en waardecreatie op lange termijn. Ook voor PwC geldt dat we concreter moeten bijdragen aan vertrouwen in de samenleving door de kansen van globalisering en technologie bij iedereen te laten aankomen.

De geest gaat niet meer terug in de fles. Vrijhandel en doorbraaktechnologie brengen ons simpelweg te veel; van dagelijks gemak tot levensverlengende medische oplossingen. Maar als we de weerstand ertegen willen verminderen, zullen we meer oog moeten hebben voor de schaduwzijde ervan en er slimme oplossingen tegenover moeten zetten.

Zaken als privacy, cyberveiligheid, milieu, diversiteit en sociale instabiliteit dienen dan vaker op de CEO- agenda geplaatst te worden. Het transparant maken van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de onderneming is een van de hoofdtaken van de CEO geworden.

Door als CEO’s de verantwoordelijkheid te nemen voor het geheel kunnen we het eurosceptisme, het toenemende protectionisme en het populisme werkelijk aanpakken.

Peter van Mierlo en Jan Willem Velthuijsen zijn respectievelijk CEO en hoofdeconoom van PwC, een internationaal accountants- en belastingadviseursbedrijf.