Verstrikt in een Spaans-Russisch conflict

Peter Wakkie

Topadvocaat Peter Wakkie moest puinruimen in een conflict tussen Spaanse en Russische aandeelhouders. Maar hij kreeg zelf ook ruzie.

Een „vrachtwagen vol dossiers” werd er bij topadvocaat Peter Wakkie afgeleverd, nadat hij in 2014 was gevraagd om de problemen op te lossen bij telecombedrijf ZED+. De Spaanse en Russische aandeelhouders van het op papier in Nederland gevestigde bedrijf hadden ruzie gekregen. De Ondernemingskamer had Wakkie gevraagd om ‘onafhankelijk’ bestuurder te worden, en de boel te sussen.

De vracht papier duidde erop dat het best ingewikkeld kon worden, maar Wakkie had wel eerder moeilijke klussen geklaard. Hij had Ahold na de boekhoudfraude geholpen met grote schikkingen, en Gucci verdedigd tegen een overname door het moederbedrijf van Louis Vuitton. Een stel ruziënde Spanjaarden en Russen tot bedaren moest dus wel lukken.

Wat begon als een bijbaan naast zijn werk als advocaat en commissariaten bij TomTom en Wolters Kluwer, eindigde deze week in een aanhouding op het vliegveld in Madrid. Wakkie werd maandagochtend bij de slurf opgewacht en meegenomen door twee agenten. Urenlang is hij verhoord door de Spaanse justitie, onder leiding van officier van justitie José Grinda, die zich bezighoudt met corruptie en georganiseerde misdaad en al zestien jaar achter Russische maffiosi aanzit. Wakkie werd in verband gebracht met fraude in Rusland, zoemde het in de internationale media.

Dit is het verhaal hoe Peter Wakkie verstrikt raakte in een Spaans-Russich conflict, gebaseerd op rechtbankstukken en gesprekken met betrokkenen.

Diepgeworteld wantrouwen

ZED+ is onbekend in Nederland, maar groot in Rusland en Spanje. Het bedrijf verkoopt mobiele applicaties, zoals ringtones, en is in 2012 ontstaan uit een fusie van het Russische Temafon en het Spaanse Zed Worldwide. Het bedrijf heeft een jaaromzet van 400 miljoen euro en is actief in zo’n 60 landen. De plannen zijn ambitieus: de eigenaren streven naar een beursnotering aan de Nasdaq in New York, waar ook bedrijven als Apple en Google genoteerd zijn.

Maar als Wakkie eind 2014 aantreedt, is een beursgang ver weg. ZED+ verkeert in grote financiële problemen en de aandeelhouders kunnen elkaar niet uitstaan. De Ondernemingskamer die Wakkie aanstelt, spreekt van „diepgeworteld wantrouwen” tussen het Spaanse kamp, de rijke familie Pérez, en het Russische, de investeringsvehikels Bambalia en Gelvaser.

Het wantrouwen bestaat sinds de familie Pérez haar Russische partners verdenkt van fraude. Er zou geld zijn weggesluisd uit het Russische deel van het bedrijf. Onderzoekers van PwC bevestigen dat, schrijft de raad van commissarissen van ZED+ in juni 2014. Maar in hoeverre de beschuldiging klopt, is onduidelijk, want er circuleert ook een PwC-rapport waarin de onderzoekers „geen tekenen” van weggesluisd geld zeggen te zien.

Ondanks de verwarring hierover, leggen de aandeelhouders hun geschil bij. Er komt een deal waarin de Russen beloven 32 miljoen ‘terug te stoppen’ in ZED+. Maar ook deze afspraak leidt weer tot ruzie.

Als Wakkie in november 2014 aantreedt, probeert hij vrede te stichten. Maar een paar maanden na zijn aanstelling krijgt Wakkie zelf óók ruzie. En wel met de machtigste man in het concern: Javier Pérez, aandeelhouder, medebestuurder van ZED+ en directeur van de Spaanse tak, Zed Worldwide.

Pérez kan de omstreden Russische fraude niet laten rusten. Hij wil nog meer onderzoek en huurt nieuwe onderzoekers in. Als Wakkie daar in april 2015 achterkomt, is hij boos. Extra onderzoek was niet de afspraak, dat zorgt alleen maar voor nieuw gedoe. Bovendien heeft ZED+ helemaal geen geld voor dure onderzoekers. Aan de telefoon krijgen de twee bestuurders ruzie. Pérez gooit de hoorn erop. De advocaat van Pérez zegt in een reactie dat het voor zijn cliënt niet duidelijk is „wat nou precies het probleem van Wakkie” is met dat onderzoek.

In de loop van 2015 ontstaat nog een conflict. De familie Pérez verdenkt Wakkie van heulen met de Russen. Wakkie heeft namelijk een nieuwe klus aangenomen: het bestuur van een Nederlandse stichting die is gelieerd aan de Russische multimiljardair Michail Fridman. Wakkie bezweert dat hij Fridman helemaal niet kent, maar de Spanjaarden vertrouwen hem niet meer.

Ondertussen krijgt Wakkie voor zijn steeds tijdrovender bijbaan bij ZED+ niet meer betaald. Zijn vaste salaris is 25.000 euro per maand. Daarbovenop krijgt hij nog 750 euro per uur. Het plafond is 50.000 euro per maand. ZED+ heeft vanaf juni 2015 geen geld om hem te betalen.

‘Voor een appel en een ei’

In 2015 gaat ZED+ op zoek naar een koper. Als zelfstandig bedrijf is het niet meer te redden. Maar het wil niet vlotten. In de zomer van 2015 meldt zich een Chinese partij met interesse. Maar als ZED+ het Chinese bod in 2016 wil accepteren, trekken de Chinezen zich ineens terug. Eind 2016 is er een nieuw bod, van de Spaanse uitgeverij Planeta en één van de Russische aandeelhouders. Met 30 miljoen is het bod lager dan dat van de Chinezen, maar de nood is hoog. In Spanje is ZED+ al in concurso, het voorportaal van faillissement.

Maar ook nu gaat het niet soepel. Javier Pérez ziet het bod niet zitten. Hij vermoedt een complot waarin de Russen proberen zijn levenswerk „voor een appel en een ei” in handen te krijgen, met hulp van Wakkie. Hij zou weigeren Planeta toegang te geven tot financiële informatie over ZED+ en zijn personeel „ophitsen” tegen het bod. Pérez’ advocaat bevestigt het eerste, maar stelt dat dit komt doordat Planeta zich niet aan de regels van het verkoopspel wil houden.

Bij Wakkie is het kookpunt bereikt. Hij heeft niet eeuwig de tijd. De tent moet worden verkocht en het bod van Planeta en de Russen verloopt op 31 januari 2017. Pérez moet onschadelijk gemaakt worden. Eerder is hij al uit het bestuur van ZED+ gewerkt, omdat hij, zo schrijft de Ondernemingskamer, „opzettelijk vervalste stukken” heeft ingeleverd in een rechtszaak in Londen. Maar hij is nog wél directeur van de Spaanse tak, en heeft veel invloed.

Wakkie wil hem ontslaan. Maar dan raakt hij opnieuw in conflict, nu met de raad van commissarissen, waarin de vader van Javier Pérez zit, Juan. Die probeert zijn zoon te beschermen. Weer eindigt het in de rechtszaal. Op 22 december staan de partijen tegenover elkaar bij de Ondernemingskamer. Wakkie en de Russen willen de raad van commissarissen zijn bevoegdheden ontnemen. De familie Pérez wil juist dat Wakkie verdwijnt. In de week van de uitspraak vliegt Wakkie naar Madrid om te onderhandelen met wéér een andere potentiële koper, Green Apple. Ook over die partij zijn er twijfels. Het is moeilijk om informatie te krijgen over deze club uit Kazachstan. Er lijkt een zakenman achter te zitten die innige banden heeft met het Kazachstaanse regime.

Overgehaald

Eigenlijk wil Wakkie helemaal niet naar Spanje gaan, maar hij laat zich overhalen door Carlos Carríon, een Spanjaard die Green Apple adviseert. Nadat zijn KLM-vlucht om 10.00 uur ’s ochtends is geland, wordt Wakkie aangehouden door twee politievrouwen in gele hesjes. Ze nemen hem mee naar het bureau voor een verhoor dat uren duurt. Rond middernacht is Wakkie weer op vrije voeten. De bieders uit Kazachstan zijn nooit in Madrid komen opdagen. Ze hebben zich bij Wakkie afgemeld vanwege een „medical emergency”.

De Spaanse nieuwssite El Confidencial , die de aanhouding als eerste meldt, schrijft dat Wakkie verdacht wordt van obstructie van het fraudeonderzoek in Rusland en het bevoordelen van de Russen bij de verkoop van ZED+. Ook de FBI en het Nederlandse Openbaar Ministerie zouden betrokken zijn bij het onderzoek.

Wakkie zelf zegt dat zijn aanhouding een gevolg is van de aangifte tegen hem die Javier Pérez in augustus 2015 heeft gedaan. Hij is „geen verdachte in de Nederlandse betekenis”, zegt hij, maar „investigado”, een persoon die onderwerp is van onderzoek.

Over het verhoor mag Wakkie weinig zeggen, maar het gaat volgens hem in de eerste plaats om een onderzoek naar het bijna-faillissement van ZED+ in Spanje. Was daar opzet bij? En wie is verantwoordelijk? Van betrokkenheid van de FBI en het OM weet hij „niks, nul”.

‘Geen belangenconflict’

Twee dagen na zijn aanhouding krijgt Wakkie revanche. De Ondernemingskamer oordeelt dat Wakkie gewoon kan aanblijven als bestuurder van ZED+. Er is niet gebleken dat hij „een belangenconflict” heeft, en ook andere argumenten om hem te vervangen zijn „niet steekhoudend”. De rechters zien wel genoeg reden om de raad van commissarissen, met daarin de vader van Javier Pérez, buitenspel te zetten.

Wakkies taak zit er nog niet op: ZED+ is nog steeds niet verkocht en de aandeelhouders zijn allerminst dichter tot elkaar gekomen. Ook het onderzoek van de Spaanse autoriteiten is nog niet afgelopen. Heeft hij er nog wel zin in, na al dit gedoe? „Ik krijg er juist steeds meer zin in.”