Tekenaar Jan, Jans en de Kinderen overleden

Striptekenaar Jan Kruis is 83 jaar geworden. In 1999 ging hij met pensioen.

Tekenaar Jan Kruis viert in 2013, in het Stripmuseum in Groningen, zijn 80e verjaardag met een eenmalige uitgave van een glossy die zijn naam draagt. De geestelijke vader van de strip Jan, Jans en de kinderen signeert de honderd pagina's dikke uitgave. Foto Catrinus van der Veen / ANP

Striptekenaar Jan Kruis (83) is donderdag in zijn woonplaats Mantinge (Drenthe) overleden. Dat heeft zijn familie vrijdag bekend gemaakt. Kruis was vooral bekend van zijn strip Jan, Jans en de Kinderen.

Kruis tekende deze familiestrip voor het weekblad Libelle van 1970 tot en met 1999. Jan, Jans en de Kinderen was in 2010, vlak nadat hij de Marten Toonderprijs had gewonnen en in het kader daarvan een interview gaf aan NRC Handelsblad, nog altijd de best verkopende strip van Nederland. Er werden ook toen nog steeds 45 duizend exemplaren per titel van verkocht.

Fokke en Sukke over de dood van Kruis:

Kruis tekende de strip in 2010 overigens al niet meer zelf. In 1999, na 1139 afleveringen, verkocht hij de rechten aan Sanoma. Een collectief tekenaars nam het werk over onder de naam Studio Jan Kruis.

Ontmoeting met Marten Toonder

De in Rotterdam geboren tekenaar kwam op zijn elfde in contact met Wim Meuldijk, die hem les gaf in tekenen voor 2,50 gulden per uur. In 1950 begon hij op de tekenacademie en zijn eerste gepubliceerde strip was Prins Freddie, in De Havenloods.

In de jaren zestig werkte hij als illustrator en deed hij onder meer reclamewerk voor Shell. Daar maakte hij ook strips voor Shells jeugdblad en voor de Taptoe.

Na een ontmoeting met een tekenaar van de Toonder Studio maakte hij een strip met Toonder zelf: Student Tijloos. Toonder schreef, Kruis tekende. Hij zei in 2010 tegen NRC daarover:

“Toonder zag wel wat in mijn werk. Ik was zo trots als een oude aap. Hij was een idool, een halfgod voor me. Maar het duurde niet lang. Hij had moeite de strip te verkopen en ik ging te veel mijn eigen gang.”

In 1969 en 1970 maakte hij twee stripverhalen van Sjors en Sjimmie.

Dochters stonden model voor de strip

Uiteindelijk was het Peter Middeldorp, de redactiechef van Libelle en ex-hoofdredacteur van stripblad Robbedoes, die vroeg of hij niet een strip voor zijn blad wilde maken.

Kruis haalde zijn twee jaar oude schetsen van Jan Jans van stal. Zijn dochter Leontine stond model voor Karlijn, zijn dochter Andrea voor Catootje. Kruis in 2010:

“Ik ben maar gewoon begonnen. Dat is de enige manier. Ik tekende gezinssituaties die herkenbaar en grappig zijn, in een ritme van één per week.

Dat hij in 1999 met pensioen ging was volgens hem een vrij logisch besluit:

“Ik was 65 en het was moeilijk dat wekelijkse ritme vol te houden. Bovendien was er een kentering in de techniek: de computer kwam. Libelle wilde er over praten en na een jaar waren we eruit. Andere tekenaars en schrijvers namen het over. Ze doen nu met zijn zevenen wat ik in mijn uppie deed. Maar dan ook elke week een nieuwe aflevering. Plus twee boeken per jaar. Voor vlijt een tien.”

Geestelijk vader van Sint Pannekoek-feest

Kruis is ook de geestelijk vader van het Sint Pannekoek-feest, dat hij halverwege de jaren tachtig introduceerde in Jan, Jans en de Kinderen.

Omdat Catootje zin had in pannenkoeken, stelde opa dat het een oude Rotterdamse traditie is om op 29 november dit gerecht te eten. Het hele gezin wacht de vader des huizes dan ‘s avonds op met een pannenkoek op het hoofd.

Het evenement werd steeds populairder: in de jaren die volgden aten steeds meer mensen pannenkoeken op 29 november.