Mier vindt zelfs achterstevoren zijn nest nog terug

Diergedrag

Een dode vlieg is voor een mier zo zwaar dat hij de buit moet slepen. Geen probleem, want achteruit lopend vindt hij ook de weg.

Woestijnmier. Foto Michael Mangan & Hugh Pastoll

Mieren vinden altijd de weg naar huis, zelfs als ze achterstevoren of zijwaarts lopen. De insecten maken bij het navigeren gebruik van hun herinneringen van de omgeving te én van een intern zonnekompas. Mieren blijken die twee informatiebronnen te kunnen combineren, bijvoorbeeld als ze achterwaarts voedsel naar hun nest toe slepen.

Dat schreven Britse biologen en informatici donderdag in een artikel Current Biology. Het onderzoek laat volgens de Britten zien dat mieren geen simpele beslismachientjes zijn, maar verschillende strategieën flexibel door elkaar kunnen gebruiken, al naar gelang de uitdaging waar ze voor staan.

De Britten onderzochten de woestijnmier Cataglyphis velox in Sevilla. Ze richtten een obstakelparcours voor wilde mieren in door barrières met haakse bochten in te graven rond een bestaand mierennest. De mieren werden naar buiten gelokt met stukjes koek. De kleine kruimels werden gedragen. Stukjes koek sleepten de dieren achteruitlopend naar hun nest.

Achteruitlopers navigeren vooral op hun hemelkompas. Dat bewezen de Britten door de zon met een spiegel uit een andere hoek te laten schijnen, terwijl ze de echte zon afdekten. Zodra ze dat deden, veranderden de achteruitslepers van koers.

Vooruitlopers laten zich niet zo snel verwarren. Als ze een onverwachte bocht tegenkomen of een stukje verder op de route worden neergezet, corrigeren ze hun koers vrij snel, zagen de Britten. Deze mieren navigeren op basis van herinneringen aan hun lokale omgeving.

Het onderzoeksteam was vooral onder de indruk van sommige achteruitmieren die ‘spiekten’ tijdens het slepen. Als deze mieren werden verplaatst, lieten ze soms het koekje vallen, zochten wat rond om daarna in de juiste richting verder te bewegen. De onderzoekers denken dat deze mieren even de omgeving in zich opnemen, toetsen aan herinneringen, omdraaien, om daarna hun sleeptocht te vervolgen. Daar zit de crux: mier kan persoonlijke herinnering vertalen in een beweegrichting die het dier omgedraaid moet afleggen. Dat is onverwacht complex gedrag voor een insect, vinden de Britten.