Kandidaten zelden gescreend door bedrijfsrecherche

Tweede Kamerverkiezingen

Na de opstelling van hun kieslijsten willen partijen geen gedonder. Daarvoor vertrouwen ze vooral op het ‘ons-kent-ons’-principe.

Foto iStock

Politieke partijen vinden screening van kandidaten voor de Tweede Kamer door een extern bureau ‘te duur’ of ‘overbodig’. Dat blijkt uit een rondgang langs zeven politieke partijen die in de Tweede Kamer zitten en vijf nieuwe. Alleen VoorNederland (VNL), de partij van Jan Roos, heeft hiervoor bedrijfsrecherche ingeschakeld. Voor de screening van twaalf kandidaten betaalde VNL zo’n 40.000 euro. Naar aanleiding daarvan vielen twee kandidaten af.

Op 30 januari moeten partijen hun kandidatenlijsten inleveren. De laatste vier jaar vertrokken vijf Tweede Kamerleden na fraude of wangedrag. Onlangs werden de lijsttrekkers nog gewaarschuwd: volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding zou Rusland proberen om politici in Nederland te beïnvloeden.

Partijen vragen nu wel allemaal een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) en voeren meestal meer dan één gesprek met kandidaat-Kamerleden.

„Het lijkt misschien naïef”, zegt SP-secretaris Hans van Heijningen, „maar vergeet niet dat we de meeste mensen op onze lijst al heel goed kennen”.

Meer ‘oude’ partijen vertrouwen op het principe ‘ons-kent-ons’, ze hebben ook allemaal al politici in gemeenten en provincies. „Kandidaat-Kamerleden moeten in de partij verankerd zijn”, zegt Geert van der Varst van het PvdA-partijbureau.

Nieuwe partijen voelen zich kwetsbaarder, blijkt uit de rondgang. „Er komen gelukszoekers en klaplopers op je af”, zegt Ian van der Kooye, kandidaat-Kamerlid en campagnestrateeg van Artikel 1, de partij van Sylvana Simons. „Die kunnen de partij schaden.”

Jacques Monasch van Nieuwe Wegen zegt dat „waakzaamheid” nodig is wegens de kans op Russische beïnvloeding. „Aan de andere kant: dan is het meteen ook weer zó groot. Daar kan geen enkele partij tegenop screenen. Dan heb je de AIVD nodig.” Geen van de ondervraagde partijen zegt dat er hulp is gevraagd van de AIVD.

Lees hier het achtergrondverhaal: Gelukszoekers en klaplopers moet je geen kans geven