Emotie en afschuw in Washington

Inauguratieceremonie

Washington was vrijdag zichzelf niet. Veel inwoners hadden de stad verlaten, toen Trump een gitzwart beeld van zijn land schetste.

Aanhangers van Trump hebben zich in Washington verzameld bij het Capitool voor de inauguratie van Donald Trump tot 45ste president van de Verenigde Staten. Foto Alexander Schippers / ANP

Een paar minuten na twaalf uur lokale tijd, als de kanonnen hebben gebulderd, is Washington een andere stad geworden. Honderdduizenden aanhangers juichen Donald Trump toe, hun nieuwe president. Trump neemt hierna het woord, en blijkt als president niet anders te spreken dan voorheen: in een gitzwart verhaal schetst hij een bijna apocalyptisch beeld van zijn land, en van het politieke systeem. Alleen hij kan het land redden. Veel aanwezigen zijn tot tranen toe geroerd. Maar buiten zijn eigen aanhang kijken veel Amerikanen met afschuw toe.

Geen vlakke vertoning

De inauguratie van Donald Trump is geen vlakke, symbolische vertoning, zoals de meeste inauguraties in het recente verleden. Het is een belangrijk signaal naar de wereld dat niemand zich illusies hoeft te maken over president Trump. Hopen op een president die zichzelf zal inhouden, is zinloos.

Donald Trump maakt in zijn achttien minuten durende toespraak vanaf het Capitool duidelijk dat hij weet wat zijn kiezers willen. Het sleutelwoord is ‘carnage’, bloed of slachtpartij. Hij heeft het over „een andere werkelijkheid” voor „veel van onze burgers”. „Moeders en kinderen gevangen in armoede in de binnensteden. Weggeroeste fabrieken die als grafzerken verspreid staan door het landschap van onze natie (..) De misdaad en de bendes en de drugs die te veel levens hebben gekost en die ons land van zoveel ongebruikt potentieel hebben beroofd.”

Sfeer van revanche

De toespraak ademt een sfeer van revanche, bijna van wraak. Op Washington vooral. Trump schetst een beeld van een stad die is overgenomen door corruptie. „De elite beschermde zichzelf, maar niet de burgers. Hun overwinningen waren niet jullie overwinningen. Hun triomfen waren niet jullie triomfen. Te lang heeft een kleine groep in de hoofdstad van onze natie de vruchten van het beleid geplukt, terwijl het volk de last ervan droeg.” Dat, zegt Trump met nadruk, „verandert hier en nu. Dit is jullie moment. Het komt jullie toe.”

Opmerkelijk is dat Trump zich niet alleen op de Democraten richt. „Wat er echt toe doet, is niet de vraag welke partij er aan de macht is. Wat ertoe doet, is de vraag of onze overheid wordt geregeerd door de bevolking.”

Washington, een progressieve stad, is zichzelf niet, deze dag. Veel inwoners hebben de stad verlaten, en door de stad lopen duizenden mensen met Make America Great Again-petten. Het zijn vaak mensen die nog nooit eerder hun hoofdstad gezien hebben, maar aangetrokken worden door Trumps belofte om „het moeras te dempen”.

Het moeras wordt deze vrijdag in hoog tempo gedregd. In tegenstelling tot eerdere inauguraties hangt er een licht grimmige sfeer op de Mall. Hillary Clinton, als voormalige first lady aanwezig, wordt toegeroepen met een massaal ‘Sluit haar op!’. In verschillende delen van de stad breken opstootjes uit tussen voor- en tegenstanders van Trump. De politie arresteert tientallen mensen.

Lees hier een analyse van de belangrijkste fragmenten van de speech Vier belangrijke fragmenten uit Trumps speech geanalyseerd

Senator Democraten uitgejouwd

Als Chuck Schumer het woord neemt, wordt de Democratische Senaatsfractievoorzitter langdurig en massaal uitgejouwd. Duizenden zingen ‘Tot ziens!’, anderen alleen maar ‘Trump!’

Schumer heeft op zijn beurt waarschuwende woorden voor Trump, zonder hem direct te noemen. „Elke dag vechten we voor de rechtsstaat, gelijke behandeling, de vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en religie. De dingen die Amerika Amerika maken.”

Wayne en Carolyn Boggs, een ouder echtpaar, zijn uit Florida overgevlogen om Trump te zien. „Het is tijd voor verandering”, zegt Wayne, als Trump het woord neemt. „Er is een nieuwe periode begonnen. Terrorisme, banen die verdwijnen, er is veel om ons zorgen over te maken.”

Carolyn Boggs: „Hij is niet gevormd door Washington. Hij komt van buiten, net als wij.”

Wayne Boggs: „Trump verwoordt onze angsten. En onze frustratie met Washington.”

Radicale ‘America First’ strategie

Trump belooft een radicale, maar simpele America First-strategie. „Koop Amerikaans. Neem Amerikanen aan.”

De wereld hoeft even niet op Amerika te rekenen, blijkt uit Trumps woorden. Hij herhaalt eerdere uitspraken over het beschermen van bondgenoten, een groot punt van zorg in de andere NAVO-landen.

Trump krijgt op de Mall het meeste applaus met de zin dat „we grenzen van andere landen hebben verdedigd, terwijl we die van onszelf vergaten”.

Maar veel details geeft Trump niet. Zijn inauguratiespeech is een variant op de stump speech die hij al maanden met groot succes voor zijn aanhang geeft. En daarmee geeft Trump een belangrijk signaal aan de Amerikanen die niet op hem gestemd hebben. Hij zal in de eerste plaats zijn eigen electoraat bedienen.

Lees hier een analyse van Trumps speech door Lars Duursma Trump speechte vooral voor de eigen parochie

Opvallend is dat hij geen enkele inspanning van zijn achterban verlangt. Eerdere presidenten, van Kennedy tot Obama, vroegen geduld en offers van Amerikanen. Trump belooft alleen maar: „Amerika gaat weer winnen. Winnen als nooit tevoren.”

Trump moet de komende maanden zijn duistere beeld van Amerika omzetten in beleid. Wat de wereld te wachten staat, is nog volstrekt onduidelijk. Trump brengt, anders dan Ronald Reagan, geen marktideologie naar het Witte Huis. Hij komt niet met concrete beloftes, zoals Barack Obama in 2009 beloofde een einde aan de oorlog in Irak te maken en Guantánamo Bay te sluiten.

Trump heeft vooral zijn karakter laten zien. Hij belooft, ook nu weer, een autoritaire aanpak. Verder is hij een raadsel, ook voor de Republikeinen die hem vrijdag op het bordes van het Capitool ijverig toeklappen.