Column

Een held denkt zelf

Op 17 januari denken veel schakers even aan Bobby Fischer en sommigen spelen dan zijn mooiste partijen nog eens na, omdat hij negen jaar geleden op die dag overleed. Ik droomde dat Fischer weer speelde, in een grote hal vol toeschouwers. Ik kon het goed zien, want ik was als een kat op een boekenkast gesprongen.

Hij speelde tegen Savielly Tartakower (1887-1956), die met wit in de opening zijn koning als aanvalsstuk naar e4 had gebracht. ‘Soeverein’, mompelde ik bewonderend. Fischer had naast de speeltafel een bureau met zakschaakbordjes, tijdschriften en een laptop. Dat mocht, omdat hij Fischer was.

Toen ik er achteraf over nadacht, vond ik die laptop nog het raarste. Ook toen de schaakcomputers al heel sterk waren, had Fischer er geen belangstelling voor. Het past ook niet bij een mythische schaakheld dat hij op zijn laptop moet kijken wat de computer aanbeveelt.

In de documentaire over Magnus Carlsen die deze week in veel bioscopen te zien is, wordt er de nadruk op gelegd dat zijn tegenstander Anand de man is die op computeranalyses vertrouwt, en Magnus niet. De held denkt zelf.

Het is waarschijnlijk wel waar dat Carlsen minder met de computer doet dan veel van zijn collega’s, maar je moet er wel bij bedenken dat zijn secondanten vrijwel met hun laptops vergroeid zijn. Door hen profiteert ook Carlsen van de zegeningen van de schaakcomputer, die niet gering zijn.

Kijk naar de diagramstelling. De menselijke winstzet 33...Td2 had Rapport moeten vinden, maar wat als hij de prachtige computerzet 33...c6 had gedaan? Dan was hij gearresteerd en gefouilleerd om te zien of hij een genie was of een valsspeler.

Wesley So - Richard Rapport, Tata Steel Wijk aan Zee 2017

1. Pf3 Pf6 2. g3 b6 3. d4 Lb7 4. c4 e6 5. Lg2 Le7 6. 0-0 0-0 7. Pc3 Pe4 8. Ld2 Lf6 9. Tc1 Pxd2 10. Dxd2 d6 11. d5 e5 12. e4 Pd7 13. h4 a5 14. Lh3 Pc5 15. Kg2 Lc8 Zoals in Tomasjevski - Ponomariov, olympiade Baku 2016.Tegen de geduchte So heeft Rapport niet geëxperimenteerd. 16. Th1 Lxh3+ 17. Txh3 Dd7 18. Ph2 h5 19. f3 Achteraf vond So dit slecht. 19...g6 20. g4 Kh7 21. Th1 Tg8 22. Dd1 Lg7 23. Pf1 Lh6 24. Kf2 Lc1 Grappig en sterk. Door de vork Pd3+ kan wit de loper niet slaan en ook b2 niet verdedigen. 25. Pg3 Lxb2 26. Pb5 Lc1 27. gxh5 Lf4 Zwart staat beter. 28. Pc3 f5 Een mooi pionoffer. 29. hxg6+ Txg6 30. Pxf5 Tag8 31. Kf1 b5 De ene fraaie zet na de andere. Na direct 31...Tg2 heeft wit 32. Pe2. 32. cxb5 Tg2 33. Db1 Nu ging 33. Pe2 niet wegens 33...Dxb5.

Zie diagram

Zwart kan winnen met 33...Td2 34. Pe2 Pd3, maar nog sterker is de computerzet 33...c6, met de bedoeling 34. bxc6 Da7 of 34. dxc6 Df7 en zwart wint snel. 33...Df7 Jammer. Nu kan wit zich verdedigen. 34. Pe2 Dg6 En dit is tragisch. Na een paar schitterende zetten mist zwart iets banaals. 35. Pe7 Het is opeens gedaan met zwart. Er volgt nog een wanhoopsactie. 35...Tf2+ 36. Kxf2 Dg2+ 37. Ke1 Tg3 38. Txg3 Dxh1+ 39. Tg1 Dxf3 40. Pxf4 De3+ 41. Pe2 Pd3+ 42. Dxd3 Dxd3 43. Pg8 Df3 44. h5 Kh8 45. Tg6 Dh1+ 46. Kd2 Dxe4 47. Pf6 Db4+ 48. Ke3 Zwart gaf op.