Column

Wat als de kunstenaar zegt dat het vals is?

Het schilderij Mooie Vrouw, wat volgens Chun Kyung-ja niet van haar is.

Het gaat hard nu. De handel in hooggewaardeerde kunst verliest bijna dagelijks een schilderij. Door de rap voortschrijdende ontwikkeling van technieken om verfpigmenten te onderzoeken op ouderdom, worden honderden werken ontmaskerd als vals. Van peperduur naar de categorie waardeloos.

Een belangrijk tijdschrift voor de kunstwereld had 2016 al als ‘het jaar van de vervalsingen’ bestemd, met onder meer neppers van Frans Hans, Caravaggio, Lucas Cranach de Oude en Francis Bacon. Deze week kwamen daar meer dan honderd vervalsingen bij, geschilderd door een kunstenaar uit het Finse Lempäälä. Hij had er, bekende hij tegen de rechter, meer dan tien miljoen euro mee verdiend. Tussendoor betaalde Sotheby’s ook nog eens 840.000 dollar aan de koper van een Parmigianino, prachtig maar nep. De techniek eist dat vervalsers van steeds betere huize komen. Rechters schieten ze ook maar zelden te hulp. Al komt dat voor. Neem het vonnis, kort voor de jaarwisseling, van een rechter in Seoul. Kunstenaar Chun Kyung-ja (1924-2015), wier kunstwerken voor een miljoen dollar per stuk onder de hamer gaan, beweert al sinds 1991 dat Mooie vrouw uit 1977 niet van haar is. „Ouders herkennen hun kinderen. Dit is niet mijn werk.” Het Nationaal Museum voor Moderne en Contemporaine kunst in Seoul (MMCA), eigenaar van het werk, heeft altijd volgehouden dat het wél van haar is. Het Franse kunst-forensische bedrijfje Lumière Technology heeft het bestudeerd. Kans dat het door Chun is geschilderd: 0,0002 procent. Toch gaf de rechter het museum gelijk..

„Belachelijk”, zegt de dochter van de kunstenaar. Ze vermoedt dat de rechter de reputatie van enkele museumbobo’s wil redden. Haar gaat het om moeders reputatie. Die, zegt zij, wordt door het museum geschaad.

Ze vindt Mooie vrouw kennelijk niet mooi. Anders dan de oorspronkelijke eigenaar, Kim Jae-Gyu. Een interessant man overigens, ook weer met een twijfelachtige reputatie – wellicht reden voor de felheid van de dochter. Jae-Gyu was directeur van de Zuid-Koreaans geheime dienst en schoot in 1979, tijdens een etentje met gezelschapsdames, de president dood, een autoritair leider die 18 jaar eerder in een coup aan de macht was gekomen. De tirannenmoordenaar werd daarop veroordeeld en onthoofd. Mooie vrouw belandde in het bezit van de overheid. Het zal voorlopig aan de muur blijven hangen van het belangrijkste museum in het land.