‘Stefano Keizers kan meer dan ikzelf’

De Slimste Mens

Stefano Keizers is zelf verrast door de impact van zijn optredens en outfits in tv-spelletje ‘De Slimste Mens’. “Maar ik heb nooit een nepsnor gedragen.” Vrijdag 20 januari speelt hij de finale.

Stefano Keizers is de revelatie van dit nieuwe televisiejaar. Met zijn markante uitdossingen, zijn droogkomische commentaren en zijn biografische verzinsels ontregelt hij de populaire, dagelijkse tv-quiz De Slimste Mens. Vrijdag 20 januari zit hij in de finale – na andermaal een nipte overwinning – en maakt hij kans het spelletje te winnen. De kijkers zijn in verwarring en houden van hem of haten hem. Precies wat de cabaretier wil.

Keizers geniet van de aandacht: „Het zijn rare tijden. Het is alsof ik in een fictieve wereld leef. Ik zie nu het resultaat van grappen die ik bij de opnames in november heb bedacht. Het effect is veel groter dan ik had durven dromen.”

Terwijl de eerste paar dagen van zijn optreden in de quiz de reacties vooral negatief waren. „Mensen zeiden: ‘Wie is deze man, wat doet hij in het programma, zijn de BN’ers op, waarom heeft hij zo’n raar Russisch accent, ik heb nog nooit zo’n zelfingenomen figuur gezien.’ En er vielen opmerkingen als: ‘Stefano speelt een rol! Het is nep!’”

Tot de dag dat er in NRC een tv-kritiek verscheen met een serieuze analyse, zegt hij. „Vanaf dat moment doken er fans op. Al een half uur na plaatsing van dat artikel twitterde iemand: ‘Ik wist al vanaf het begin dat hij een genie was, hoor.’ En ze gingen in discussie: ‘Jij vindt hem misschien een idioot, maar het is goed dat iemand een eigen stijl heeft.’ Inmiddels heb ik een following van mensen die bezig zijn met wat ik draag en zo ongeveer elk woord dat ik zeg herhalen.”

Mystificaties

Keizers ziet zijn tv-optreden als een kans om „zijn verhaal” te vertellen. Hij vertelt dat hij in 2009 als Gover Meit afstudeerde aan de Gerrit Rietveld Academie in de richting Audiovisueel. Daarna manifesteerde hij zich als muzikant en vorig jaar won hij als cabaretier het Amsterdams Kleinkunst Festival, met een sensationeel, experimenteel en al evenveel verwarring stichtend optreden. „Ik heb Stefano Keizers bedacht om me achter te kunnen verschuilen, maar inmiddels is het een eigen mens geworden, met een eigen karakter en een anekdotisch verleden dat zich steeds verder uitbreidt. Elk antwoord van mij leidt weer tot een zijtak in het verhaal, waar anderen mee aan de haal gaan.”

Zo vertelde hij dat hij kort getrouwd was met zeilster Laura Dekker en tevergeefs een keramiekfabriek in China trachtte op te zetten. „De keramiekfabriek wordt aangehaald om aan te tonen dat ik een fantast ben, terwijl het honderd procent waar is en het een bijzonder pijnlijke periode in mijn leven was. Ik ging er met veel verwachtingen heen, maar kreeg het zakelijk niet voor elkaar. Mentaal was het zwaar. Maar achteraf hielp deze desillusie me om in Nederland mijn echte talent te gaan volgen.”

Reservekandidaat

De mystificaties ontstonden noodgedwongen grotendeels geïmproviseerd. Keizers was aanvankelijk niet meer dan een reservekandidaat en toog al een keer voor niks naar Hilversum voor hij plots echt mocht meedoen. De eerste keer had hij wel al setjes kleding bij zich.

„Bij een voorgesprek met de redactie had ik nul vragen goed. De redacteur keek me medelijdend aan en zei: ‘Dat wordt even slikken op tv, maar daarna ben je er vanaf.’ Ik dacht ook dat meedoen me alleen maar hevige schaamte zou gaan opleveren, omdat ik er snel uit zou vliegen. Toch had ik me voorbereid: mocht ik er langer in blijven dan kon ik het vervreemden langzaam opbouwen.”

Dat hij wilde meedoen was om zijn alter ego beroemd te maken, zegt hij. Een tegendraadse presentatie en afwisseling van stijlen is daarvoor een goed middel. Zo presenteert hij zich ook in het theater. „Deels bewust, deels onbewust wil ik communiceren dat ik een gespleten persoonlijkheid ben. Ik kan daarbij mijn brutaliteit aan- en uitzetten en dat werkt beter als ik een rol aanneem. Stefano Keizers kan net iets meer dan ikzelf.

Plaksnor

De regie, presentator Philip Freriks en hij hebben er tijdens het spelen van De Slimste Mens een show van gemaakt, zegt Keizers. „Mensen zeggen dat Freriks niet met mij kan omgaan, maar dat gevoel heb ik niet. Volgens mij vindt hij het heerlijk om mij op bijna sadomasochistische wijze voorzetjes te geven. Maar hoeveel hij begrijpt van wat ik doe, weet ik niet. Er vallen veel pijnlijke stiltes, maar dat is precies de wereld van Stefano Keizers: één grote pijnlijke stilte.”

Ik strijd graag tegen vertrutting, wat dat ook moge betekenen.

De ongemakkelijkheid van Freriks draagt bij aan de vervreemdende sfeer van De Slimste Mens. Keizers: „Het verwarrende is dat je soms snel en scherp moet zijn, terwijl het wordt gepresenteerd door twee mannen van in de zeventig, met een enorm vertragend effect. Je switcht voortdurend van energie.”

Keizers droeg onder meer geruite pakken, een trainingspak, een aan actieheld Van Helsing ontleende hoed en een „designjas, gemaakt van een dekbed”. Zijn commentaar in de uitzending: „Dus als ik achter het Centraal Station beland, heb ik altijd iets om in te liggen.”

Rare clown

Maar vooral zijn dikke zwarte snor maakte hem berucht. „Ik wilde het programma plezieren. Voor de makers is het belangrijk dat kijkers niet weten dat het van tevoren is opgenomen. Dus hoe extremer het dagelijkse verschil in gezichtsbeharing, hoe minder dat opvalt. De eerste keer moest ik zo gehaast erheen dat ik geen tijd had om me te scheren. Dat heb ik na de eerste aflevering gedaan. Ik heb overigens nooit een nepsnor gedragen. Ik weet niet waar dat verhaal vandaan komt. Mijn gezichtshaar groeit gewoon extreem snel.”

Lees ook deze tv-recensie over De Slimste Mens: De vermommingen van Stefano Keizers in De Slimste Mens

In de videoclips die Keizers enkele jaren geleden maakte als de muzikant Meitje is te zien dat hij zijn Bowie-aanse voorliefde voor verkleedpartijen al eerder uitleefde, ook met verschillende vormen van gezichtsbeharing. Keizers: „Ik heb veel theater en muziek in mijn eentje gemaakt. Om de suggestie te wekken dat er meerdere mensen meededen, heb ik al heel jong geleerd om mijn uiterlijk steeds te wijzigen. Wat ik nu doe, is niet zoveel anders, maar het platform van de televisie is natuurlijk veel grootschaliger. Ik word nu gezien.”

Toen Keizers het AKF won zei de jury dat zijn optreden inging tegen de vertrutting van het cabaret. Gaat dat nu ook op voor de televisie? „Ik denk het wel. Ik strijd graag tegen vertrutting, wat dat ook moge betekenen. De provocatie bij De Slimste Mens was vooral dat ik, als nobody, mij gedraag alsof het de normaalste zaak van de wereld is dat ik tussen bekende mensen zit. Ik voelde me ook echt op mijn gemak. Ik weet ook wel zeker dat het andere kandidaten frustreerde dat ze het van een of andere rare clown verloren.”

VVD

Onderdeel van zijn ontregelende aanpak zijn beschuldigingen dat de andere kandidaten hem tegenwerken. Ze prikken hem met een passer en lezen zijn gedachten, zegt hij in het programma. Waarop zijn tegenstander staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) antwoordde dat hij nog veel blijer was dan Keizers dat hij diens gedachten echt niet kon lezen.

Keizers: „Het is echt zo dat ik achter de schermen door Klaas en zijn entourage steeds meer werd uitgelachen. Tegelijk werd ik met argusogen bekeken, omdat ik per ongeluk het gezicht van de VVD-campagne ben geworden.” Waarmee hij bedoelt dat Dijkhoff en hij vaak naast elkaar zaten om het tegen elkaar op te nemen. „Ik merkte dat Klaas en zijn team bespraken hoe ze mij moesten aanpakken. Want hij zit daar voor zichzelf, maar ook om zich goed te verkopen. Hij koos voor de aanval en dat was natuurlijk leuk. Achter de schermen zijn we elkaar steeds meer gaan plagen en stangen. Hij is PSV’er en ik ben voor Ajax. Dat botst ook.”

Door het oog van de naald

Per aflevering gaat Keizers meer op in de wedstrijd, zo lijkt het. Bij de uitzending dinsdag redde hij zich op het nippertje tegen acteur Wilem Voogd, waarna hij riep: „Het spannendste moment van mijn leven!” Dat kwam uit zijn tenen. „Dat klopt. Ik kroop door het oog van de naald. Ze hebben me op de knieën gekregen door het zo spannend te maken dat ik af en toe vergat mijn rol te spelen. Ook voor mij gold dat ik aanvankelijk niks te verliezen had. Maar als je zo ver komt, dan neem je het spel steeds serieuzer. Het is schattig om te zien dat ik me erin verlies en dat er barsten in het masker ontstaan.”

Het is dan ook een erg leuk spel om te spelen, zegt Keizers. „Toen het voorbij was, vond ik dat jammer. Het is ook wel een gemeen spel, omdat ze je steeds afleiden. Het meeste zie je niet in de montage, maar het gebeurt dat ze tien minuten op je inpraten en je helemaal leegzuigen, waarna opeens de gong gaat en je maar half de vraag hoort. Het moeilijkste is dat je je geregeld doodergert aan jezelf na een fout antwoord. Daar moet je je overheen kunnen zetten. Hoe beter je daar in bent, hoe makkelijker het spelletje.”

Het duurt nog een jaar voor zijn eerste avondvullende cabaretprogramma in première gaat. Maar het onverwachte tv-succes zal zeker zijn sporen nalaten. „Het fijne is dat het publiek al aan mij gewend is. Mijn idee was dat ik mezelf bij mijn debuut zou moeten introduceren. Nu denk ik dat ik wel een stap verder kan gaan.”