Ook Labour doet niet aan doemdenken over Brexit

Sir Keir Starmer

„Ik vind het gevaarlijk dat Theresa May bereid is van het VK een belastingparadijs te maken”, zegt de Brexit-woordvoerder van Labour in het parlement. De oppositiepartij kan het zich niet veroorloven kritisch te zijn over Britse uittreding, en richt zich dus maar op de manier waarop.

Keir Starmer Foto Neil Hall/Reuters

Sir Keir Starmer is niet de man om met harde stem te verkondigen dat Theresa May het helemaal verkeerd heeft. In een druk Londens café is het zelfs lastig Starmer, Lagerhuislid en voor Labour de woordvoerder over Brexit, te verstaan, zo zacht praat hij. Ook zijn kritiek op de Brexit-toespraak van premier May is eerder opbouwend dan snoeihard. Je zal van de 54-jarige Starmer niet horen dat een harde Brexit de economische toekomst van het VK op het spel zet. Labour zal niet zeggen dat het uittreden uit de Europese Unie, van oudsher een wens van de Conservatieven, een slecht plan is. „Natuurlijk ben ik bezorgd over gaten en inconsistenties in de toespraak van de premier”, zegt Starmer.

Dat weinigzeggende antwoord verraadt veel over de worsteling bij Labour. De partij denkt dat het electorale zelf-vernietiging is om fel tegen de Brexit en tegen de plannen van May te railleren. Bij het referendum van 23 juni koos een meerderheid immers voor uittreden. De partij voelt de druk van het anti-Europese UKIP, dat bij twee aanstaande tussentijdse verkiezingen zetels in het Lagerhuis hoopt af te pakken.

Labour wil weer de partij van de working class worden en kritiek op May speelt daar op in. Starmer: „Ik vind het gevaarlijk dat Theresa May dreigt dat als ze haar zin niet krijgt tijdens de onderhandelingen, ze bereid is van het VK een belastingparadijs te maken, een spotgoedkope uitverkoopeconomie. Dat bedreigt welvaart en holt arbeidsrechten uit. Zo’n race naar de bodem is pas een daad van zelfpijniging”, zegt Starmer. Zelfpijniging is de woordkeuze van May om de EU-leiders te waarschuwen dat een slecht akkoord met het VK ook de Europese economie bedreigt.

Project Fear

Dat Brexit plaatsvindt is voor Starmer een voldongen feit. Kom bij Labour ook niet aan met doemdenken. Bij uitspraken van Europese politici over doemscenario’s halen ook Labour-politici de schouders op. Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem die zegt dat het VK terugkeert naar de jaren zeventig, naar de tijden van hoge werkloosheid en verpaupering? Premier Rutte die op het World Economic Forum oordeelt dat Britten een gigantische economische prijs betalen om controle terug te krijgen over het migratiebeleid? Het zal wel. Starmer: „Natuurlijk moeten we een oog houden op de kosten. Maar toekomstige risico’s zijn nagenoeg onmogelijk te kwantificeren.” Het is duidelijk: iedere vorm van kritiek op Brexit die riekt naar Project Fear, de onheilspellende economische prognoses waar Remain campagne meer voerde, wordt weggewuifd. Aan de wenselijkheid van Brexit twijfelen is ook voor Labour, de belangrijkste oppositiepartij, achterhaald.

Labour richt zich op hoe de regering van May Brexit uitvoert. Starmer, voor zijn politieke loopbaan directeur van de Crown Prosecution Service, het openbaar ministerie, zegt dat het van extreem belang is dat May toezegt het onderhandelingsresultaat ter stemming voor te leggen aan het parlement. „May zal het Lager- en Hogerhuis nu geregeld moeten informeren. Anders kunnen wij het eindresultaat niet goed beoordelen. Je zal zien dat het parlement nu ook een sturende rol krijgt, net zoals het Europees Parlement dat heeft”, zegt Starmer, vernoemd naar Keir Hardie, de oprichter van Labour.

Of het Britse parlement echt een machtsmiddel in handen heeft, valt te bezien. De keuze aan het eind van twee jaar onderhandelen zal zijn tussen Brexit met het uitonderhandelde akkoord of uittreden zonder akkoord. In dat geval zullen de Britten de EU verlaten zonder een overgangsregime dat de abrupte schokken voor het bedrijfsleven moet opvangen.

Desastreus voor de economie

Te elfder ure niet uittreden, is geen optie voor May. Dat bevestigde de woordvoerder van May woensdag in een persconferentie met de buitenlandse pers. In dat geval zullen de Britten na uittreding geen enkele voorkeursbehandeling krijgen in de handel met de EU. Volgens economen is zo’n wanordelijke Brexit desastreus voor de economie.

May schetste in haar toespraak een toekomst voor het VK als een Global Britain, een trotse handelsnatie die even goede relaties koestert met – bijvoorbeeld – Nederland als met India. Liam Fox, minister voor Internationale Handel, schrijft in een opiniestuk in The Telegraph dat hij al met twaalf landen in gesprek is om een vrijhandelsverdrag te sluiten. China, India, Australië, Zuid-Korea, Saoedi-Arabië en Oman tonen interesse, volgens Fox. Volgens Starmer is dit een poging om zand in de ogen van Britten te strooien. „Laten we helder zijn. Het enige handelsakkoord dat echt telt is de deal met Europa”, zegt het Labour-Lagerhuislid. „Het is wel heel goed nieuws dat May zegt dat Britse bedrijven zo soepel mogelijk zaken moeten kunnen doen in de EU. Dat is wat Labour altijd heeft gepusht.”