Cultuur

Interview

Interview

Foto Merlijn Doomernik

‘Ik ga heus niet alleen rap programmeren’

Vanaf zondag is Giovanca het nieuwe gezicht van Vrije Geluiden. Het tv-programma verlegt het accent van jazz en klassiek naar pop en wereldmuziek. „Ik bereid me al voor op de reacties.”

In de 27 jaar dat Vrije Geluiden bestaat, had het televisieprogramma slechts drie presentatoren; allen mannen met een achtergrond in klassieke muziek. De nieuwe presentator Giovanca (39) breekt met die traditie. Ze is jazz- en soulzangeres. Het is een zeer bewuste keuze. Het programma verlegt het accent van jazz en klassiek naar cross-over, wereldmuziek, jazz en pop en hoopt dat de zangeres een nieuw publiek zal trekken.

Giovanca Desire Ostiana is de eerste om toe te geven dat ze voor veel trouwe kijkers een onverwachte keuze zal zijn. Ook voor zichzelf. „De redactie had mij en acht anderen gevraagd voor een screentest, maar na de eerste test zei ik direct: ‘Dit doe ik dus nooit meer hè.’ Ze hebben me er echt van moeten overtuigen dat ik juist goed in de nieuwe stijl van het programma pas.”

Haar eerste uitzending is zondagochtend op NPO1. Ondertussen is ze zichzelf aan het bijspijkeren in de klassieke muziek. „Maar niet te veel. Ik ben niet aangenomen voor een klassiek programma.”

Wilde u eigenlijk wel toen ze u vroegen?

„Presentator worden stond nooit op mijn lijstje, maar had je het me vooraf gevraagd, dan zou ik hebben gezegd dat een tv-carrière alleen iets voor me was als ik iets met kinderen of met muziek kon doen. Nu krijg ik de kans om het programma te presenteren waar ik als muzikant zelf graag had gestaan.”

Vrije Geluiden is de opvolger van Reiziger in Muziek en bestaat al sinds 1989. Dat halen maar weinig programma’s. De huidige presentator Melchior Huurdeman stopt na zes jaar en gaat verder als eindredacteur. Er zijn meer veranderingen, de verhuizing van het Amsterdamse Bimhuis naar het Utrechtse TivoliVredenburg maakt het mogelijk om na de opnames concerten te programmeren.

Met ongeveer 150.000 kijkers is Vrije Geluiden geen kijkcijferkanon, maar wel een vast element in de zondagochtendprogrammering, in het rijtje met het boekenprogramma van de VPRO en Buitenhof. Van Herbie Hancock tot Philip Glass, veel grote muzikanten schoven in de loop der jaren aan.

U wordt presentator van een muziekinstituut.

„Klopt. Ik ben heel erg zenuwachtig. Het moet nog steeds groeien bij mij. Eerlijk is eerlijk, er zullen ongetwijfeld mensen zijn die inhoudelijk geschikter zijn.”

Waarom?

„Niet vanwege algemene kennis van muziek of de passie ervoor, daarin staan we gelijk, maar wel als het gaat om de traditie van de drie eerdere presentatoren [Han Reiziger, Hans Flupsen en Huurdeman, red.] Dan ben ik de meest flamboyante keuze uit het rijtje. Ze hadden ook een rustige verjongingskuur kunnen doorvoeren, maar de keuze voor mij past bij de verandering van het programma.”

Hoe ziet die verandering er inhoudelijk uit?

„Het zwaartepunt lag van oudsher op jazz en klassiek. Dat is al verschoven naar meer cross-over en wereldmuziek en, zoals Melchior het zegt: we zijn niet meer zo vies van pop. Er is altijd plek voor de standaard en de klassieken, die vallen nooit om. Maar er zit nu al een generatie muzikanten onder mij die hun invloed overal vandaan halen en veel meer middelen tot hun beschikking hebben. Zelfs mensen die klassiek geschoold zijn, worden heel erg geprikkeld om verder te kijken. Grenzen van stijlen en culturen vervagen omdat alles binnen handbereik is.”

Veel kijkers zullen gewoon klassiek willen horen.

„Ja, nou die mogen dan niet boos worden op mij. Ik heb als eerste die kritische vraag gesteld: ben ik wel de juiste keuze? Maar vooropstaat dat klassieke muziek ook helemaal niet verdwijnt uit het programma.”

Heeft u veel kennis van klassieke muziek?

„Nee, wel veel interesse.”

Straks krijgt u wel strijkkwartetten over de vloer. Hoe gaat u dat aanpakken?

„Me heel goed voorbereiden. Gesprekken met muzikanten kunnen en moeten inhoudelijk zijn, maar je kunt ook de mensen achter het instrument laten zien. Dat laatste is mijn kracht, dat andere deel moet ik aanvullen. Ik kom echt uit een Curaçaose jazz- en wereldmuziekfamilie. Ik ben me nu helemaal aan het bijspijkeren in klassiek.”

Hoe doet u dat?

„Ik deed het onbewust altijd al. Harpiste Lavinia Meijer is een goede vriendin van mij. Elke keer als zij met een cd’tje komt, ga ik even kijken: wat hebben we hier: Debussy en Ravel, oké wat gaat ze ermee doen? Ik zou er niet snel mee in aanraking zijn gekomen als zij er niet iets mee deed. Ik ben ook close met Maartje van Weegen, die niet zo lang geleden De Klassieken op Radio 4 deed. Ik ben nu veel aan het luisteren, aan het lezen. Maar ik moet me er niet te veel in verliezen. Ik ben niet aangenomen voor een klassiek programma.”

Het programma hoopt natuurlijk met u een nieuw publiek te bereiken.

You win some, you lose some. Dat is onvermijdelijk. Ik bereid me al voor op de reacties. Twitter zal losgaan, want mensen houden niet van verandering.”

Gaat u dat volgen?

„Ik wil graag zeggen van niet, maar het is moeilijk. Ik hoor het van mijn collega’s in muziek en televisie, ze krijgen er allemaal mee te maken. De puristen hebben hun tomaten voor mij natuurlijk al gekocht. Maar ze hoeven heus niet bang te zijn dat ik alleen maar hiphop ga programmeren, de redactie blijft gewoon.

„Ik heb zulke kritische geluiden al gelezen: iemand die zou afhaken als ik niet minstens conservatorium had gedaan. Maar de meeste reacties zijn heel positief. Hartjes en dansende poppetjes. Mijn publiek is gemêleerd. Dat is misschien wel de leukste missie: de klassieke mensen wat losser krijgen met de cross-over en mensen die vooral in soul en jazz zitten Antonín Dvorák laten horen.”

Wat betekent het voor uw zangcarrière?

„Die blijft het belangrijkste. Ik ben met een nieuw album bezig. Kijk, als ik was gevraagd voor iets anders dan voor zo’n credible muziekprogramma of iets met kinderen was ik het nooit gaan doen. Het is omdat het Vrije Geluiden is en omdat de redactie mij kon overtuigen dat ik pas bij de veranderingen in het programma.”

En als het aan u ligt komt er dus volgend jaar een ‘Vrije Geluiden Junior’?

„Ooo! Ja, jij zegt het! Wat zou dat leuk zijn. Ik heb orthopedagogiek gestudeerd en ik weet dat muziek zoveel kan betekenen voor kinderen, daar kunnen we meer mee doen. Mijn neefje van zes zit helemaal in The Voice. Dat is een wereld met een Red Room en apps, daar kunnen we niet bij met ons hoofd. Hoe leuk is dat à la Vrije Geluiden. Als er nou zo’n programma komt…”

Heeft u het hier serieus al over gehad?

„Nee. Het zou heel leuk zijn. Ik merk het al met die kleine van mij, van negen maanden. Haar handje gaat omhoog als ze fijne klanken hoort. Ze zeggen dat je vroeg moet beginnen met klassiek. Dat is echt zo.”

De eerste uitzending van Vrije Geluiden met Giovanca als presentator is 22 januari om 10.30 op NPO1.