Het zou dit jaar net zo goed World Political Forum kunnen heten

In Davos is dinsdag het World Economic Forum weer begonnen. NRC-redacteur Wouter van Noort doet verslag van dit jaarlijkse samenzijn van de zakelijke, politieke en culturele elites.

‘Hallo, gezichtloze, ongekozen bureaucraat!”, zo wordt Eurocommissaris Frans Timmermans regelmatig door zijn zoon begroet. Dat vertelt hij tijdens een paneldiscussie over de toekomst van de Europese Unie tijdens het World Economic Forum. „En hij heeft gelijk. Dat is het probleem van Europa: mensen voelen zich er niet meer ideologisch mee verbonden. En dat leidt tot verwijten; terecht en onterecht.”

Het World Economic Forum zou dit jaar net zo goed het World Political Forum kunnen heten. Natuurlijk draaien de paneldiscussies en talloze bilaterale ontmoetingen ook om zakendoen, nieuwe technologieën en de economie. En natuurlijk worden in de omliggende hotellobby’s gewoon allerlei deals gesloten. Maar politici domineren deze week de hoofdpodia. Na president Xi van China op dinsdag, vicepresident Joe Biden van de VS op woensdag, mag donderdag de Britse premier Theresa May de verzamelde bestuursvoorzitters en politici toespreken.

Ze verzekert de zaal ervan dat Groot-Brittannië buiten de Europese Unie een voorvechter blijft van vrije markten, vrijhandel en globalisering. „Wij willen internationale instituten en regels behouden, om niet in dezelfde domheid te vervallen als de landen van wereld vroeger deden. Niet al onze Europese vrienden begrijpen ons, en ze zijn bang voor wat Brexit betekent. Maar ook voor ons is het belangrijk dat de Europese Unie een succes wordt. Het Britse volk heeft een dappere keuze gemaakt, om een echt mondiaal Groot-Brittannië te creëren. Brexit is een stem om meer controle te krijgen, en om nog internationaler en mondialer te worden.”

Veel aanwezigen hebben vragen over May’s interpretatie van de uitslag van het Brexit-referendum. En over hoe de Brexit er straks precies uit zal zien.

Hoe Europeanen kunnen voorkomen dat de Brexit gaat leiden tot het nog verder uiteenvallen van de unie, komt ook aan bod in veel discussies. De net vertrokken voorzitter van het Europees Parlement Martin Schulz heeft zo zijn eigen ideeën daarover: „We hebben nog steeds een ever closer union nodig die steeds nauwer gaat samenwerken, gebaseerd op een gemeenschappelijk idee van waar het heen moet. We moeten kijken naar het idealisme en de passie van mensen zoals Mitterand en Kohl, die de unie groot hebben gemaakt.”

Premier Mark Rutte die ook deelneemt aan de discussie is het daar niet mee eens. „Stop met al die hoogdravende speeches, het gaat om echte resultaten.” Volgens Rutte zijn niet grootse vergezichten, maar tastbare hervormingen in de zuidelijke eurolanden één van de grootste uitdagingen voor de EU op dit moment „Frankrijk en Italië moeten echt hervormen. Als ze dat niet doen, zal dat een vernietigend effect hebben op Europese integratie. In Nederland hebben we heel veel pijnlijke hervormingen doorgevoerd. Die doen nog steeds pijn, maar we zijn nu een van de snelstgroeiende economieën van Europa. Andere landen blijven achter waardoor we de beloftes van de EU en de euro niet waar kunnen maken.”

De baas van Bridgewater Associates, het grootste hedgefonds van de wereld, benadrukt in een andere discussie de urgentie van de vragen rondom de EU. Ray Dalio zegt dat zijn fonds (dat ongeveer 140 miljard euro beheert) rekening houdt met een scenario „dat lijkt op de jaren dertig”. „Het is erg afwachten hoe specifiek beleid eruit gaat zien, maar het zou kunnen leiden tot een situatie van fragmentatie, populisme en protectionisme, net zoals toen. Dat boezemt mij angst in.”