Helft van de zetels halen niet simpel

Er zijn verkiezingen over 55 dagen. Kan de PVV een absolute meerderheid krijgen?

De absolute meerderheid

Het verse cordon sanitaire rond de PVV lijkt het onmogelijk te maken dat Wilders gaat regeren. Behalve als de partij de absolute meerderheid krijgt, zo is gesuggereerd. Ook in het Commentaar repte NRC maandag van dit scenario, voor het geval Wilders meer dan de helft van de stemmen krijgt. Maar is dat wel een optie?

Lijstuitputting op de loer

Het klinkt logisch: wie in een representatieve democratie zonder districtenstelsel 51 procent van de stemmen krijgt, mag alleen heersen. Toch is dat niet zomaar waar. De PVV heeft op de huidige kandidatenlijst 50 mannen en vrouwen. Daar kunnen niet ná de verkiezingsuitslag mensen aan worden toegevoegd. 50 kandidaten betekent maximaal 50 zetels. Lijstuitputting heet dat. Krijgt de partij meer dan eenderde van de stemmen, dan worden deze als restzetels over andere partijen verdeeld, legt de Kiesraad uit.

Maximum is te omzeilen

Hoeveel kandidaten partijen op hun lijst mogen hebben, is vastgelegd in de Kieswet. Partijen met minder dan 16 zetels mogen 50 kandidaten op de lijst zetten, grotere partijen 80. Maar in elk van de twintig kieskringen mogen andere mensen verkiesbaar zijn, en die mogen optellen tot meer dan het maximum. „Maar dan moet een partij natuurlijk wel voldoende geschikte kandidaten hebben”, aldus de woordvoerder van de Kiesraad. Zo heeft de PvdA 75 kandidaten die overal op de lijst staan en per kiesdistrict vijf speciale lijstduwers; in totaal 171 mensen, en in theorie genoeg geregistreerde kandidaten om de hele Kamer te vullen. Een andere optie is een lijstverbinding aangaan. In dat geval vallen de restzetels automatisch toe aan de bevriende partij. Wilders mag nog tot 30 januari zijn regionale lijsten uitbreiden of een partnerschap aangaan.

De Haagse Stemming heeft ook een nieuwsbrief: nrc.nl/dehaagsestemming
    • Emilie van Outeren