En Marche! De opmars van een liberaal

Emmanuel Macron partijloze presidentskandidaat

De kansloos geachte outsider rukt op. Hij heeft charisma, spreekt goed en lijkt eerlijk over de plaats die Frankrijk inneemt in de wereld.

Toen Emmanuel Macron in augustus zijn post als minister van Economie neerlegde om campagne te voeren voor het presidentschap, waren er in Parijs weinig mensen die in zijn missie geloofden. Hoe kon een onervaren bewindsman die nooit voor enig ambt verkozen was, geen partij heeft en in het antiliberale Frankrijk een ronduit liberaal imago heeft een bedreiging vormen voor de gevestigde partijen?

Nu kan niemand nog om hem heen. Terwijl zeven kandidaten in een voorverkiezing strijden om de nominatie van de regerende Parti Socialiste, trekt Macron (39) de aandacht. De sociaal-liberale vernieuwer negeert de primaire – „strijd tussen kliekjes” – maar trekt zelf volle zalen en schiet omhoog in de peilingen.

Hij oreerde maandag zijn stem kapot tegenover 2.500 mensen in het Bretonse Quimper. Zaterdag sprak hij voor ruim 4.000 man in links bolwerk Lille. Terwijl de socialistische kandidaten moeite hebben een paar honderd mensen bij elkaar te krijgen, trok hij in Clermont-Ferrand 2.500 mensen en bij de eerste grote meeting in Parijs in december 12.000.

Haast iedereen rekende sinds de verkiezing van François Fillon tot kandidaat van centrum-rechts op een tweede verkiezingsronde, in mei, tussen de oud-premier en Marine Le Pen van het Front National. De bulle (zeepbel) Macron zou knappen. Nu heeft hij in de barometer van Le Figaro niet alleen de koppositie als meest populaire politicus van het land ingenomen, hij gaat in sommige peilingen zelfs nek aan nek met Le Pen en Fillon voor een plek in de tweede ronde.

Ter relativering: de eerste stemronde is pas 23 april, de PS heeft nog geen definitieve kandidaat en het is onzeker of centrumpoliticus François Bayrou meedoet. Maar er is ruimte. Fillons campagne komt moeilijk op gang en hij is voor een deel van centrum-rechts wel erg conservatief. De PS schuift onder aanvoering van kandidaten Benoît Hamon en Arnaud Montebourg bovendien steeds verder naar links en lijkt na het onstuimige presidentschap van Hollande te imploderen. Gematigde linkse kiezers, die de présidentielles van 2017 al hadden opgegeven, putten hoop uit de kandidatuur van Macron.

Nadat hij eerder steun kreeg van de PS-burgemeester van Lyon, haalde Macron vorige week de aan de PS gelieerde econoom Jean Pisani-Ferry bij zijn kamp. „Emmanuel kijkt naar de toekomst”, zei minister van Milieu Royal zondag bewonderend. De kans is groot dat ook zij Macrons beweging En Marche! gaat steunen.

Met het succes nemen de aanvallen toe. FN-kopstukken spelen de laatste dagen in op het antibankierssentiment bij hun aanhang en bij Fransen in het algemeen. Zij twitterden foto’s van Macron in krijtstreep voor het logo van zakenbank Rothschild, waarvoor hij gewerkt heeft. Dat hij zo goed gaat is omdat de pers zich gedraagt als „jonge meisjes bij een concert van Justin Bieber”, zei Le Pen. Het is „een vorm van populisme”, vindt een Fillon-vertrouweling, dat Macron ondanks zijn elitescholing tegen het systeem strijdt. Hij is „Beppe Grillo in Armani”.

De kritiek glijdt van hem af. Hij heeft charisma, spreekt goed en is eerlijk over de plaats van Frankrijk in de wereld. Terwijl politici al jaren nostalgisch verwijzen naar de gouden tijd onder De Gaulle, benadrukte Macron in Lille dat het „bijna ongepast is” in tijden van globalisering De Gaulles politiek te bepleiten. Terwijl politici regelmatig beloven Brussel en Berlijn op stelten te zetten om Franse EU-onvrede over te brengen, komt Macron met een onbeschaamd pro-Europees geluid. „We hebben behoefte aan Europa”, zei hij, „want Europa maakt ons groter, maakt ons sterker.” De Franse samenleving, denkt hij, is verder dan de politiek.