Zo gaat Trumps inaugurele rede klinken

Inauguratiespeech

Redes van presidenten in de VS bij de inauguratie, lijken op elkaar. Ze overdrijven de problemen om later succes te claimen. Altijd komen The Founding Fathers voorbij.

Foto Justin Lane / EPA

„Amerika is een geweldig land. Maar we worstelen met grote problemen. Veel mensen leven in armoede of hebben geen baan. Dat is niet de schuld van het volk, dat is de schuld van falend leiderschap. Deze speech markeert een nieuw begin. Er liggen grote uitdagingen voor ons die vragen om krachtige maatregelen. Daarbij hebben we iedereen nodig. Internationaal zullen we de banden aanhalen met iedereen die onze waarden deelt. De waarden waarvan ons succes afhangt, zijn diepgeworteld in Amerika. Dat gaat terug naar onze Founding Fathers. Want wat is Amerika toch een geweldig land. God bless the United States of America.

Dat is, kort samengevat, de opbouw van bijna alle inauguratieredes.

Zoals in Nederland met name de oppositiepartijen er momenteel veel belang bij hebben om te beweren dat ons land in diepe crisis verkeert, heeft ook een Amerikaanse president er veel belang bij om de problemen van het land bij zijn eerste inauguratierede flink aan te zetten. Het geeft je de kans om het land later voor te houden hoeveel beter het inmiddels gaat – en daar uiteraard alle krediet voor te claimen.

Zelfs Barack Obama, die toch bekend staat om z’n optimistische speeches en een retoriek van eenheid, haalde in 2009 flink uit naar het beleid van z’n voorganger. Alles was bar en boos: de belangen van enkelingen hadden gedomineerd en onplezierige beslissingen waren eindeloos doorgeschoven. Amerika was weggegleden van haar oorspronkelijke idealen.

Het zou me niet verbazen als ook Donald Trump vanavond deze structuur volgt. Want hoewel z’n tweets blijven verrassen, zijn de officiële toespraken die hij van teleprompter (autocue) voordraagt tamelijk voorspelbaar.

Trump heeft beloofd z’n verhaal kort te houden. Dat lijkt een wijs voornemen. In 1865 liet Abraham Lincoln bij z’n tweede inauguratiespeech zien dat je met slechts 700 woorden een geweldig verhaal kunt neerzetten.

De langste inauguratierede ooit komt op naam van president William Henry Harrison. Zijn toespraak in 1841 telde 8.000 woorden en duurde twee uur. Hoewel het buiten vroor, droeg hij geen jas – dat stond niet krachtig. Dertig dagen later overleed hij volgens de overlevering aan een longontsteking, al zijn er moderne wetenschappers die vermoeden dat niet de kou, maar vervuild drinkwater in het Witte Huis de werkelijke oorzaak was. Trump zou er in ieder geval wel een woord voor hebben. SAD!

John F. Kennedy (1961)

„And so, my fellow Americans: ask not what your country can do for you; ask what you can do for your country.”

Met deze memorabele oproep heeft John F. Kennedy het feitelijk verpest voor al z’n opvolgers. Want hoe geraffineerd hun speeches soms ook in elkaar zaten, steeds was er die kritiek: dit was geen Kennedy-speech. De nadruk ligt vaak op het tweede deel van de oneliner, maar juist de eerste vijf woorden („En dus, mijn mede-Amerikanen…”) zorgden ervoor dat iedereen extra goed oplette. Nederlandse politici vergeten zo’n cruciaal aanloopzinnetje meestal, waardoor het publiek niet doorheeft dat er iets bijzonders gezegd wordt.

Franklin Delano Roosevelt (1933)

„Let me assert my firm belief… that the only thing we have to fear is… fear itself.”

Een van de meest memorabele uitspraken van de twintigste eeuw: we hoeven alleen de angst zelf te vrezen. Het land stond er beroerd voor ten tijde van de toespraak – een kwart van alle Amerikanen was werkloos. Direct in de eerste alinea sprak Roosevelt deze woorden uit. En dat was ook de laatste keer dat hij de woorden ‘angst’ of ‘vrees’ zou gebruiken: het vervolg was opbeurend en optimistisch. Gelukkig bleef het niet bij woorden. Daags na de speech introduceerde hij een serie economische programma’s die de geschiedenis in zouden gaan als The New Deal.

Ronald Reagan (1981)

„In this present crisis, government is not the solution to our problem; government is the problem.”

Opnieuw een eenvoudig zinnetje met veel betekenis: onze overheid is niet de oplossing, maar het probleem. Net als Kennedy brengt Reagan zijn overheidsfilosofie terug tot een simpel en gedenkwaardig contrast. Bill Clinton borduurde in zijn tweede en inhoudelijk wat magere inauguratierede uit 1997 voort op deze uitspraak: „Vandaag kunnen we dit vaststellen: de overheid is niet het probleem én de overheid is niet de oplossing. Wij, het Amerikaanse volk, zijn de oplossing.” (Gaap.)