Diny trapte er bijna in: een babbeltruc

Cursus tegen criminele babbeltrucs

De gemeente Utrecht leert ouderen niet in babbeltrucs te trappen van criminelen: „de generatie van touwtje door de brievenbus”.

Een vrouw met opgestoken haar belt aan bij de Utrechtse Herel Reeskamp (67). Haar tijgerslang is ontsnapt, zegt ze, en ze wil graag even controleren of hij zich niet bij Reeskamp in huis heeft verstopt. Vriendelijk en begripvol staat Reeskamp de vrouw te woord, maar één ding staat vast: deze onbekende vrouw laat ze niet binnen.

„Maar hij verschuilt zich vast in hoekje bij u thuis”, probeert de vrouw. En, nu meer alarmerend: „Die slang is hartstikke giftig, straks bijt hij u.” Reeskamp geeft niet thuis. „Ik heb niks gezien hoor”, reageert ze kalmpjes: „Voor de zekerheid bel ik 112 wel even.” En weg is de vrouw.

Er klinkt applaus in het kleine zaaltje van de Utrechtse Jeruzalemkerk. „Om u maak ik me geen zorgen”, zegt Harry van Schaik lachend. Van Schaik (oud-politieman, Taekwondo Master en „een jochie geboren in Utrecht Zuilen”) is samen met trainingsacteur Emmy van Wijk (de vrouw van de tijgerslang) door de gemeente Utrecht ingehuurd om ouderen alerter te maken voor de babbeltruc. Want: deze januarimaand staat in het teken van de veiligheid van de senioren in Utrecht. En: als het iets is waar ouderen vatbaar voor zijn, is het voor criminelen die met geloofwaardige verhalen geld, de pinpas, of waardevolle spullen proberen afhandig te maken.

Minstens 800 slachtoffers per jaar

Jaarlijks worden er „minstens” 800 mensen in Nederland slachtoffer van de babbeltruc, zegt Sybren van der Velden, werkzaam bij de politie als landelijk coördinator inbraak en gespecialiseerd in de babbeltruc. Het zijn vooral oudere mensen die slachtoffer worden, volgens de politieman. „De generatie van het touwtje door de brievenbus is goed van vertrouwen en superbehulpzaam, zo zijn ze gewoon opgevoed. Ze zijn gewend om voor een vreemde de deur open te doen.”

De meest recente babbeltruccijfers komen uit Amsterdam. Daar deden in 2014 250 mensen aangifte als slachtoffer van de babbeltruc. En in Utrecht kwamen er in 2009 ruim 300 aangiften binnen, blijkt uit een onderzoek van de Politieacademie. Het werkelijke aantal ligt veel hoger, het is „een dark number”, zegt Van der Velden. Want, weet hij, veel ouderen doen uit schaamte geen aangifte: „Ze voelen zich ontzettend dom, dat ze de dief zelf binnen hebben gelaten.”

Ook de dames in de Jeruzalemkerk kennen allemaal wel iemand die slachtoffer is geworden van een babbeltruc.

Truc van drie jonge meisjes

Joke van Konijnenburg (97): „Bij een vriendin stonden er eens drie jonge meisjes voor de deur. Ze werkten aan een werkstuk voor school over de Tweede Wereldoorlog, zeiden ze. Maar toen ze weer weg waren bleek haar portemonnee ineens weg. Ze had net geld gepind voor vakantie.”

En Diny Wijnand (84) is zelf bijna een keertje in een smoesje van twee criminelen getrapt, zegt ze. Het was een mooie zomerse dag – haar balkondeur stond open – toen er werd aangebeld door een man die helemaal in het zwart gekleed was. De man hield een potlood en papiertje vast en zei iets wat Wijnand niet begeep. „Ik begreep niks van zijn gebrabbel en deed meteen de deur dicht.” Toen Wijnand terugliep naar de woonkamer zag ze ineens een grote brede man op haar balkon staan. De man stond op het punt de woning binnen te dringen, maar nam de benen toen hij Wijnand zag. „Als ik er aan terugdenk moet ik er nog steeds van trillen.”

Dat begrijpt workshopleider Harry van Schaik wel. De impact van een truc kan enorm zijn. Sommige bejaarden durven nadat ze bestolen zijn niet meer de deur open te doen voor vreemden. En anderen durven helemaal de deur niet meer uit, zegt Sybren van der Velden. „Zo raken ze in een soort van sociaal isolement.”

De twee mannen die bij Diny Wijnand probeerden binnen te dringen zijn nooit gevonden, zegt ze. Volgens Van der Velden is het opsporen van de daders lastig. Zo zijn het bijna altijd georganiseerde bendes, die constant van plaats wisselen en vooral de grote steden aandoen. Een ander probleem: bejaarde mensen lukt het vaak niet een goed signalement te geven van de daders. Ook denken oudere mensen dat het weinig zin heeft om aangifte te doen bij de politie, blijkt uit onderzoek van Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid uit 2014.

Daar moet deze workshop vanmiddag dus verandering in brengen. Het is heel belangrijk, zegt Van Schaik, dat zodra jullie iets verdachts zien jullie de politie bellen, ook bij twijfel. „Beter één keer te vaak gebeld, dan te weinig.” En: laat onbekenden niet zomaar binnen, vraag om een legitimatie, en laat de persoon in kwestie op een moment terugkomen dat je niet alleen thuis bent.

Soms lukt het de politie toch om op basis van de informatie daders op te pakken. Ongeveer een jaar geleden boekte de politie een groot succes, zegt Van der Velden: twee mannen werden veroordeeld tot vijf jaar cel. „Ze hadden meer dan vijftig slachtoffers gemaakt.”