Opinie

    • Lamyae Aharouay

De waakhond staat voortaan in de regen

Terwijl populistische politici de randen van de democratie opzoeken en hun terrein vergroten, wordt de waakhond van de democratie steeds meer van dat terrein verdrongen. De Amerikaanse parlementaire pers weet dat als geen ander, en schreef Trump een open brief aan de vooravond van zijn inauguratie. In die brief schetsen ze hoe zij de relatie zien tussen Trump en de zijnen en de pers.

Die relatie laat zich tot nu toe omschrijven als gespannen. Het lijkt erop dat de perschef van Trump van plan is om de werkplekken van verslaggevers in het Witte Huis te verplaatsen, iets wat sinds het begin van de 20e eeuw niet is gebeurd. Op zijn belangrijkste communicatiekanaal Twitter schildert hij media die kritisch over hem berichten geregeld af als dishonest, crooked of fake. Hij heeft gezegd dat hij de wet wil aanpassen om het makkelijker te maken om nieuwsorganisaties aan te klagen voor smaad. Recentelijk nog kapte hij een verslagger van CNN af tijdens een persconferentie. „No, I’m not going to give you a question. You are fake news.

Deze manier van omgaan met de pers kennen we uit dictatoriale regimes, maar het gebeurt ook dichter bij huis.

De Duitse rechtse partij Alternative für Deutschland heeft een aantal journalisten de afgelopen dagen laten weten dat ze niet welkom zijn op een conferentie, waar rechts-populistische partijen in Europa zich eind deze maand verzamelen. Onder meer Frauke Petry, de leider van AfD, Marine Le Pen, leider van Front National en Geert Wilders, leider van de PVV, zijn aanwezig. Grote mediaorganisaties zoals Politico, Frankfurter Allgemeine, Handelsblatt en de Duitse publieke omroep hoeven niet te proberen om verslag te doen. Alleen na het evenement staat een persconferentie gepland die toegankelijk is voor alle media.

Als uitleg schreef Europees parlementslid voor het AfD, Marcus Pretzell, dat persvrijheid niet het recht op de verspreiding van nepnieuws betekent. Met andere woorden, media die niet mogen komen, zijn niet te vertrouwen.

De Trumpification van het Duitse nieuws, noemde de voorzitter van de Duitse journalistenvereniging het.

Nog dichter bij huis heeft het Nederlandse journaille te maken met Geert Wilders. Het is geen geheim dat hij vrijwel altijd onbereikbaar is voor commentaar. Hij communiceert via Twitter, via Facebook en via eigen filmpjes op YouTube. Het is allemaal eenrichtingsverkeer.

Op verkiezingsavond zullen journalisten weer verplicht worden om uren van tevoren op te komen draven, hun spullen te laten doorzoeken door snuffelhonden om vervolgens in een kleine ruimte achter een koord verslag te doen van de avond. Een sfeerverslag, want ze mogen geen vragen stellen aan degenen die ze zouden moeten ondervragen.

Een verslaggeversbaan mag soms een hondenbaan zijn, omdat je moet wachten in de regen of de kou. Maar niet omdat het je onmogelijk gemaakt wordt om je werk te doen. De manier waarop journalisten daar worden behandeld is een democratie onwaardig.

Het dilemma voor de journalist is dit: als ik wel ga geef ik me over aan het regime van Wilders. Als ik niet ga kan ik geen verslag doen van de verkiezingsavond bij een van de grootste, wellicht de grootste, partij van Nederland. Dat weet Wilders ook dondersgoed.

Er is geen pasklare oplossing voor dit probleem. Het gaat heel ver om als medium te besluiten geen verslag meer te doen over de partij die het je onmogelijk maakt om je werk te doen.

Het is iets waar de journalistiek over na moet denken, maar ook u als lezer. Laat ik deze bijdrage dan ook eens eindigen met een vraag. Wat vindt u er van dat de man die virtueel de grootste is, weigert vragen te beantwoorden?

    • Lamyae Aharouay