Gambia: Banjul feest, maar Jammeh wil niet weg

Gambia

Gambia heeft een nieuwe president, maar de oude wil niet weg. Senegal en andere buren zijn binnengevallen om de orde te herstellen.

Lang leve de Senegalezen, scanderen inwoners van de Gambiaanse hoofdstad Banjul nadat het nieuws is doorgesijpeld dat de nieuwe president Barrow is beëdigd in de Senegalese hoofdstad Dakar. Foto /AFP

Update 23.50 uur:

Ex-president Jammeh krijgt nog tot vrijdag de tijd om vrijwillig te vertrekken en naar Guinee af te reizen, melden de internationale persbureaus. De staatshoofden van o.a. Liberia, Guinee en Mauretanië zullen afreizen naar Gambia om te bemiddelen. Jammeh mag in Guinee een land kiezen waar hij als banneling kan verblijven. Als hij niet zelf opstapt, zal de militaire interventie van Senegal en regionale troepenmacht Ecowas worden hervat.

Senegalese troepen zijn donderdagavond de grens met Gambia overgetrokken, met het doel om ex-president Yahya Jammeh te verdrijven uit de Gambiaanse hoofdstad Banjul opdat de in december gekozen nieuwe president Adama Barrow zijn functie kan gaan uitoefenen. Boven de hoofdstad vloog een straaljager, vermoedelijk van de luchtmacht van Nigeria, dat ook helpt bij de invasie onder de vlag van het West-Afrikaanse samenwerkingsverband Ecowas.

Barrow legde zijn ambtseed af op de Gambiaanse ambassade in de Senegalese hoofdstad Dakar. Direct daarna gingen kleine groepen Gambianen in die stad de straat op om dit te vieren. Toen enkele uren jaren het bericht over Barrows installatie in Banjul doorsijpelde, riepen jongeren ‘Lange leve de Senegalezen’. Eerder op de dag waren de straten nog vrijwel geheel verlaten, de burgers te angstig om van zich te laten horen. Wegversperringen van de politie waren verdwenen maar op strategische punten in de stad waren zwaar bewapende regeringssoldaten gestationeerd.

Adama Barrow, een 51-jarige makelaar die in december namens de gezamenlijke oppositie de presidentsverkiezingen won, zei na zijn beëdiging dat iedere soldaat die zich niet onmiddellijk in zijn kazerne terugtrekt als een rebel zal worden aangezien.

De ongewone plaats van de installering van Barrow duidt erop dat de problemen in Gambia nog niet voorbij zijn. Zijn voorganger Jammeh bleef donderdag stug weigeren af te treden.

Interventie met steun van de VN

Donderdagavond na de beëdiging zette VN-Veiligheidsraad het licht op groen voor militaire actie om, in de woorden van de nieuwe president „de wil van het volk” te effectueren. In de resolutie van de VN wordt nog wel gesproken over de wenselijkheid van een politieke oplossing, maar dat lijkt voor Ecowas een gepasseerd station, na een reeks vruchteloze bemiddelingspogingen. De roep van president Barrow om hulp en de VN-resolutie waren voor Ecowas de formele uitnodiging waar nog op werd gewacht, alvorens in te grijpen.

Het is onduidelijk of de trouwste leden van Jammehs presidentiële garde zich zullen verzetten. Uit angst voor geweld hebben volgens de VN de afgelopen dagen zeker 26.000 mensen een veilig heenkomen gezocht in Senegal, tienduizenden hoofdstedelingen trokken naar het platteland van Gambia.

Woensdagavond vervloog de laatste hoop om nog een diplomatieke oplossing te forceren. President Mohamed Ould Abdel Aziz van Mauretanië was daarvoor persoonlijk naar Banjul gevlogen. Maar hij slaagde er niet in Jammeh te overreden met hem in het vliegtuig te stappen en het land te verlaten. Gambiaanse militairen in de hoofdstad maakten woensdagavond al niet meer de indruk zich op te maken voor strijd met de interventiemacht van Senegal, Nigeria en Ghana. Vriendelijk lieten ze passerende auto’s doorrijden.

Eerder deze week riep Jammeh nog de noodtoestand uit, maar het leger heeft inmiddels laten weten dat wat de strijdkrachten betreft geen sprake is van een noodtoestand. Legerleider Ousman Badjie zei tegen persbureau AFP dat zijn leger ook niet tegen de interventiemacht zal vechten. „We gaan ons niet in een militair conflict storten, dit is een politiek probleem. Ik laat mijn mannen niet in een ‘stom gevecht’ terechtkomen. Ik hou van mijn mannen.” Ook politiecommandant Ousman Sonko zei geen bevelen meer van Jammeh aan te nemen.

Zinkende schip

Alles lijkt er daarmee op te duiden dat het repressie-apparaat van Jammeh niet langer functioneert. Vele ministers hebben zijn zinkende schip de afgelopen dagen verlaten. Woensdag nam zelfs de vicepresident Isatou Njie Saidy de benen, al sinds 1997 een metgezel van Jammeh. Maar hoewel Jammeh er vrijwel alleen voorstaat, is hij ook een onberekenbaar man met een groot ego. Het is onvoorspelbaar of de interventie kort en doeltreffend zal zijn, zonder bloedvergieten.

De nieuwe president Barrow staat voor de taak het land te verenigen want Jammeh heeft nog veel aanhangers. Ook in persoonlijke zin heeft hij het dezer dagen bijzonder zwaar. Zondag bereikte hem het bericht dat zijn oudste zoon van acht was overleden na een aanval door een hond. Barrow was toen al uitgeweken naar Dakar en kon om zijn veiligheid niet naar Banjul terugreizen om de begrafenis van zijn zoontje bij te wonen.